Magnetyzm zwierzęcy, „uniwersalny fluid” – hipotetyczna „siła magnetyczna”, w której Franz Anton Mesmer widział możliwość oddziaływania lekarza na pacjenta w czasie rozwiniętych w końcu XVIII wieku praktyk terapeutycznych, nazywanych mesmeryzmem. W 1784 roku komisje lekarskie w Paryżu i Berlinie potępiły mesmeryzm jako metodę pozbawioną podstaw naukowych (pseudonauka), jednak budził on duże zainteresowanie do końca XIX wieku. Uważa się, że stał się źródłem teorii hipnozy i hipnologii (zob. też trans).
Jan de Baudouin de Courtenay napisał w pracy pt. Rzut oka na mesmeryzm, czyli system wzajemnych wpływów i skutków objaśniający teorię i praktykę magnetyzmu zwierzęcego (Warszawa, 1820):
Mesmeryzmem byli zainteresowani liczni inni lekarze i artyści-romantycy, np. Carl Gustav Carus, Antoni Malczewski, James Braid, Ambroise-Auguste Liébeault, Werner J. Meinhold (również Heinrich Himmler i in).
W Polsce cieszył się olbrzymim powodzeniem, szczególnie na Litwie, w XIX wieku.
Uwagi
Przypisy Karpińska Małgorzata: Ludy! Uwierzcie w Mesmera odkrycie, zachwyca duszę i przedłuża życie!, w: „Mówią Wieki” nr 9 (692), wrzesień 2017, s. 34–37. Autorem hasła, będącego tytułem artykułu, był sam de Courtenay.
Kategoria:Medycyna niekonwencjonalna Kategoria:Psychoterapia