Podskoczek (Jaculus) – rodzaj ssaków z podrodziny skoczków (Dipodinae) w obrębie rodziny skoczkowatych (Dipodidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące na stepach i półpustyniach Afryki i Eurazji.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 95–180 mm, długość ogona 172–265 mm, długość ucha 18–35 mm, długość tylnej stopy 55–81 mm; masa ciała 43–175 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1777 roku niemiecki przyrodnik i weterynarz Johann Christian Polycarp Erxleben w publikacji swojego autorstwa zatytułowanej System królestwa zwierząt według klas, rzędów, rodzajów, gatunków i odmian: wraz z synonimią i historią naturalną zwierząt. Gatunkiem typowym jest (absolutna tautonimia) podskoczek egipski (J. jaculus).
Etymologia Jaculus: ‘to, co jest rzucane, strzałka’, od iacio ‘rzucać’. Haltomys: halto aoryst od ἁλλομαι hallomai ‘skakać’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’. Gatunek typowy: Brandt wymienił kilka gatunków – Dipus hirtipes H. Lichtenstein, 1823, Dipus macrotarsus J.A. Wagner, 1840 (= Dipus hirtipes H. Lichtenstein, 1823), Dipus mauritanicus (= Jaculus orientalis ) i Dipus aegyptius Kerr, 1792 (= Jaculus orientalis ) – z których gatunkiem typowym jest Dipus mauritanicus (= Jaculus orientalis ). Scirtopoda: gr. σκιρτοποδης skirtopodes ‘podskakujący, idący w podskokach’, od σκιρταω skirtaō ‘skakać’; πους pous, ποδος podos ‘stopa’. Gatunek typowy: Brandt wymienił kilka gatunków – Dipus hirtipes H. Lichtenstein, 1823, Dipus macrotarsus J.A. Wagner, 1840 (= Dipus hirtipes H. Lichtenstein, 1823), Dipus mauritanicus (= Jaculus orientalis ), Dipus halticus J.F. von Brandt, 1844 (= Dipus, Telum H. Lichtenstein, 1823 i Dipus aegyptius Kerr, 1792 (= Jaculus orientalis ) – z których gatunkiem typowym jest Dipus mauritanicus (= Jaculus orientalis ).
Podział systematyczny Opisany w 2005 roku J. thaleri wydaje się być raczej nieprawidłowym fenotypem J. blanfordi niż odrębnym gatunkiem. Do rodzaju należą następujące gatunki zgrupowane w dwóch pdrodzajach: Podrodzaj Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała (bez ogona); DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNHaltomysJ.F. von Brandt, 1844centruj|150pxJaculus orientalisErxleben, 1777podskoczek duży 3 podgatunkiAfryka Północna od północno-wschodniego Maroka na wschód do Egiptu i południowego Izraela (północna pustynia Negew)DC: 9,5–14,5 cmDO: 17,2–21 cmMC: 104–182 gJaculusErxleben, 1777centruj|150pxJaculus blanfordi(J.A. Murray, 1884)podskoczek samotny 3 podgatunkiIran, zachodni i południowy Afganistan, południowo-zachodni Pakistan, Turkmenistan, środkowy Uzbekistan i marginalnie w południowym Kazachstanie (południowy obwód kyzyłordyński)DC: 13–15 cmDO: 18,5–22 cmMC: 79–141 gcentruj|150pxJaculus jaculus(Linnaeus, 1758)podskoczek egipski2 podgatunkiAfryka Północna od Maroka na wschód do Egiptu i Izraela (prawdopodobnie zachodnia Jordania), na południe do Mali, północno-wschodniej Nigerii i SudanuDC: 11,9–13 cmDO: 19,1–19,7 cmMC: 64–74 gcentruj|150pxJaculus hirtipes(H. Lichtenstein, 1823)gatunek monotypowyAfryka Północna (na południe do północno-wschodniej Nigerii i Sudanu), Półwysep Somalijski i zachodnia Azja Zachodnia DC: 9,5–14,5 cmDO: 17,2–21 cmMC: 43–91 gcentruj|150pxJaculus loftusi(Blanford, 1875)2 podgatunkipustynie w Syrii, Jordanii, Iraku, południowo-zachodnim Iranie i na Półwyspie ArabskimDC: 11,9–18 cmDO: 20,7–26 cmMC: 112–175 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski; – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.
Opisano również gatunek wymarły z miocenu Kazachstanu: Jaculus sibiricus
Uwagi
Przypisy Nazwy polskie za:
Bibliografia
Kategoria:Skoczkowate