Grodzisk Mazowiecki (w momencie utworznia Grodzisk; do 30 XII 1959 Adamowizna) – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954-1972.
Gromadę Grodzisk (bez przydawki "Mazowiecki") z siedzibą GRN w mieście Grodzisku Mazowieckim (nie wchodzącym w jej skład) utworzono 31 grudnia 1959 w powiecie grodziskomazowieckim w woj. warszawskim w związku z przeniesieniem siedziby GRN gromady Adamowizna z Adamowizny do Grodziska Mazowieckiego i zmianą nazwy jednostki na gromada GrodziskUchwała Nr IV-9/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 18 września 1959 r. w sprawie zmian granic niektórych gromad i przeniesienia siedzib niektórych gromadzkich rad narodowych w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 grudnia 1959 r., Nr. 12, Poz. 438); równocześnie do nowo utworzonej gromady Grodzisk włączono obszary zniesionych gromad Książenice (bez wsi SiestrzeńUchwała Nr IV-9/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 18 września 1959 r. w sprawie zmian granic niektórych gromad i przeniesienia siedzib niektórych gromadzkich rad narodowych w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 grudnia 1959 r., Nr. 12, Poz. 438) i KozerkiUchwała Nr IV-10/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 18 września 1959 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 15 grudnia 1959 r., Nr. 12, Poz. 439).
Począwszy od wykazu gromad z lipca 1960, jednostka występuje w formie gromada Grodzisk Mazowiecki.
1 stycznia 1969 do gromady Grodzisk Mazowiecki włączono obszar zniesionej gromady Natolin w tymże powiecieUchwała Nr XVI-67/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 29 czerwca 1968 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie warszawskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 5 sierpnia 1968 r., Nr. 10, Poz. 89).
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 w powiecie grodziskomazowieckim reaktywowano gminę Grodzisk MazowieckiUchwała Nr XX/93/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Warszawie z dnia 1 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie warszawskim (do 1954 jako gmina Grodzisk).
Przypisy
Grodzisk Mazowiecki Kategoria:Historia Grodziska Mazowieckiego