Ulica Nakielska – ważna pod względem komunikacyjnym ulica w Bydgoszczy. Łączy zachodnie osiedla z centrum miasta oraz (razem z ul. Łochowską) jest drogą wylotową w kierunku Nakła. W dwudziestoleciu międzywojennym była drugą pod względem długości ulicą w Bydgoszczy, licząc łącznie 4,16 kmKuczma Rajmund: Mała encyklopedia Bydgoszczy - liteda „D”. [w:] Kalendarz Bydgoski 2005.
Przebieg Ulica rozciąga się na kierunku wschód-zachód, od Ronda Grunwaldzkiego po skrzyżowanie z ul. Lisią i Łochowską w pobliżu zachodnich granic Bydgoszczy. Jej długość wynosi około 5,4 km. Ulica stanowi jedną z głównych arterii komunikacyjnych i tras wylotowych z Bydgoszczy łącząc centrum z zachodnimi osiedlami miasta położonymi po południowej stronie Kanału Bydgoskiego. W kierunku zachodnim ulica przebiega przez następujące jednostki urbanistyczne: Wilczak, Jary, Miedzyń, Prądy. Droga w całym swym przebiegu wiedzie u podnóża Zbocza Bydgoskiego oddalona o kilkaset metrów od Kanału Bydgoskiego.
Historia Ulica Nakielska stanowi stary trakt łączący Bydgoszcz z Nakłem nad Notecią i osadami położonymi na zachód od miasta po południowej stronie doliny bydgosko-nakielskiej. Mapa okolic Bydgoszczy z 1796-1802 r. (mapa Schroettera wykonana na podstawie pomiarów geodezyjnych) przedstawia drogę pokrywająca się w przybliżeniu z dzisiejszym śladem ulicy, przebiegająca przez terytoria folwarków: Wilczak Wielki, Miedzyń oraz w pobliżu „kolonii Prondy”. Dalej droga wiodła przez Łochowo, Gorzeń i most na 9. śluzie Kanału Bydgoskiego do NakłaKarte von Ost-Preussen nebst Preussisch Litthauen und West-Preussen nebst dem Netzdistrict aufgenommen unter Leitung des Preuss. Staats Minister Herrn von Schroetter in den Jahren von 1796 bis 1802.
Plan Bydgoszczy i okolic z 1857 r. przedstawia drogę rozpoczynającą się skrzyżowaniem z ul. Świętej Trójcy tuż przy moście na Kanale Bydgoskim. W rejonie IV śluzy zbiegały się z ul. Nakielską: ul. Wrocławska (z Okola), ul. Dolina (z pl. Poznańskiego) oraz ul. Ułańska (z Wilczaka). Dalej droga prowadziła w kierunku zachodnim między zboczem bydgoskiej pradoliny, a parkiem otaczającym Kanał Bydgoski. Przed Prądami droga rozwidlała się zgodnie z obecnym biegiem ulic Lisiej i ŁochowskiejPlan von Bromberg und Umgegend zwischen der Weichsel und Netze sowie den Königl. Oberförstereien Wtelno u. Glinke. Berlin 1857, skala 1:25000. W 1872 r. nad ulicą wybudowano wiadukt linii kolejowej do Inowrocławia (w 1897 r. przeprowadzono nim także linię do Żnina, posiadającą od 1908 odgałęzienie z Szubina do Poznania).
Początkowo tylko wschodni skrawek ulicy w dzisiejszym przebiegu pozostawał w granicach administracyjnych miasta Bydgoszczy – do ul. Miedza przy III śluzie. Po włączeniu w 1920 r. przedmieść Wilczak i Miedzyń, ulica w przebiegu „miejskim” sięgała do ul. Tczewskiej. W granicach administracyjnych Bydgoszczy na całej długości znalazła się po włączeniu do miasta przedmieścia Prądy w 1954 rokuLicznerski Alfons: Rozwój terytorialny Bydgoszczy. [w.] Kronika Bydgoska II. Bydgoszcz 1965. Pod koniec XIX w. ulica była wybrukowana, a na wschodnim odcinku otoczona pierzejami kamienicBydgoszcz w stronę Okola. Zespół Pracowni Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2004. .
Pierwsze prace modernizacyjne ulicy po II wojnie światowej podjęto dopiero w latach 60. XX w. Nawierzchnię bitumiczną otrzymał wówczas odcinek od wiaduktu kolejowego do granic miasta. W 1973 r. wybudowano łącznicę ulicy z rondem Grunwaldzkim, powstałym na zasypanym fragmencie starego Kanału Bydgoskiego (rondo położone jest na wschód od zasypanej śluzy III). Ulicę na odcinku położonym na wschód od kościoła Miłosierdzia Bożego poszerzono, zastępując zarazem bruk z kamienia polnego nawierzchnią bitumicznąBydgoszcz wczoraj i dziś. Praca zbiorowa pod red. Stanisława Michalskiego. Państwowe Wydawnictwo Naukowe Warszawa-Poznań 1988. . Od 1973 r. ulica rozpoczynała się zatem na rondzie Grunwaldzkim zamiast na skrzyżowaniu z ul. św. Trójcy. Drogą tranzytową wyprowadzająca ruch w kierunku Szczecina ustanowiono ul. Grunwaldzką, zaś ul. Nakielska zachowała charakter drogi zbiorczej, kanalizującej ruch z zachodnich osiedli i przedmieść Bydgoszczy. W latach 60. i 70. w związku z rozwojem budownictwa mieszkaniowego na Jarach, Miedzyniu i Prądach, ulica zyskała nowe połączenia z drogami lokalnymi w tym rejonie.
Wśród inwestycji zrealizowanych po 1990 r. łączących się z ul. Nakielską można wymienić m.in. wymianę torowisk tramwajowych (na tzw. ciche torowisko) we wschodniej części ulicy oraz budowę nowych sygnalizacji świetlnych. W perspektywicznych planach znajduje się generalna przebudowa ulicy, adekwatna do wzmagającego się ruchu pojazdów.
W październiku 2015, w związku z budową pierwszej stacji benzynowej na ul. Nakielskiej, kosztem 1,2 mln zł poszerzono niewielki fragment ulicy w rejonie ul. PlażowejPrzebudowa Nakielskiej zakończona.
W grudniu 2017 rozpisano przetarg na przebudowę skrzyżowania ulic Nakielskiej, Łochowskiej i Lisiej na rondo o średnicy 26 mKierowcy, rowerzyści i piesi będą mieli lepsze drogi na Prądach. Prace rozpoczęły się w lipcu 2018Drogowcy budują nowe rondo. Trzeba uważać na zmiany w ruchu i zostały zakończone wiosną 2019Powstaje rondo na Nakielskiej. Będzie też chodnik i droga dla rowerów, przy czym zasadnicza część prac została wykonana do jesieni 2018Jak idą prace na ul. Łochowskiej i Nakielskiej.
W 2017 przeprowadzono konsultacje społeczne dotyczące poszerzenia ulicy na odcinku od wiaduktu do ul. Łochowskiej o buspasy, mające mieć charakter pasów wewnętrznych (ruch indywidualny ma odbywać się pasami zewnętrznymi) i zintegrowane z przystankami wiedeńskimi (z wyniesioną powierzchnią na pasach ruchu indywidualnego). Piesi zmierzając do zatrzymującego się na środkowym pasie autobusu będą wkraczali na jezdnie spod wiat, w które zaopatrzone zostaną przystanki. Przebudowane zostaną również skrzyżowania z ul. Bronikowskiego, Widok, Pijarów i Wiśniową. Inwestycja ma zostać zrealizowana po zakończeniu rozbudowy ulicy Grunwaldzkiej i pochłonąć 40-45 mln zł. Prace miały się zacząć wiosną 2020 rokuRozbudowa NakielskiejMarta Leszczyńska Jest termin rozpoczęcia rozbudowy Nakielskiej. Za 40 milionów, jednak ze względu na trudności budżetowe miasta zostały przełożone na późniejszy terminBudżet Bydgoszczy. Nie ma kasy m.in. na basen na Miedzyniu. Bruski: To przez program "Samorząd minus".
Na wniosek mieszkańców prace projektowe objęły też odcinek od wiaduktu do ul. Nasypowej (660 m). Skrzyżowanie z tą ulicą zostanie poszerzone do 5 pasów, po południowej stronie powstanie ścieżka rowerowa. Nad ulicą przewiduje się powstanie przystanku kolejowego Bydgoszcz Wilczak, niewykluczone jest przeniesienie pętli tramwajowej na stronę MiedzyniaWybieraMY. Ulica Nakielska. Głosowanie może ja zmienićW jaki sposób przebudować ul. Nakielską? Zaczęły się konsultacje.
W 2021 przystąpiono do projektowania przebudowy pozostałego odcinka ul. Nakielskiej, przewiduje się powstanie na tym odcinku przystanków wiedeńskich, a w zależności od przyjętej koncepcji - także obustronnych dróg rowerowychRozbudowa ul. Nakielskiej - ruszają konsultacje społeczneNakielska - konsultacje w sprawie przebudowy.
We wrześniu 2022 ulicy nadano status drogi wojewódzkiej.
Nazwy Ulica w przekroju historycznym posiadała następujące nazwyJurkiewicz Zenon: Bydgoskie ulice. [w:] Kalendarz Bydgoski 1994: przed 1920 – Nakelerstraße (poza miastem Chaussee nach Nakel) 1920–1939 – Nakielska 1939–1945 – Ludendorffstraße od 1945 – Nakielska
Komunikacja Ruch tramwajowy Torowisko tramwajowe na ulicy Nakielskiej zostało wybudowane w 1901 r., kiedy wydłużono w kierunku zachodnim trzecią w kolejności linię tramwaju elektrycznego (linia „C” biała, uruchomiona w 1900 r. z pl. Teatralnego na Bartodzieje). Tory tramwajowe położono od placu Teatralnego do skrzyżowania ul. Nakielskiej i Czerwonego KrzyżaRasmus Hugo: Od tramwaju konnego do elektrycznego. [w.] Kronika Bydgoska XVII 1995. Bydgoszcz 1996. W 1948 r. zmieniono oznaczenie linii tramwajowej na „3”. W 1950 roku przedłużono tory do wiaduktu kolejowego, zaś w 1973 r. uruchomiono torowisko na nowym węźle Grunwaldzkim. Po zamknięciu ruchu tramwajowego na ul. Grunwaldzkiej ulicą Nakielską zaczęła kursować również szczytowa linia nr 5 do Stomilu. Po zawieszeniu ruchu na ul. Dworcowej w 1990, na Wilczak skierowano również linię 2 z ul. Karpackiej, zastąpioną po kilku tygodniach linią 8 z Kapuścisk. Linię 5 wycofano z Wilczaka w 1991, a układ dwóch kursujących ul. Nakielską linii (nr 3 i 8) utrzymał się do 24 listopada 2012, kiedy to linię nr 3 skierowano na nową trasę do Dworca Głównego, a w zamian uruchomiono linię nr 1. Od stycznia 2016 na ul. Nakielską powróciła linia 3 w relacji wydłużonej aż do nowego Fordonu, natomiast wycofano z niej linie 8 na Kapuściska. Aż do 7 września 1991 ulicą kursował tramwaj nocny linii 3N z Bydgoszczy Wschód. Od tamtej pory komunikację nocną zapewniają autobusy (pierwotnie linii 34N z Wyścigowej, następnie z Dworca Głównego, a po likwidacji tej linii autobusy 35N (do 2016) i potem 36N z centrum miasta).
Ruch autobusowy W roku 1956 uruchomiono wzdłuż ulicy linię autobusową nr 6, którą w 1962 przemianowano na 56. Od tego czasu jest ona podstawową linią autobusową kursującą ulicą Nakielską. W różnych okresach uzupełniały ją pojazdy linii 56 bis, 101, 201 czy 34N. W czasie budowy wiaduktu linii kolejowej Bydgoszcz-Piła nad ul. Grunwaldzką ulicą Nakielską kursowały także linie 51, 58 i 60. Do 2016 komunikacja nocna obsługiwana była przez linię 35N kursującą w układzie okrężnym, natomiast obecnie obsługę zapewnia linia 36N z pętlą przy ul. Lisiej. Również od roku 2016 wzdłuż ulicy Nakielskiej funkcjonuje linia 62, powstała z wyodrębnienia z linii 56 kursów wariantowych Garbary - Lisia/Belma. Ponadto od 2020 wzdłuż ulicy kursują autobusy linii 90 Garbary - Łochowice.
Obciążenie ruchem drogowym Ulica Nakielska należy do mocno obciążonych ruchem drogowym arterii komunikacyjnych w Bydgoszczy. Pomiar ruchu w 2006 r. wykazał, że w szczycie komunikacyjnym przejeżdża przezeń do 1100 pojazdów na godzinę. Najbardziej zatłoczonym odcinkiem jest fragment między rondem Grunwaldzkim a skrzyżowaniem z ul. Widok. Mniej intensywny ruch zanotowano na zachód od tej ulicy – do 600 pojazdów na godzinęFundacja „Rozwój ATR”. Generalny pomiar cech ruchu drogowego na sieci komunikacyjnej miasta Bydgoszczy, rok 2005/2006, Bydgoszcz wrzesień 2006.
Zabudowa