Seminarium duchowne w Stawropolu – prawosławne seminarium duchowne w Stawropolu, działające w latach 1846–1920, następnie od 1946 do 1960 i ponownie od 1989.
W latach 1846–1885 seminarium nosiło nazwę Kaukaskiego Seminarium Duchownego.
Historia Seminarium zostało otwarte w 1846 w celu kształcenia kadr duchownych na potrzeby szerzenia i umacniania prawosławia na Kaukazie, jak również zwalczania wpływów prawosławnych sekt i staroobrzędowców. Inicjatorem jego powstania był pierwszy biskup kaukaski i czarnomorski Jeremiasz, który ubiegał się o otwarcie szkoły tego typu już od 1843, tj. od roku objęcia katedry. W wymienionym roku zwracał on uwagę Świątobliwego Synodu Rządzącego na znaczną odległość swojej eparchii od najbliższych seminariów (w Woroneżu, Astrachaniu i Jekaterynosławiu), podkreślał również, że w nowej szkole mogliby kształcić się przedstawiciele rdzennych narodów kaukaskich. Zamysł biskupa Jeremiasza poparli namiestnik Kaukazu Michaił Woroncow oraz egzarcha Gruzji, metropolita Izydor. W 1846 Synod i car zgodzili się na otwarcie seminarium, w tym samym roku placówka rozpoczęła działalność. Kadra pedagogiczna szkoły liczyła pięć osób, na pierwszy rok nauki przyjęto 55 osób.
Program nauczania w seminarium oparty był na programie seminarium w Tbilisi. Nauka w szkole trwała sześć lat i obejmowała historię biblijną, historię Kościoła, liturgikę, geometrię, algebrę, retorykę, paschalia, języki łaciński, grecki i niemiecki, zaś nieobowiązkowo także języki lokalne (tatarski, kałmycki, osetyjski).
Szczególne znaczenie dla rozwoju seminarium miały starania biskupa kaukaskiego i czarnomorskiego Ignacego z lat 1860–1861. Biskup przekazał szkole swoją bibliotekę (180 woluminów), jak również przeniósł jej siedzibę do trzech domów przy cerkwi św. Andrzeja. Tam też odbywały się nabożeństwa dla słuchaczy, którzy byli zobowiązani do uczestnictwa w pełnym dobowym cyklu nabożeństw, tak samo, jak mnisi. W latach 1880–1883 wzniesiony został kolejny budynek seminarium z cerkwią św. Dymitra z Rostowa. W 2012 obiekt ten zajmował Uniwersytet Stawropolski, zaś pomieszczenie cerkwi pełniło funkcje hali sportowej.
Szkoła zawiesiła swoją działalność w czasie rewolucji 1905, od października 1905 do stycznia 1906 i ponownie od listopada 1906 do stycznia roku następnego. Następnie została otwarta ponownie i działała przez dwanaście lat, do zamknięcia przez władze bolszewickie w 1920. Rosyjski Kościół Prawosławny uzyskał zgodę na reaktywowanie seminarium dopiero w 1946. Była to pierwsza szkoła teologiczna otwarta w powojennym ZSRR. Szkoła nie odzyskała jednak dawnej siedziby i funkcjonowała w pomieszczeniach przy soborze Podwyższenia Krzyża Pańskiego w Stawropolu. W latach 1953–1960 inspektorem seminarium był absolwent Studium Teologii Prawosławnej Uniwersytetu Warszawskiego Dmitrij Ogicki. W 1960 została zlikwidowana ponownie.
Ponowne otwarcie placówki miało miejsce w 1989.
Związani z seminarium Rektorzy Serafin (Arietinski), 1846–1849 Gerazym (Dobrosierdow), 1849–1850 German (Osiecki), 1857–1859 Izaak (Położenski), 1863–1871 Metody (Nikolski), 1882–1883 Mikołaj (Adoratski), 1887–1890 Pitirim (Oknow), 1890–1891 Michał (Tiomnorusow), 1891–1892 Nazariusz (Kiriłłow), 1892–1893 Antoni (Sieriedonin), 1893–1894 Mikołaj (Kienarski), 1914–1915 Joann Bogdanowicz, 1946–1953 Michaił Rudiecki, 1953–1960 Makary (Wierietiennikow), 1990–1991 Eugeniusz (Rieszetnikow), 1991–1994 Walenty (Miszczuk) 1994–1995 Nikon (Łysenko) 1995–1996 Gedeon (Dokukin) 1996–2002 Teofan (Aszurkow) 2003–2011 Cyryl (Pokrowski) od 2011
Inspektorzy Gerazym (Dobrosierdow), 1846–1849 Izaak (Położenski), 1858–1863 Pitirim (Oknow), 1887–1890 Michał (Tiomnorusow), 1890–1891 Aleksy (Dorodnicyn), 1902–1903 Dmitrij Bogolubow, 1913–1914 Dmitrij Ogicki, 1960
Absolwenci Antoni (Zawgorodny), biskup stawropolski Gedeon (Dokukin), kolejno biskup smoleński, nowosybirski i stawropolski Hermogen (Oriechow), kolejno biskup kaliniński, wileński i krasnodarski Jan (Ławrinienko), kolejno biskup kowelski, mołotowski, czelabiński i kostromski ks. Joann Bielewcew, profesor Petersburskiej Akademii Duchownej, historyk Cerkwi archimandryta Mateusz (Mormył), profesor Moskiewskiej Akademii Duchownej w dziedzinie muzyki cerkiewnej, wieloletni regent chóru Ławry Troicko-Siergijewskiej Nikon (Pietin), kolejno biskup woroszyłowgradzki, doniecki i odeskiНикон (Петин Александр Порфирьевич) Pir (Okropiridze), biskup alawerdzki Roman (Łukin), biskup jakuckiРоман, епископ Якутский и Ленский (Лукин Алексей Александрович) Stefan (Kawtaraszwili), biskup tichoriecki i korienowskiСтефан, епископ Тихорецкий и Кореновский (Кавтарашвили Андрей Лабазович) Teofilakt (Kurjanow), biskup piatigorskiФеофилакт, епископ Пятигорский и Черкесский (Курьянов Денис Анатольевич) Joann Wostorgow, duchowny prawosławny, działacz i ideolog Czarnej SotniВосторгов Иоанн Иоаннович Aleksy (Smirnow), biskup bakijski Ambroży (Marczenko), biskup groznieński
Przypisy
Stawropol Kategoria:Eparchia stawropolska