Henryk Mieczysław Bereza (ur. 28 października 1926 w Miedniewicach, zm. 21 czerwca 2012 w Warszawie) – polski krytyk literacki, eseista, redaktor miesięcznika „Twórczość”.
Życiorys Był synem rzemieślnika Stanisława Berezy i Agnieszki z Wenusów. Uczył się w szkole powszechnej w Skierniewicach. W czasie wojny uczęszczał na tajne komplety. W latach 1943–1944 był żołnierzem Armii Krajowej. Po wojnie został uczniem skierniewickiego Liceum Ogólnokształcącego im. Bolesława Prusa. Od roku 1947 studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, studia wyższe ukończył w 1952 z tytułem zawodowym magistra. Kilka lat po wojnie, z pomocą Marii Janion i Marii Żmigrodzkiej, zadebiutował w prasie literackiej. W 1951 został redaktorem „Twórczości”. W latach 1966–1978 kierował działem krytyki, w latach 1978–1988 – działem prozy, w latach 1980–2004 był zastępcą redaktora naczelnego. Od 1977 do 2005 prowadził w „Twórczości” autorską rubrykę Czytane w maszynopisie. Był również przez dwa lata przewodniczącym jury Nagrody Literackiej „Nike”. Pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera b-2-1).
Twórczość thumb|240px|Henryk Bereza thumb|240px|Henryk Bereza w rozmowie z Marianem Pankowskim (Warszawa, 21 maja 2006) thumb|240px|Grób Henryka Berezy na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie 1966: Sztuka czytania 1967: Doświadczenia: Z lektur prozy obcej 1971: Prozaiczne początki 1972: Związki naturalne (1973 – nagroda im. S. Piętaka) 1978: Związki naturalne: szkice literackie 1979: Proza z importu: szkice literackie 1981: Taki układ 1982: Bieg rzeczy: szkice literackie 1989: Sposób myślenia: tom 1 – O prozie polskiej 1993: Pryncypia. O łasce literatury 1996: Obroty. Szkice literackie 1997: Oniriada. Zapisy z lat 1976–1996 1998: Epistoły 2003: Miary. 99 trójwierszy 2006: ...Wypiski... 2010: Końcówki. Henryk Bereza mówi (z Piotrem Czerniawskim i Adamem Wiedemannem) 2010: Względy 2011: Zgłoski 2014: Zgrzyty 2018: Alfabetyczność. Teksty o literaturze i życiu 2020: Wypiski ostatnie. 2004–2012 (tom 1 i 2) 2022: Sprawa wyboru. Wiersze zebrane
Odznaczenia i nagrody 2010: Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta za twórczość całego życia 1996: Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia PolskiMonitor Polski 1996, nr 80, poz. 716. 1983: nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki 1974: Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia PolskiDziennik Polski, rok XXX, nr 175 (9456), s. 2. 1973: Nagroda im. Stanisława Piętaka za całokształt twórczości
Fundacja Literatury W 2012 powstała w Szczecinie Fundacja Literatury imienia Henryka Berezy, której celem jest upowszechnianie i promowanie dorobku i spuścizny Henryka Berezy, a także upowszechnianie i promowanie polskiej literatury współczesnej, czym przez całe życie zajmował się Henryk Bereza. Fundacja Literatury imienia Henryka Berezy jest m.in. wydawcą ogólnopolskiego kwartalnika „eleWator”.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Książki Henryka Berezy w Bibliotece Narodowej https://alpha.bn.org.pl/search~S5*pol?/aBereza++Henryk/abereza+henryk/1%2C2%2C652%2CB/exact&FF=abereza+henryk+++++1926+++++2012&1%2C651%2C http://culture.pl/pl/wydarzenie/nie-zyje-henryk-bereza
Kategoria:Polscy krytycy literaccy Kategoria:Polscy teoretycy kultury Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Laureaci Nagrody im. Stanisława Piętaka Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta Kategoria:Urodzeni w 1926 Kategoria:Zmarli w 2012