Zarządzanie innowacjami (angielski: innovation management) – specjalność naukowa w obszarze nauk ekonomicznych podejmująca problematykę innowacji w przedsiębiorstwach.
Przegląd najważniejszych definicji Można między innymi wymienić następujące definicje pojęcia zarządzania innowacjami: według M. Karlika zarządzanie innowacjami można zdefiniować jako zestaw działań obejmujący: zmianę strategii przedsiębiorstwa, podejmowanie decyzji w zakresie działalności innowacyjnej, organizowanie, kontrolowanie działalności innowacyjnej przedsiębiorstwa i wspieranie postaw innowacyjnych skierowanych na zasoby przedsiębiorstwa i wykorzystywanych z zamiarem osiągnięcia celów przedsiębiorstwa w zakresie innowacji w sposób sprawny i skutecznyM. Karlik, Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 2012, , s. 43., według S. Kasprzyka zarządzanie innowacjami to całokształt czynności niezbędnych do przygotowania i praktycznego zastosowania nowych rozwiązań technicznychS. Kasprzyk, Innowacje – od koncepcji do produkcji, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1980, s. 36., według A. Pomykalskiego zarządzanie innowacjami to oparte na posiadanych zasobach poszukiwanie takich rodzajów innowacji, które powodują, że proces innowacji staje się bardziej efektywny w konfrontacji z wyzwaniami, jakie stawiają przed organizacją: rynek, konkurencja oraz klientA. Pomykalski, Zarządzanie innowacjami, Wydawnictwo Naukowe PWE, Warszawa-Łódź 2001, s. 84..
Historia praktyki i teorii zarządzania innowacjami Pomimo że współczesna teoria zarządzania innowacjami powstała w XX i XXI w., to sama praktyka związana z tym procesem sięga początków ludzkiej historii. Człowiek od początku swojego istnienia starał się konstruować coraz bardziej sprawne i efektywne narzędzia oraz ulepszać system społeczny. Proces ten znacząco przyśpieszył od okresu rewolucji przemysłowej. Obecnie problematyce innowacji przyznaje się ważne miejsce w teorii i praktyce zarządzania i polityki gospodarczej.
Pojęcie zarządzania innowacjami wykształciło się na styku teorii zarządzania, ekonomii (m.in.: teoria innowacji) oraz elementów socjologii (m.in.: rozpowszechnianie się innowacji w przedsiębiorstwie, społeczeństwie). Na gruncie teorii zarządzania pojęcie to wyłoniło się w procesie ewolucji od zarządzania zmianą, poprzez zarządzanie technologią, zarządzanie działalnością B+R i wreszcie zarządzanie wiedzą/informacjąM. Karlik, Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 2012, , s. 34–43..
Modele zarządzania innowacjami Rozwój nauk ekonomicznych oraz analizowanie dobrych praktyk w zakresie zarządzania przedsiębiorstwem przyniosło wymierne efekty w postaci modeli zarządzania innowacjami. Modele te ukazują przebieg procesu innowacji oraz narzędzia wspierające tworzenie, selekcję, wdrażanie i ocenę innowacji. Wśród modeli zarządzania innowacjami można między innymi wymienić: model K. Pavitta i J. Tidda (University of Sussex) oraz J. Bessanta (University of Exeter) obejmuje cztery etapy: poszukiwanie, selekcję, wdrożenie i czerpanie korzyści. Jednocześnie proces innowacji uwarunkowany jest przez wykazywanie przez przedsiębiorstwo cech innowacyjnej organizacji oraz posiadanie strategii innowacjiJ. Bessant, K. Pavitt, J. Tidd, Managing Innovation – Integrating Technological, Market and Organizational Change, Wiley and Sons, Chichester 2005, , s. 68 (en), online., model J. Łunarskiego (Politechnika Rzeszowska im. Ignacego Łukasiewicza) prezentuje przybliżony przebieg działań i procesów w systemie zarządzania innowacjami. Punktem wyjścia są źródła (zmiany), a kolejnymi etapami są: ograniczenia (zasoby), zarządzanie (możliwości), konkurencyjność (potencjał) oraz wyniki (innowacje)J. Łunarski, System zarządzania innowacjami, w: Zarządzanie innowacjami – system zarządzania innowacjami, Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, Rzeszów 2007, s. 173., model siedmiokąta zarządzania innowacjami M. Karlika (Uniwersytet Jagielloński) – model ten posiada siedem osi odpowiadających poszczególnym sferom zarządzania innowacjami: zmianie strategii zarządzania, realizacji projektów badawczo-rozwojowych, kompetencji dla innowacji, poszukiwania okazji do innowacji, bezpieczeństwa innowacyjnej własności intelektualnej, finansowania działalności innowacyjnej oraz wspierania postaw innowacyjnych. Model ten może służyć do diagnozy oraz usprawnienia systemu zarządzania innowacjami w przedsiębiorstwieM. Karlik, Zarządzanie innowacjami w przedsiębiorstwie, Wydawnictwo Poltext, Warszawa 2012, , s. 136–151.. model The Management Innovation Index (MIX) opracowany przez australijską firmę konsultingową (The Creative Leadership Forum Learning Centre Pty Ltd). Model ten posiada cztery osie odpowiadające poszczególnym obszarom zarządzania innowacjami: strategii organizacji, praktyce zarządzania, postawom pracowników oraz kulturze organizacyjnej i środowisku pracyHow The MIX Works (en), online..
Zobacz też Narodowy System Innowacji Polityka innowacji
Przypisy
Kategoria:Zarządzanie Kategoria:Innowacje