Szerden (Š3-r-d3-n3) zapis hieroglificznyM8:G1-Z4:D21:Z1-D46:G1-N35:G1-T14:N25 Szerden, Szirdanu – wielokrotnie wspominany w inskrypcjach egipskich, starożytny lud nieznanego pochodzenia. W okresie wielkich ruchów migracyjnych zaliczany do tzw. Ludów Morza (przełom XIII i XII wieku p.n.e.), a współcześnie przez niektórych badaczy utożsamiany z Sardami, pierwotnymi mieszkańcami Sardynii.
Szardowie w źródłach egipskich Listy z Amarna Nazwa plemienia Szerden po raz pierwszy pojawia się w listach z Amarna, czyli korespondencji dyplomatycznej dwóch ostatnich faraonów XVIII dynastii Amenhotepa III i Echnatona (1390-1336 p.n.e.) Na tabliczce opisanej współcześnie jako EA 123 władca miasta Byblos Ribaddi, obawiając się rewolty miejscowej ludności, prosi swego suzerena Echnatona o oddanie trzech uprowadzonych w głąb Egiptu Shirdanu.
IV Stela z Tanis i Poemat o bitwie pod Kadesz Na ścianach świątyni w egipskim Tanis zachowały się 4 stele z czasów Ramzesa II (XIII wiek p.n.e.) Ostatnia z nich zawiera informacje o zbuntowanym ludzie Szerden, który w koalicji z plemionami libijskimi zaatakował deltę Nilu. Na niej to Szerden zostali po raz pierwszy opisani jako wyłaniający się na wojennych statkach z pośrodku morza.
Między innymi ta inskrypcja posłużyła Gastonowi Maspero do stworzenia terminu Ludy Morza, który miał opisywać wielkie migracje ludności indo-europejskiej na tereny Anatolii, Syrii i Kanaanu. Na przełomie XIII i XII wieku p.n.e. doprowadziły one do upadku państwa Hetytów oraz zagroziły Egiptowi.
Ci sami Szerden opisani w IV steli z Tanis zasilali jakiś czas później armię Ramzesa, a nawet opracowali plan wielkiej bitwy z Hetytami o czym informuje Poemat o bitwie pod Kadesz.
Szardowie wśród Ludów Morza Następca Ramzesa II Merenptah, czwarty z faraonów XIX dynastii, w trakcie swoich rządów musiał stawić czoła kolejnej koalicji Libijczyków i plemion północnych. Najważniejsze świadectwa dotyczące tego wydarzenia to: Wielka inskrypcja z Karnak Kolumna Kairska Stela z Atribis Hymn Zwycięstwa ze Steli Merenptaha
Zachowane inskrypcje Kolumny Kairskiej zawierają dokładną datę inwazji 5. rok 2. miesiąca trzeciego sezonu (drugi Szemu, czyli marzec-kwiecień 1208 p.n.e.) Wielka Inskrypcja z Karnak przedstawia sprzymierzeńców jako ludy: Ekwesz, Teresz, Luka, Szerden i Szekelesz przybyłe nad deltę z rodzinami i dziećmi w celu osiedlenia się. Są to zarazem ostatnie wzmianki o Szardach.
Próba identyfikacji Od dłuższego czasu ponawiane są próby identyfikacji znanych z inskrypcji egipskich plemion z późniejszymi nazwami nacji zamieszkujących obszar basenu Morza Śródziemnego. I tak Szardana utożsamiane jest z Sardami (Sardynia), Teresz z Tyrsenami (czyli greckim określeniem Etrusków), a Szekelsz ze znanymi z Sycylii Sykulami (Sikelami)). Jednak ze względu na to, iż głównym kryterium jest wyłącznie podobieństwo brzmienia, mają one charakter czysto hipotetyczny.
Na tej podstawie powstał jednak domysł, że niektóre z Ludów Morza wyruszyły na zachód po przegranej z Egipcjanami walce.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Starożytny Bliski Wschód Kategoria:Migracje ludności Kategoria:Starożytne ludy