Afrykański socjalizm – ideologia stawiająca za priorytet sprawiedliwą dystrybucję zasobów ekonomicznych w odróżnieniu od klasycznego socjalizmu, w sposób „tradycyjny”, dla obszaru Afryki.
Termin i historia
Myśl socjalistyczna na obszarze czarnego lądu stała się popularna w latach 50. i 60. XX wieku. Socjalizm afrykański początkowo był definiowany i interpretowany na różne, często zbieżne sposoby. Pierwszą definicję socjalizmu afrykańskiego sformułował Graft Johnson z Uniwersytetu w Ghanie w 1962 rokuBrockway, Fenner (1963). African Socialism. London: The Bodley Head. str. 25. W latach 60. niepodległość uzyskała duża część państw Afryki znajdujących się dotychczas pod panowaniem kolonizatorów, wiele nowo utworzonych rządów odrzuciło idee kapitalizmu i starało się szukać bliższego Afryce modelu gospodarczego. Zwolennicy socjalizmu afrykańskiego twierdzą, że ideologia ta nie jest przeciwieństwem kapitalizmu, lecz zupełnie innym zjawiskiem. Według autorów książki „African Socialism” Williama H. Friedlanda i Carla G. Rosbergionierami, pionierami nurtu był pierwszy prezydent Tanzanii Julius Nyerere, oraz przywódcy innych państw kontynentu, tacy jak Léopold Sédar Senghor z Senegalu, Kwame Nkrumah z Ghany i Ahmed Sekou Touré z GwineiFriedland and Rosberg Jr., William and Carl (1964). African Socialism. California: Standford University Press. str. 3..
Wspólnymi postulatami pierwszych przywódców socjalistycznych Afryki były: rozwój sektora publicznego, unikanie pogłębiania i tworzenia klas w społeczeństwa, promowanie tradycyjnej tożsamości afrykańskiej. Socjalizm afrykański odrzuca walkę klas, co odróżnia go od marksizmu i innych europejskich teorii socjalistycznych. Jak stwierdził Senghor „pochodzenie społeczne Afryki, nie tylko sprawia, że socjalizm w Afryce jest zjawiskiem naturalnym, ale wyklucza zasadność teorii walki klasowej”.
Ujamaa Własną koncepcję społeczeństwa socjalistycznego stworzył Julius Nyerere, próbując rozwijać ją w Tanganice a następnie w Tanzanii. Model państwa i gospodarki budowanej przez rządzącą krajem partie Chama cha Mapinduzi (Partia Rewolucji) został nazwany z języka suahili „ujamaa”. W 1967 roku, prezydent Nyerere opublikował plan rozwoju zatytułowany jako „Deklaracja Arushy”, w którym wskazał drogę rozwoju Tanzanii i innych państw afrykańskich. Deklaracja stanowiła przedmiot wielu debat i dyskusji na temat afrykańskiego socjalizmu w świecie akademickim i gospodarczymMwansasu and Pratt, Bismark and Cranford (1979). Towards Socialism in Tanzania. Toronto: University of Toronto Press. pp. 3. Obecnie CCM porzuciła koncepcję „ujamaa” na rzecz bardziej neoliberalnych rozwiązań.
Według BBC system gospodarki kolektywistycznej w Tanzanii „zjednoczył naród i uczynił znaczne postępy w dziedzinie ochrony zdrowia i rozwoju edukacji”, lecz „okazał się katastrofalny dla gospodarki Tanzanii”World: Africa Tributes pour in for Nyerere.
Zobacz też panafrykanizm socjalizm arabski trzeci świat
Przypisy
Bibliografia Bismarck U. Mwansasu and Cranford Pratt, Towards Socialism in Tanzania, University of Toronto Press, Toronto, 1979. Fenner Brockway, African Socialism, The Bodley Head, London, 1963. Ghita Jonescu and Ernest Gellner, Populism, Weidenfeld and Nicholson, London, 1969. Paolo Andreocci, Democrazia, partito unico e populismo nel pensiero politico africano, in Africa, Rome, n. 2-3, 1969. Peter Worsley, The Third World,Weidenfeld and Nicholson, London, 1964. William H. Crawford and Carl G.Rosberg jr., African Socialism, Stanford University press, California, 1964. Yves Bénot, Idélogies des Indepéndances africaines, F.Maspero, Paris, 1969.
Kategoria:Nurty socjalizmu Kategoria:Lewica narodowa Kategoria:Afryka