Cierniofilipinek złotoczelny, cierniodziób złotoczelny (Dasycrotapha speciosa) – gatunek małego ptaka z rodziny szlarników (Zosteropidae). Endemit Filipin; bliski zagrożenia wyginięciem.
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego nazwał w 1878 roku szkocki ornitolog Arthur Hay (9. markiz Tweeddale) w artykule poświęconym nowemu rodzajowi i gatunkowi ptaka z Filipin, opublikowanym w czasopiśmie Proceedings of the Zoological Society of London; Hay umieścił nowy gatunek w nowo zdefiniowanym przez siebie rodzaju Dasycrotapha i nadał mu epitet gatunkowy speciosa. Miejsce typowe to Valencia, Negros, Filipiny. Holotyp to dorosły samiec (sygnatura BMNH Birds 1888.4.20.1090) ze zbiorów Muzeum Historii Naturalnej w Londynie, zebrany w sierpniu 1877 roku przez Alfreda Harta Everetta. Jedyny przedstawiciel rodzaju Dasycrotapha.
Niektóre ujęcia systematyczne do rodzaju Dasycrotapha zaliczają jeszcze Stictocerthia pygmaea i S. plateni, jednak w 2023 roku Sangster i współpracownicy umieścili oba taksony w nowo utworzonym rodzaju Stictocerthia. Obserwacje wykazały, że populacje z obu wysp różnią się od siebie na tyle, aby uzasadnić uznanie dwóch podgatunków; potrzebne są dalsze badania. Obecnie (2025) nie wyróżnia się podgatunków.
Etymologia Dasycrotapha: dasus ‘włochaty’; κροταφος krotaphos ‘brew, skronie’. speciosa: ‘wspaniały, piękny, genialny’, od species ‘uroda, piękno’, od specere ‘patrzeć’
Rozmieszczenie geograficzne Cierniofilipinek złotoczelny występuje na dwóch wyspach – Panay i Negros – w zachodnio-środkowych Filipinach.
Morfologia Długość ciała 13 cm. Obie płcie są do siebie podobne.
Status zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN cierniofilipinek złotoczelny od 2025 roku klasyfikowany jest jako gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened); wcześniej był uznawany za gatunek zagrożony (EN, Endangered). Liczebność populacji nie została szacowana, a jej trend oceniany jest jako spadkowy ze względu na utratę i degradację siedlisk leśnych.
Uwagi
Przypisy
Systematyka i nazwy polskie za:
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Szlarniki Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1878 roku Kategoria:Fauna endemiczna Filipin Kategoria:Ptaki Azji