thumb|Magazyn gazu ziemnego Magazyny gazu ziemnego – instalacje służąca do przechowywania paliwa gazowego, wraz z urządzeniami do zatłaczania i odbioru gazu ziemnego, redukcji ciśnienia, pomiarów oraz osuszania i podgrzewania gazu ziemnegoRozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie. .. Mogą mieć różne postacie: zbiornika ciśnieniowego, kriogenicznego lub podziemnego bezzbiornikowego magazynu.
thumb|Podziemny magazyn gazu w Háje obok wsi Milín w dystrykcie Przybram w Czechach Podziemne magazyny gazu (PMG) – naturalne przestrzenie, o dużej pojemności magazynowej znajdujące się głównie w wyeksploatowanych złożach gazu ziemnego i ropy naftowej, kawernach solnych, nieczynnych kopalniach węgla. Do tych miejsc może być wtłaczany gaz, zajmujący w normalnych warunkach objętość miliardów metrów sześciennych. Celem podziemnych magazynów gazu jest zarówno sezonowe, jak i strategiczne przechowywanie gazu ziemnego. Przyczyniają się one do zwiększenia niezawodności systemów gazowniczych i bezpieczeństwa energetycznego regionu lub kraju.
Najczęściej PMG tworzy się w miejscach pozostałych po wyczerpanych złożach ropy naftowej i gazu ziemnego (83,5% przypadków w 2010 r.), warstwach wodonośnych (12,6%), kawernach solnych (3,8%), opuszczonych kopalniach (0,05%) i w kawernach skalnych (tzw. KPMG, 0,02%). Magazyny tworzone w kawernach pozwalają na znacznie wyższą przepustowość zatłaczania i pobierania paliwa gazowego.
Zastosowanie Magazynowanie gazu służy głównie do zaspokajania wahań obciążenia. Gaz jest wtłaczany do magazynu w okresach niskiego zapotrzebowania i pobierany z magazynu w okresach szczytowego zapotrzebowania. Jest on również wykorzystywany do różnych celów wtórnych, w tym: Równoważenie przepływu w systemach rurociągowych. Jest to zadanie wykonywane przez firmy zarządzające głównymi rurociągami przesyłowymi w celu zachowania integralności operacyjnej rurociągów poprzez zapewnienie, że ciśnienia w rurociągach mieszczą się w granicach parametrów projektowych. Utrzymanie równowagi kontraktowej. Dostawcy gazu wykorzystują go do utrzymania ilości gazu dostarczanego do systemu gazociągów i pobieranego. Bez dostępu do takich magazynów, każda sytuacja braku równowagi skutkowałaby wysoką karą. Wyrównywanie produkcji w okresach wahań popytu. Producenci wykorzystują magazyny do magazynowania gazu, który nie jest do natychmiastowej sprzedaży, zazwyczaj latem, gdy popyt jest niski, i dostarczają go w miesiącach zimowych, gdy popyt jest wysoki. Ubezpieczenie na wypadek nieprzewidzianych zdarzeń. Magazynowanie gazu może służyć jako ubezpieczenie, które może wpłynąć na produkcję lub dostawę gazu ziemnego. Mogą to być czynniki naturalne (huragany, powodzie) lub dystrybucyjne (awarie systemów produkcyjnych). Spełnianie obowiązków regulacyjnych. Magazynowanie gazu zapewnia w pewnym stopniu niezawodność dostaw gazu do odbiorcy przy najniższych kosztach, zgodnie z wymogami organu regulacyjnego. Dlatego organ regulacyjny monitoruje poziom zapasów magazynowych. Zmniejszenie zmienności cen. Magazynowanie gazu zapewnia płynność surowca w centrach rynkowych. Pomaga to ograniczyć zmienność i niepewność cen gazu ziemnego. Kompensacja zmian w zapotrzebowaniu na gaz ziemny. Magazyny gazu zyskują na znaczeniu ze względu na zmiany w zapotrzebowaniu na gaz ziemny. Tradycyjne źródła, które kiedyś zaspokajały szczytowe zapotrzebowanie w okresie zimowym, obecnie nie są w stanie sprostać tym wymaganiom. Poza tym, rośnie letnie zapotrzebowanie na gaz ziemny w szczycie zapotrzebowania, ze względu na wytwarzanie energii elektrycznej w elektrowniach gazowych.
Wskaźniki ekonomiczne Pojemność magazynowa gazu ziemnego (Natural Gas Stocks Capacity) - całkowita ilość gazu ziemnego, jaką mogą pomieścić podziemne magazyny. Jest to stała wartość techniczna (w GWh), określająca górny limit przechowywania. Zapasy gazu ziemnego (Natural Gas Stocks Inventory) - bieżąca ilość gazu fizycznie znajdująca się w magazynach w danym momencie. Zmienia się codziennie w zależności od zatłaczania lub poboru. Zatłaczanie zapasów gazu ziemnego (Natural Gas Stocks Injection) - proces wtłaczania gazu do magazynów, zazwyczaj w okresie letnim, kiedy popyt jest niższy. Wysokie zatłaczanie zwiększa zapasy (Inventory). Pobór zapasów gazu ziemnego (Natural Gas Stocks Withdrawal) - proces wypompowywania gazu z magazynów, zazwyczaj w sezonie zimowym, aby pokryć zwiększone zapotrzebowanie. Wysoki pobór zmniejsza zapasy (Inventory).
W kontekście rynkowym: Jeśli wzrost zapasów gazu ziemnego jest większy niż oczekiwano, oznacza to słabszy popyt i wpływa negatywnie na ceny gazu ziemnego. To samo można powiedzieć o spadku zapasów mniejszym niż oczekiwano. Jeśli wzrost zapasów gazu ziemnego jest mniejszy niż oczekiwano, oznacza to większy popyt i jest czynnikiem wzrostowym dla cen gazu ziemnego. To samo można powiedzieć o spadku zapasów większym niż oczekiwano.
Magazyny na świecie thumb|Kompleks podziemnych magazynów gazu Kanczurinsko-Musinsky w Baszkirii w Rosji thumb|Podziemny magazyn gazu we wsi Pusztaederics na Węgrzech Według stanu na 2010 rok na świecie istniało 630 PMG o łącznej pojemności 352 mld m³, z czego w Unii Europejskiej – 124, o łącznej pojemności 81 mld m³. W 2010 roku największą pojemność PMG w Unii Europejskiej miały:
Niemcy (46 o łącznej pojemności 20 mld m³) Włochy (12 o łącznej pojemności 13 mld m³) Francja (15 o łącznej pojemności 12 mld m³) Norwegia (4 o łącznej pojemności 5 mld m³) Wielka Brytania (6 o łącznej pojemności 5 mld m³, od 2020 poza UE) Austria (7 o łącznej pojemności 4 mld m³) Węgry (6 o łącznej pojemności 4 mld m³).
Ukraina posiada 13 magazynów o łącznej pojemności prawie 35 mld m³.
Magazyny w Polsce W Polsce pierwsze próby magazynowania gazu w wyeksploatowanym złożu gazu ziemnego i ropy naftowej Roztoki-Sądkowa rozpoczęły się w 1954 roku w Karpatach, w okolicach Jasła. Był to pierwszy podziemny magazyn gazu w Europie, posiadał pojemność 35,50 mln m³ i funkcjonował do 1980 roku.
Wszystkie polskie magazyny gazu należą do odpowiedzialnej za ich eksploatację i rozbudowę Gas Storage Poland (GSP), spółki nabytej w czerwcu 2024 przez Gaz-System od PGNiG (z grupy Orlen). W 2022 GSP posiadała łącznie 3 327,72 mln m³ pojemności czynnych instalacji magazynowych. Dodatkowo od 2017 PGNiG posiada umowę z ukraińskim operatorem gazowym, Ukrtransgaz, która pozwala mu zatłaczać gaz do składowania w dziesięciokrotnie większych magazynach ukraińskich.
W 2022 stosunek mocy magazynowych w Polsce do zapotrzebowania wynosił około 1 do 6,4 (pojemność 36,41 TWh wobec rocznego zużycia 232,45 TWh). Dla porównania w Niemczech wynosi on 1 do 3,7 (245,45 wobec 905,30 TWh zużycia), a na Ukrainie możliwości magazynowe przewyższają zużycie krajowe (325,61 wobec 261,05 TWh). Średnie zużycie dzienne gazu w Polsce waha się w zależności od sezonu od 15 do 88 mln m³, co oznacza, że łączna pojemność PMG w Polsce wystarcza na 36-215 dni. Roczne zużycie gazu w Polsce w roku 2017 szacowane było na 16 mld m³, a w 2020 na poziomie 20 mld m³.
W Polsce istnieje 7 podziemnych magazynów gazu wysokometanowego (w porządku chronologicznym): PMG Brzeźnica (w wyeksploatowanym złożu gazu wysokometanowego) – o pojemności 100 mln m³. Funkcjonuje od czerwca 1979 roku. PMG Swarzów (w wyeksploatowanym złożu gazu wysokometanowego) – o pojemności 90 mln m³, od lipca 1979 roku, PMG Strachocina (w wyeksploatowanym złożu gazu wysokometanowego) – o pojemności 460 mln m³, od maja 1982, PMG Husów (w wyeksploatowanym złożu gazu wysokometanowego) – o pojemności 500 mln m³, od października 1987, PMG Wierzchowice (w wyeksploatowanym złożu gazu zaazotowanego) – o pojemności 1 300 mln m³, od maja 1995, KPMG Mogilno (w kawernach solnych) – o pojemności 580,92 mln m³, pierwsze 2 komory oddane do eksploatacji w 1997, KPMG Kosakowo (w kawernach solnych) – o aktualnej pojemności 296,8 mln m³, od 2013.
Dodatkowo istnieją dwa magazyny gazu zaazotowanego, zarządzane przez PGNiG S.A.: PMG Daszewo o pojemności 30 mln m³, PMG Bonikowo o pojemności 200 mln m³.
Rozbudowa W Polsce powstają zarówno nowe jak i rozszerzane są istniejące magazyny:
rozbudowy: KPMG Mogilno (docelowo 800 mln m³) PMG Wierzchowice (docelowo 2100 mln m³)
nowe magazyny: PMG Nowa Ruda – projektowany magazyn w wyrobiskach górniczych dawnych kopalni węgla kamiennego PMG Moszczenica – planowany magazyn zlokalizowany w podziemnych wyrobiskach kopalni soli kamiennej, o pojemności 10 mln m³. PMG Damasławek – budowany magazyn zlokalizowany w podziemnych złożach soli o spodziewanej pojemności 1000 mln m³ w 2035 roku.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Gaz ziemny