mały thumb|Młody okaz o bulwiastym kształcie thumb Czyreń jodłowy (Phellinus hartigii (Allesch. & Schnabl) Pat.) – gatunek grzybów z rodziny szczeciniakowatych (Hymenochaetaceae).

Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Phellinus, Hymenochaetaceae, Hymenochaetales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1890 r. Allescher i Schnabl, nadając mu nazwę Polyporus hartigii. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w 1903 r. Patouillard, przenosząc go do rodzaju Phellinus. Synonimy naukowe:

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako czyreń Hartiga i guzoczyrka jodłowa.

Morfologia Owocnik Szerokość 5–20 cm, grubość 5–20 cm. Młode okazy mają bulwiasty kształt, który z czasem zmienia się na konsolowaty lub kapeluszowaty. Zewnętrzna powierzchnia jest gładka, falista, koncentrycznie strefowana. Ma kolor od szarego do ciemnobrązowego, brzeg (krawędź przyrostu) jest jaśniejszy; w kolorze od białawego do ochrowobrązowego. U starszych okazów górna powierzchnia często porasta glonami, zmieniając kolor na zielony. Hymenofor Rurkowaty, u młodych osobników rdzawobrązowy, u starszych szarobrązowy. Rurki mają długość 3–5 mm i może w owocniku występować wiele ich warstw, jednak różnice między nimi są słabo widoczne. Szczecinek brak. Miąższ Żółtobrązowy, bardzo twardy, bez wyraźnego smaku i zapachu. Wysyp zarodników Biały. Zarodniki niemal kuliste, gładkie, o rozmiarach 6-7,5 × 5–6,5 μm{. Gatunki podobne czyreń ogniowy (Phellinus igniarius), ale rośnie tylko na drzewach liściastych, głównie na wierzbach i topolach, tzw. czyreń dębowy (Formitoporia robusta). Rośnie głównie na starych dębach, często wysoko w ich koronach, pniarek obrzeżony (Fomitopsis pinicola). Ma bardziej jaskrawą krawędź przyrostu; żółtą lub pomarańczowoczerwoną. czyreń osikowy (Phellinus tremulae), ale rośnie tylko na topoli osice.

Występowanie i siedlisko Jest szeroko rozprzestrzeniony na półkuli północnej, jednak dość rzadki. Na terenie Polski podano wiele jego stanowisk w piśmiennictwie naukowym.

Grzyb nadrzewny rosnący głównie na jodłach, dużo rzadziej na świerku. Notowano też jego występowanie na cisie, daglezji.

Znaczenie Grzyb wieloletni, mogący żyć nawet kilkadziesiąt lat, zwykle jednak 10–15 lat. Saprotrof rosnący głównie na martwych drzewach. Czasami jednak jako pasożyt rośnie również na żywych drzewach, głównie jednak w miejscu zranień mechanicznych, lub na bardzo starych okazach, które już osiągają górną granicę swojego wieku. Powoduje białą zgniliznę drewna. Główna strefa spróchniałego drewna znajduje się w okolicach owocnika, ale rozciąga się na odległość nawet 1–2 m od niego. Spróchniałe drzewo jest osłabione i często podczas silniejszych wiatrów łamie się.

Przypisy

Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Szczeciniakowate