Zygmunt Gogolewski (ur. 1 maja 1896 w Warszawie, zm. 24 października 1969 w Gliwicach) – polski inżynier, specjalista w dziedzinie konstrukcji maszyn elektrycznych, profesor, nauczyciel akademicki, dziekan Wydziału Elektrycznego Politechniki Śląskiej.
Życiorys Wczesne lata i studia Urodził się 1 maja 1896 w Warszawie, w rodzinie Michała Franciszka (zm. 1899) i Romany z domu WyganowskiejZygmunt Gogolewski M.J. Minakowski, Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego [dostęp 2024-06-28].. W 1914 ukończył Gimnazjum im. M. Reja, uzyskując odznaczenie „Maxima cum laude”. W 1915 zdał maturę rządową i rozpoczął studia na Wydziale Elektromechanicznym Politechniki w Petersburgu. Studia te przerwał jednak w związku z powołaniem w 1917 do wojska rosyjskiego. Ukończył szkołę podchorążych artylerii i jeszcze w 1917 został wysłany na front. Po wybuchu rewolucji październikowej na krótko powrócił na Politechnikę Petersburską, po czym wyjechał do Warszawy, gdzie w 1918 podjął studia na Politechnice Warszawskiej. Pod koniec 1918 wstąpił do Wojska Polskiego, w którym służył do 1920 w stopniu podporucznika artylerii. 24 lipca 1919 ożenił się z Haliną z Kotnowskich (1895–1986). Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, za co został dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Po powrocie z wojny ukończył studia, broniąc w 1922 pracę dyplomową z maszyn elektrycznych.
Praca w przemyśle i okupacja Po studiach odbył praktykę i od 1923 przez trzy lata pracował przy budowie Fabryki Lokomotyw w Chrzanowie jako kierownik elektryfikacji. Wprowadził tam wiele innowacyjnych elektromechanicznych rozwiązań napędowych, a niektóre z zaprojektowanych przez niego urządzeń funkcjonowały w fabryce przez ponad 30 lat. W 1926 podjął pracę w Fabryce Maszyn Elektrycznych w Żychlinie. Pracował tam z przerwami aż do 1939, początkowo jako konstruktor, a następnie dyrektor techniczny. W 1931, ze względu na okresowe zamknięcie zakładu w Żychlinie, pracował przez rok w Starachowicach. Po powrocie do Żychlina, kiedy firma wznowiła działalność jako Zakłady Elektromechaniczne Rohn-Zieliński, objął równolegle funkcję dyrektora zakładu w Cieszynie (poprzednika współczesnej Celmy), który należał do tej samej firmy.
Tuż przed wybuchem wojny został wcielony do wojska jako oficer uzbrojenia. We wrześniu 1939 znalazł się w Rumunii, gdzie otrzymał paszport cywilny i przebywał do końca wojny. Prowadził działalność edukacyjną i pracował jako elektrotechnik. Opracował projekt przebudowy sieci elektrycznej prądu stałego na przemienny dla miasta Pitești oraz wykonał elektryfikację Fabryki Wyrobów Drzewnych w Bukowinie. Do Polski wrócił w 1945 pierwszym transportem repatriacyjnym.
Praca w Politechnice Śląskiej Po powrocie objął funkcję dyrektora technicznego Zjednoczenia Przemysłu Maszyn Elektrycznych, które miało swoją siedzibę w Katowicach. Z jego inicjatywy podjęto w tym czasie między innymi decyzje o budowie w Gliwicach fabryki materiałów elektroizolacyjnych oraz o lokalizacji we Wrocławiu fabryki maszyn elektrycznych Dolmel. Zorganizował również w Katowicach Centralne Biuro Konstrukcyjne Maszyn Elektrycznych (jego kontynuatorem jest współcześnie Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Napędów i Maszyn Elektrycznych KOMEL) i został jego dyrektorem. Funkcję dyrektora Zjednoczenia pełnił do 1948, kiedy to zostało ono przeniesione do Warszawy, a funkcję Biura do 1951.
Równolegle z pracą w przemyśle od 1946 podjął pracę w Politechnice Śląskiej. Zatrudniony na Wydziale Elektrycznym na stanowisku profesora nadzwyczajnego zorganizował Katedrę Urządzeń Elektrycznych Prądów Silnych i objął jej kierownictwo. W 1950 podczas reorganizacji struktury Wydziału został kierownikiem Katedry Budowy Maszyn Elektrycznych, a od 1956 aż do emerytury w 1966 kierował Katedrą Maszyn Elektrycznych. W latach 1948–1952 był dziekanem Wydziału Elektrycznego. W 1957 został mianowany profesorem zwyczajnym.
Zmarł w 1969 w Gliwicach, pochowany na cmentarzu Lipowym (sektor B2-9-1).
Publikacje i dorobek naukowy Był autorem 8 książek i 7 skryptów akademickich. Jego podręcznik pt. Napęd Elektryczny miał aż pięć wydań, a II tom książki pt. Transformatory, której był współautorem, wydawany był w Polsce (dwukrotnie) oraz w Rumunii. Był autorem 4 patentów oraz 48 publikacji naukowo-technicznych. Był promotorem ośmiu przewodów doktorskich oraz recenzentem w 14 przewodach (doktorskich i habilitacyjnych). Współorganizował Gliwicki Oddział SEP i był jego prezesem (w latach 1954–1956). Był członkiem wielu organizacji technicznych i naukowych w Polsce i za granicą. Był poliglotą – władał biegle rosyjskim, francuskim, angielskim, rumuńskim i niemieckim.
Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1956) Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi (1937) Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/198 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego. Złota Odznaka SEP Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej wraz z Dyplomem Uznania (1970)
Nagrody Nagroda Państwowa III stopnia (zespołowa) za opracowanie problemu „Samoczynne załączanie rezerw w elektrowniach cieplnych", dzięki czemu znacznie wzrosła pewność wytwarzania i ciągłość dostawy energii elektrycznej (1955) Nagroda Ministra Szkolnictwa Wyższego I stopnia (1963)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (wojna polsko-bolszewicka) Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Lipowym w Gliwicach Kategoria:Polscy inżynierowie elektrotechnicy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1896 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Zmarli w 1969