Powstanie Spartakusa (niem. Spartakusaufstand lub Januaraufstand) – powstanie wywołane 5 stycznia 1919 przeciw rządowi rewolucyjnemu złożonemu z członków Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD) i trwające do 12 stycznia. Jeden z epizodów rewolucji listopadowej.

Tło historyczne Pierwsza wojna światowa zakończyła się 11 listopada 1918 roku. Niemcy w tym okresie znajdowały się w stanie głębokiej destabilizacji politycznej i społecznej, związanej z kształtowaniem się Republiki Weimarskiej. Sytuacja społeczna po zakończeniu wojny była napięta: część zdemobilizowanych żołnierzy i oficerów odnosiła się krytycznie do nowej republiki, natomiast ugrupowania socjalistyczne i komunistyczne nawoływały do rewolucyjnych zmian.

Podczas Powszechnego Kongresu Rad Robotniczo-Żołnierskich w Berlinie trwającego w dniach 16–21 grudnia 1918, w którym to kongresie wzięli udział zarówno politycy SPD, jak i USPD ustalono, że władza należeć będzie jedynie do rządu rewolucyjnego, nazwanego później Radą Centralną, a nie, jak chciało USPD do rad robotniczychAllgemeiner Kongreß der Arbeiter- und Soldatenräte Deutschlands. Vom 16. bis 21. Dezember im Abgeordnetenhause zu Berlin. Stenogram wydany przez Zentralrat der sozialistischen Republik Deutschlands, Berlin 1919.. W następnych dniach politycy USPD ustępowali ze swoich urzędów na znak protestu, niektórzy z nich 1 stycznia 1919 powołali nową partię – Komunistyczną Partię Niemiec, która wraz z istniejącym wcześniej Związkiem Spartakusa podjęła decyzję o wybuchu powstania w BerlinieW. Czapliński, A. Galos, W. Korta Historia Niemiec s. 620–621 (1991) Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich..

Przebieg powstania Bezpośrednią przyczyną powstania było usunięcie ze stanowiska prezydenta berlińskiej policji , polityka USPD, pod zarzutem działalności przeciw rządowi. Walki wybuchły 5 stycznia i objęły ulice Berlina. Nowo powołany minister obrony narodowej Gustav Noske wydał rozkaz Reichswehrze i Freikorpsom stłumienia rewolty, odbicia ulic Berlina i spacyfikowania powstańców. Liczba ofiar powstania wyniosła 156 osób, zamordowano również przewodniczących KPD – Różę Luksemburg i Karla Liebknechta, nieco później Leona Jogichesa, a kilka dni później ich ciała wrzucono do Landwehrkanal. Było to równoznaczne z upadkiem powstania.

Galeria

Przypisy

Kategoria:1919 w Niemczech Kategoria:Historia ruchu robotniczego Kategoria:Komunizm w Niemczech Spartakusa 1919 Kategoria:Republika Weimarska