Wiatrak - Turbina Wietrzna – zabytkowy obiekt znajdujący się w Poznaniu przy ul. Milczańskiej na Łacinie.

Historia Obiekt został indywidualnie zaprojektowany i zbudowany w latach 1910–1912 dla potrzeb gospodarstwa ogrodniczego należącego do Franciszka Rybaka. Konstrukcja obiektu powstała zgodnie z wytycznymi i według koncepcji fundatora. Wybrane elementy stalowe zbiornika, cześć instalacji hydraulicznej zostały częściowo wykonane w Poznaniu, pozostałe elementy sprowadzono z zagranicy. Obiekt służył do pozyskiwania, gromadzenia oraz stałego zaopatrzenia w bieżącą wodę domu, sąsiednich pól, sadów oraz szklarni należących do ogrodnictwa właścicieli. Obiekt był zasilany wyłącznie siłą wiatru, która służyła do napędzania wielo-płatowej turbiny wiatrowej oraz systemu gromadzenia i nawadniania. Następnie miał zostać wykorzystany do produkcji energii elektrycznej (co nigdy nie nastąpiło). W trakcie swojego istnienia turbina była świadkiem wielu interesujących wydarzeń. Po kilku latach bezawaryjnego działania, w momencie wybuchu powstania wielkopolskiego w 1918 roku, właściciele uszyli z prześcieradeł oraz inletu długą biało-czerwoną flagę, która była wywieszona od samej góry do dołu obiektu. W trakcie drugiej wojny światowej zaginęła również dokumentacja techniczna obiektu wraz z liczną dokumentacją fotograficzną. Z końcem wojny w 1945 roku żołnierze niemieccy z karabinem wyborowym znajdowali się w odkrytym, stalowym zbiorniku na szczycie obiektu strzelając do nacierających Rosjan. Żołnierze rosyjscy ostrzelali obiekt z ciężkiej broni – co najmniej jeden celny strzał w konstrukcję murowaną poniżej zbiornika od strony wschodniej powodując widoczne do dzisiaj przesunięcie cegieł do wewnątrz obiektu oraz celny strzał w wieżę stalową. Obiekt przechylił się też nieznacznie w tym kierunku. Ponadto, od strony wschodniej i południowej, są widoczne liczne ślady pocisków na cegłach od strony zewnętrznej.

Obiekt jest oryginalny w swoim rozwiązaniu w skali kraju i stanowi unikat pod względem całości przyjętych rozwiązań (turbina wietrzna, pompa wodna, zbiornik, rozprowadzenie wody), będąc połączeniem wiatraka z wieżą ciśnień. Obiekt zlokalizowany przy ul. Milczańskiej w Poznaniu dnia 9 marca 1993 został wpisany do rejestru zabytków pod numerem A-410. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego wprowadzony jest nakaz rewitalizacji wiatraka.

Otoczenie W kierunku północnym: trasa tramwajowa na Franowo, Piaśnica, Malta. W kierunku południowym: estakada w ciągu ul. B. Krzywoustego, dolina Obrzycy. Na wschód: pozostałości bocznicy Średzkiej Kolei Powiatowej, os. Lecha. Na zachodzie: Centrum handlowe Posnania, Rondo Rataje. Pod koniec XX w. oraz w XXI w. w bezpośredniej bliskości zostały wybudowane osiedla z budynkami mieszkaniowymi wielorodzinnymi (Polanka, Zielony Taras).

Uwagi

Przypisy Barbara Fabiańska: Z Romanem Misiem przechadzka po starym Żegrzu w: Kronika Miasta Poznania nr 3/2001 s. 219. SIP Geopoz, warstwa Sytuacja: wysokości na budynkach. ul. Milczańska - Miejski Konserwator Zabytków w: SIP Geopoz, dostęp 2013-06-03. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 §5 pkt. 4.1: MPZP "Rataje-Łacina część A" w: Miejska Pracownia Urbanistyczna. Rejestr zabytków woj. wielkopolskiego, str. 175, stan na 31 marca 2013, NID. Town Plans of Poland: Poznań 1:25 000, I-st edition, War Office 1943. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §1 pkt. 2, §11 pkt. 1F, na załączniku graficznym: 24KD-TP. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu §11 pkt. 10.3, na załączniku graficznym: 01KD-GP, 14KD-Lt. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §11 pkt. 4.2, na załączniku graficznym: 01KD-GP, 07KD-Z. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu §3 pkt. 4.1, na załączniku graficznym: 07KD-Z, 24KD-Dxr, 4KDWpp, 3KDWkk, 1KDWxs, 2KDWx. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §1 pkt. 2, na załączniku graficznym: 02KD-GP. Uchwała nr CI/1149/IV/2006 Rady Miasta Poznania z 29 sierpnia 2006 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część A w Poznaniu §1 pkt. 2, na załączniku graficznym: 01KD-GP. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu, na załączniku graficznym: 3MW, 4MW, 6MW, 8MW, 10MW, 12MW. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu, na załączniku graficznym: WS, 5ZP. Uchwała nr LVIII/757/V/2009 Rady Miasta Poznania z 7 lipca 2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego „Rataje – Łacina” część B w Poznaniu, wyrys ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Poznania (2008)

Kategoria:Łacina (część Poznania) Kategoria:Zabytkowe obiekty budowlane w Poznaniu Poznaniu Kategoria:Młyny wiatrowe w województwie wielkopolskim Poznań Kategoria:Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w Poznaniu