Dell Hathaway Hymes (ur. 7 czerwca 1927, w Portland, zm. 13 listopada 2009, w Charlottesville) – amerykański lingwista, socjolog, antropolog i folklorysta.
Życiorys Położył podwaliny porównawczym, etnograficznym studiom języka. Swoje badania opracował na podstawie języków wybrzeża Ameryki Zachodniej. Był jednym z pierwszych, którzy określili czwarte podciało antropologii językową antropologią zamiast antropologicznego językoznawstwa. Ta terminologiczna zmiana wzbudziła zainteresowanie i z czasem stała się niezależną dziedziną. W 1972 Dell Hymes stworzył pismo Language in Society i był jego redaktorem przez 22 lata.
Model S-P-E-A-K-I-N-G Hymes rozwinął model s-p-e-a-k-i-n-g by wspomóc identyfikacje i nazwanie komponentów językowej interakcji, w celu poprawnego używania języka (wymowa i zasady gramatyczne), ale również kontekstu w jakim słowa są używane.
Model składa się z szesnastu komponentów, które mogą być stosowane w wielu rodzajach dyskursu: rodzaj wiadomości, zawartość wiadomości, otoczenie, nadawca, odbiorca, publiczność, cele, kanały informacyjne, formy interakcji, formy interpretacji oraz gatunki. Skonstruował akronim SPEAKING, w którym zawarł te komponenty w 8 przedziałach: Otoczenie (Setting and scene), miejsce oraz czas, w którym dokonuje się akt mowy, okoliczności fizyczne, Uczestnicy (Participants), nadawca oraz odbiorca (publiczność), Zakończenia (Ends), cele i ambicje, Sekwencja działania (Act sequence), forma i kontekst wydarzenia, Klucz (Key), Wskazówki, które mają za zadanie ocenić ton głosu, maniery oraz ducha konwersacji, Narzędzia (Instrumentalities), formy oraz styl mowy, Normy (Norms), społeczne, ogólnie przyjęte reguły zachowania. Rodzaj (Genre), Rodzaj mowy albo wydarzenia.
Bibliografia Sally A. Downey, Dell Hathaway Hymes, Penn education dean philly.com
Kategoria:Amerykańscy antropolodzy Kategoria:Amerykańscy socjolodzy Kategoria:Urodzeni w 1927 Kategoria:Zmarli w 2009 Kategoria:Ludzie urodzeni w Portlandzie (Oregon)