Edward Józef Kuryłło (Kuryło, Edouard de Kurylo) (ur. 1 października 1883 w Warszawie, zm. 18 grudnia 1938 tamże) – polski tancerz i choreograf, nauczyciel tańca, prezes Głównego Związku Zawodowych Nauczycieli Tańca w Polsce, solista i choreograf Teatru Wielkiego w Warszawie, znawca tańców wschodnich, autor artykułów o tańcu i redaktor pism branżowych, twórca układu tanecznego do pierwszego publicznego wykonania tanga w Polsce.
Życiorys Syn Mariana, typografa i Pauliny z DrożdżewskichAkt chrztu 581/1883, akta parafii rzymskokatolickiej św. Jana w Warszawie, Archiwum Państwowe w Warszawie, sygn. 72/161/0/-/99..
Uczył się w warszawskiej szkole baletowej przy Teatrze Wielkim i w klasie dramatycznej przy Warszawskim Towarzystwie Muzycznym. Od ok. 1896 roku był członkiem corps de ballet Warszawskich Teatrów Rządowych (WTR), a od 1904 – solistą Teatru Wielkiego pod kierownictwem baletmistrzów i Michała Kuleszy.
W latach 1906–1911 podróżował, by studiować sztukę taneczną i tańce narodowe innych krajów. Był m.in. w Austrii, Włoszech, Niemczech, Francji, USA, Kanadzie, Meksyku, Kubie i Australii. W latach 1911–1912 był solistą i baletmistrzem w teatrze Empire w Londynie. W 1912 roku tańczył z Anną Pawłową podczas jej występów w Wielkiej Brytanii.
thumb|Edward Kuryłło i Pola Negri tańczą tango, 1913
Po powrocie do kraju w sezonie 1913–1914 objął kierownictwo baletu WTR. W Teatrze Wielkim wystawił Sylwię oraz Preludia, a dla Teatru Nowości opracował choreografię do wielu operetek. Wprowadził na polskie sceny tango, które po raz pierwszy zostało zaprezentowane w kraju 28 października 1913 w operetce Targ na dziewczęta w wykonaniu Józefa Redy i Lucyny Messal oraz układzie Kuryłły. W sezonie 1914–1915 tańczył w zespole Teatru Nowości.
thumb|left|175px|Kuryłło w Indiach z miejscową tancerką
W latach 1915–1923 ponownie przebywał za granicą, gdzie występował i prowadził szkoły tańca. W okresie 1915–1919 był w Rosji, Szwecji, Norwegii, USA (najdłużej w Los Angeles i Nowym Jorku). W roku 1916 układał tańce do amerykańskiego filmu Nietolerancja, w tym czasie utworzył też szkołę tańca Kurylo Imperial School of Dancing w Nowym Jorku, a także uczył rytmiki i baletu na Uniwersytecie Kalifornijskim. W 1918 tańczył ze swoją żoną w nowojorskiej Aeolian Hall w charytatywnym przedstawieniu na rzecz Polskiego Szpitala we Francji i Serbskiego Szpitala Polowego.
thumb|left|Kuryłło z grupą artystek teatru amatorskiego, 1926
thumb|left|Kuryłło (w środku) z uczestnikami balu w Warszawie, 1933
W 1919 roku przyjechał do Australii, gdzie zamieszkał w Sydney i założył szkołę tańca. Był członkiem zespołu The Third Fantastics Shipmana. Grupa prezentowała m.in. taniec do menueta Paderewskiego, polkę ułańską wykonywaną w kostiumach z okresu 1830–1860, oraz taniec indiański do muzyki Charlesa Cadmana i Victora Herberta. Potem podróżował po Nowej Zelandii, Birmie, Jawie, Cejlonie, Indiach, gdzie prowadził szkołę tańca w Kalkucie. W latach 1920–1922 był w Paryżu i Londynie, następnie w Chinach i Japonii. W 1922 przebywał przez 10 dni w Singapurze. W prasie singapurskiej ukazała się wówczas notatka, powołująca się na słowa Ignacego Paderewskiego, który miał powiedzieć, że Kuryłło był nie tylko wybitnym tancerzem, ale także świetnym nauczycielem. Był honorowym członkiem towarzystw nauczycieli tańca, m.in. w Londynie, Paryżu i Amsterdamie.
W 1923 roku powrócił do Polski i otworzył w Warszawie własną szkołę baletową. W latach 1925–1926 był zaangażowany jako tancerz i baletmistrz w Teatrze Wielkim. Opracował m.in. choreografię do opery Filenis, wystawił własne divertissement złożone z tańców egzotycznych. Występował m.in. w partii tytułowej w Panu Twardowskim, w partii Dorcona w Daphnis i Chloé. Współpracował też jako tancerz i choreograf z teatrami: Nowości, Stańczyk, Perskie Oko. Jako znawca tańców ludowych, obrzędowych, egzotycznych i salonowych opracował rozprawę Taniec ludowy, dworski i towarzyski wydrukowaną w zbiorowej monografii Taniec pod redakcją Mateusza Glińskiego. Był autorem artykułów o tańcu opublikowanych w czasopismach polskich i zagranicznych (m.in. dla Dancing Times o polskich tańcach ludowych i narodowych). W latach 1926–1927 redagował miesięcznik Taniec i Rozrywka, w którym opisywał m.in. swoje wrażenia z obserwacji tańców w Chinach, Indiach i Japonii. Opracował Podręcznik do nauki baletu, który uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. W 1927 roku został wybrany na stanowisko prezesa zarządu Głównego Związku Zawodowych Nauczycieli Tańca w Polsce.
Kuryłło był mężem amerykańskiej tancerki Annie Laurie St. Simon (występowała z nim pod nazwiskiem Laurka de Kurylo), z którą miał syna.
Zmarł 18 grudnia 1938 roku w warszawskim Szpitalu Dzieciątka JezusAkt zgonu 1278/1938 akta parafii rzymskokatolickiej św. Barbary w Warszawie, Archiwum Państwowe w Warszawie..
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Publikacje
Linki zewnętrzne Numery czasopisma Taniec i rozrywka redagowane przez E. Kuryłłę
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polscy choreografowie Kategoria:Polscy tancerze baletowi Kategoria:Tancerze związani z Warszawą Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Zmarli w 1938