Dylemat bezpieczeństwa (ang. security dilemma) – koncepcja o zasadniczym znaczeniu dla studiów nad bezpieczeństwem, forma dylematu więźnia. Wyraża egzystencjonalny warunek niepewności. Według Johna H. Herza, amerykańskiego badacza stosunków międzynarodowych i prawa, działania podjęte na rzecz wzrostu bezpieczeństwa przez jedno państwo (rozbudowa potencjału obronnego, zawarcie sojuszu) może zostać odebrane przez inne państwa jako działania zagrażające.
Występuje na dwóch poziomach: interpretacji i odpowiedzi. Na poziomie interpretacji decydenci nie są pewni intencji i motywów działań podjętych przez inne podmioty. Na poziomie odpowiedzi decydenci stoją przed problemem, jak reagować. W odpowiedzi na dylemat bezpieczeństwa państwa mogą rozwinąć spiralę wzajemnej wrogości, tworząc sytuację określaną jako paradoks bezpieczeństwa. Motywy obronne i agresywne często prowadzą do podejmowania takich samych decyzji w sferze zbrojeń. Ich interpretacja nie jest jednoznaczna. W konsekwencji państwa przyjmują wariant najgorszy i dostosowują do niego decyzje odnoszące się do bezpieczeństwa.
Dylemat bezpieczeństwa zaostrza się w przypadku: odniesienia korzyści przez pierwszego atakującego, szybkich zmian w równowadze sił, zdobycia w wyniku aneksji zasobów ułatwiających dalszy podbój, przewagi ataku nad obroną. Ograniczenie oddziaływania dylematu bezpieczeństwa następuje przez zachowanie takiego poziomu zdolności obronnych państwa, który nie wzbudzi niepokoju innych państw.
Bibliografia Jacek Czaputowicz, Bezpieczeństwo międzynarodowe. Współczesne koncepcje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012, .
Kategoria:Bezpieczeństwo międzynarodowe