Leon Tadeusz Pszonczak (ur. 26 czerwca 1893 Lwowie, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – kapitan administracji (piechoty) Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys Syn Jana i Heleny z Unoltów, urodzony 26 czerwca 1893 we Lwowie. Ukończył szkołą powszechną i seminarium nauczycielskie w Stanisławowie, gdzie w 1912 zdał egzamin dojrzałości.

W latach 1910–1912 był członkiem Polskiej Młodzieży Niepodległościowej w Stanisławowie, a następnie od 1912 do 1914 działał w Związku Strzeleckim w Kołomyi. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich i otrzymał przydział do 2 pułku piechoty. Służył w nim aż do przejścia II Brygady na Ukrainę. 21 stycznia 1915 został ranny w głowę pod Kirlibabą na Bukowinie. Ukończył szkołę podchorążych w Zambrowie. Od 1 kwietnia 1918 do 1 listopada tego roku ukrywał się w Krakowie pod przybranym nazwiskiem „Tadeusz Bem” i w tym czasie należał do POW. Brał udział w rozbrajaniu wojsk austriackich w Krakowie i Bochni.

4 listopada 1918 wstąpił do odradzającego się Wojska Polskiego, gdzie przydzielono go do 4 pułku piechoty Legionów. Wraz z pułkiem walczył z Ukraińcami pod Lwowem. 17 lutego 1919 został ranny we wsi Zboiska i wzięty do niewoli ukraińskiej, z której uciekł w kwietniu tego roku. Następnie uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej. Za wybitne zasługi bojowe w czasie wojny polsko-ukraińskiej, w 1922 otrzymał order „Virtuti Militari” V klasy, a we wniosku o jego nadanie, czytamy m.in.:

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku i w 1922 został zweryfikowany do stopnia porucznika piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. Służył dalej w 4 pp Leg.Rocznik Oficerski 1923 - Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1923, s. 134, 431.. W 1924 został przeniesiony do 3 pułku piechoty Legionów. W 1925 został awansowany do stopnia kapitana piechoty ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1925Rocznik Oficerski 1928 - Ministerstwo Spraw Wojskowych, Biuro Personalne, Warszawa 1928, s. 31, 216..

W 1928 służył w 15 pułku piechoty „Wilków” w Dęblinie. Na początku lat 30. został odznaczony Krzyżem Niepodległości i w 1932 służył w Krakowie w 20 pułku piechoty Ziemi Krakowskiej jako dowódca kompanii i adiutant pułku. W 1934 razem z ówczesnym dowódcą pułku podpułkownikiem Kazimierzem Brożkiem uczestniczył na Wawelu we wręczeniu prezydentowi Ignacemu Mościckiemu odznaki pułkuZbiory NAC.. W 1937 został przeniesiony do Komendy Miasta Kraków. Tam też udzielał się społecznie w „Związku Strzeleckim Krowodrza”.

W momencie wybuchu II wojny światowej Tadeusz Pszonczak był w stanie spoczynku. W czasie kampanii wrześniowej, po agresji ZSRR na Polskę dostał się do niewoli sowieckiej i przebywał w obozie jenieckim w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w bezimiennej, zbiorowej mogile w Piatichatkach, gdzie od 17 czerwca 2000 roku mieści się oficjalnie Cmentarz Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie. Figuruje na Liście Starobielskiej NKWD pod poz. 2763.

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majoraDecyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Był żonaty i miał córkę Lidię Krystynę (ur. 8 listopada 1918).

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5179 – 1922 Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych dwukrotnie Srebrny Krzyż Zasługi – 17 marca 1934 „za zasługi na polu pracy kulturalno-oświatowej w wojsku”. Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Upamiętnienie W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, major Tadeusz Pszonczak został uhonorowany poprzez zasadzenie Dębu Pamięci przy Medycznym Studium Zawodowym im. PCK w Puławach.

Zobacz też jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku) obozy NKWD dla jeńców polskich ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Charkowie

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Członkowie Związku Strzeleckiego (1910–1914) Kategoria:Kapitanowie piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni we Lwowie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 20 Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej Kategoria:Oficerowie 15 Pułku Piechoty „Wilków” Kategoria:Oficerowie 4 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie 3 Pułku Piechoty Legionów Kategoria:Oficerowie Wojska Polskiego zamordowani w Charkowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu na Piatichatkach w Charkowie Kategoria:Uczestnicy rozbrajania wojsk austriackich w Galicji w 1918 Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1893 Kategoria:Zmarli w 1940 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1914–1918 (Austro-Węgry)