Kościół Chrystusa Króla w Reczu – rzymskokatolicki kościół parafialny w Reczu, w powiecie choszczeńskim, w województwie zachodniopomorskim. Należy do dekanatu Choszczno archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej.

Historia i architektura

Kościół został wzniesiony w latach 1352–1355, z wykorzystaniem fragmentów wcześniejszej, XIII-wiecznej świątyni. Jest to budowla gotycka, murowana z cegły. Halowa, orientowana budowla posiada trzy nawy. Od strony wschodniej zakończona jest wyodrębnionym, trójbocznie zamkniętym prezbiterium. Świątynia jest oszkarpowana. Korpus nawowy kościoła naakrywa dwuspadowy dach.

Od strony zachodniej wznosi się czterokondygnacyjna wieża, kryta czterospadowym dachem. Szczyty i elewacje wieży zdobione są blendami. W przyziemiu wieży umieszczony jest portal wejściowy. Boczne portale znajdują się w ścianie północnej i południowej. Do bocznych ścian prezbiterium dostawione są kaplica i zakrystia.

Kościół był przebudowywany w XV i XIX wieku. Po II wojnie światowej został konsekrowany jako świątynia katolicka w dniu 4 listopada 1945 roku. W latach 1984–1986 miał miejsce remont.

Wymiary kościoła: korpus nawowy: 22,2 x 21,9 m, prezbiterium: 12,4 x 10,7 m, wieża: 12,2 x 11,4 m. Wysokość wieży: 24 m, wysokość naw: 9 m. Powierzchnia użytkowa: ok. 835 m2, kubatura: ok. 10 000 m3.

Wnętrze i wyposażenie

Nawę główną i prezbiterium nakrywa sklepienie gwiaździste. Nawy boczne kryte są sklepieniem krzyżowo-żebrowym, wspartym na ośmiobocznych filarach.

Wyposażenie: barokowy (późnorenesansowy) ołtarz z lat 1607–1611, z wkomponowanymi fragmentami gotyckiego tryptyku XVII-wieczna polichromowana drewniana ambona, krucyfiks drewniany, polichromowany z przełomu XV i XVI w. wieku, późnogotycki krucyfiks metalowy z początku XIX w. klasycystyczny płyty nagrobne kamienne z: 1603 r., 1613 r., 1635 r., 1663 r., 1746 r. chrzcielnica z wapienia z XIV w. o formach romańskich dwie chrzcielnice drewniane, neogotyckie z II połowy XIX w. prospekt organowy drewniany, neoklasycystyczny z II połowy XIX w. 24 ławki drewniane z początku XX w. na wieży kościelnej zawieszony jest dzwon gotycki z 1520 roku i dwa dzwony renesansowe z 1567 i 1593 roku.

Ołtarz główny

Wnętrze prezbiterium wypełnia, sięgający niemal do sklepienia, bogato zdobiony i polichromowany drewniany ołtarz z początku XVII w. Powstanie ołtarza datowane jest na rok 1607 (inskrypcja z tą datą znajduje się w dwóch miejscach na ołtarzu), lub na lata 1607-1611.

Ołtarz składa się z predelli, dwukondygnacyjnego retabulum i zwieńczenia. Części środkowe ołtarza są wysunięte do przodu, a skrajne (lewe i prawe) cofnięte uskokowo - co zwiększa efekt trójwymiarowości konstrukcji.

W centralnej części predelli umiejscowiona została wnęka z reliefowym przedstawieniem Ostatniej Wieczerzy zawierająca figury Chrystusa i 11 apostołów (kilku z nich ukazanych zostało jako siedzących tyłem). Powierzchnia predelli zdobiona jest hermami, uskrzydlonymi główkami aniołów, girlandami, płaskorzeźbionymi pękami kwiatów i liści wawrzynu oraz ornamentem okuciowym, U dołu predelli znajduje się słabo czytelna inskrypcja informująca o ufundowaniu nowej mensy.

Pierwsza kondygnacja retabulum mieści, umieszczoną w części centralnej i przedstawioną w formie aedikuli, płaskorzeźbioną scenę Ukrzyżowania. Po jej bokach, pomiędzy ciasno ustawionymi filarami, znalazły się rzeźby dwóch ewangelistów: św. Marka (po lewej) i św. Łukasza (po prawej). Jeszcze bardziej na zewnątrz umieszczono dwie hermy o syrenich ogonach: męską (po lewej) i żeńską (po prawej). Tę kondygnację ołtarza dopełniają wydatne uszaki ozdobione figurami aniołów trzymających w jednej ręce przytknięte do ust trąby, a w drugiej tarcze z herbami Nowej Marchii (anioł z lewej) i Recza (anioł z prawej). Uszaki zwieńczone są figurami ewangelistów: św. Mateusza (z lewej) i św. Jana (z prawej).

Nad pierwszą kondygnacją retabulum umieszczono kilkupoziomowy, szeroki fryz zawierający m.in. fragment w języku łacińskim z Księgi Izajasza (Iz 53,4-5) oraz sześć tarcz herbowych osób, które były najprawdopodobniej fundatorami ołtarza.

Ogólna kompozycja drugiej kondygnacji retabulum (pięciodzielnej i uskokowej) zbliżona jest do pierwszej - jest ona jednak od niej węższa i niższa. W polu centralnym znajduje się płaskorzeźbiona scena Zdjęcia z Krzyża ukształtowana w formie aediculi. Przylegają do niej, poprzedzone parami wąsko rozstawionych kolumn, dwie figury apostołów: św. Pawła (po lewej) i św. Piotra (po prawej). Bardziej skrajnie od rzeźb apostołów umieszczona została para herm: męska (z lewej) i żeńska (z prawej). Na uszakach tej kondygnacji ołtarza znalazły się wizerunki gryfów oraz umieszczone na konsolach figury dwóch rzymskich legionistów.

Druga kondygnacja retabulum została zwieńczona ozdobnym fryzem zawierającym w części środkowej cytat w języku łacińskim z Drugiej Księgi Mojżeszowej (II Mojż. 20,2), a w częściach skrajnych inskrypcję datującą: ANNO (z lewej) M.D.C.VII (z prawej).

Zwieńczenie ołtarza ma formę frontonu z przedstawioną w pozycji półleżącej figurą Boga Ojca z atrybutami w postaci krzyża, kuli i berła. Całość wieńczy, umieszczona pod sklepieniem, rzeźba Chrystusa Zmartwychwstałego, na którego patrzą czterej legioniści (dwóch z nich zostało przedstawionych w pozycji stojącej, a pozostałych dwóch w pozycji leżącej).

Galeria +

Przypisy

Kategoria:Świątynie pod wezwaniem Chrystusa Króla Kategoria:Kościoły w archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej Kategoria:Dawne kościoły protestanckie w województwie zachodniopomorskim Kategoria:Architektura gotyku w województwie zachodniopomorskim Kategoria:Zabytkowe kościoły w powiecie choszczeńskim Kościół Chrystusa Króla Kościół Chrystusa Króla