Zwiastowanie – obraz olejny hiszpańskiego malarza pochodzenia greckiego Dominikosa Theotokopulosa, znanego jako El Greco.

El Greco zobrazował scenę zaczerpniętą z Nowego Testamentu, opisaną jedynie w kanonicznej Ewangelii Łukasza. Motyw zwiastowania Marii przez Archanioła Gabriela był często przedstawiany przez malarzy różnych epok i interpretowany na wiele sposobów. Mistycyzm i znaczenie epizodu pozwalały malarzom na swobodne przedstawianie reakcji Marii na wiadomość od Archanioła o woli Bożej i oddziaływaniu nowiny poczęcia na inne postacie; umożliwiały też wykorzystanie wielu różnych detali i szczegółów otoczenia do zaznaczenia wagi sceny. Do tego motywu El Greco powracał przez cały okres swojej twórczości: od poliptyku z Modeny, gdzie jego twórczość przejawiała wpływy Tycjana i Tintoretta, po ostatnią wersję Zwiastowania z 1614 roku znajdującą się w zbiorach Santander w Madrycie.

Opis obrazu Wersja z Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie powstała w 1600 roku. Od kilku lat El Greco odchodzi od zaczerpniętych wzorców i upraszcza schemat kompozycji ograniczając lub całkowicie rezygnując z elementów rzeczywistości: architektury, perspektywy, przedmiotów codziennego użytku. Postacie przedstawiani są na tle, często burzowych chmur, dzięki czemu widz może się skoncentrować jedynie na nich samych.

W tej wersji Anioł zstępuje z nieba, a wraz z nim po smudze światła spływa Duch Święty pod postacią gołębicy. Zwiastun trzyma w lewej dłoni kwiat lilii – symbol maryjny. Jego potężne skrzydła wyakcentowane przy użyciu czerni kontrastują ze zdematerializowanym, zielonkawym tłem. Maria przedstawiona została w pozycji klęczącej, w szerokiej czerwonej sukni i w niebieskim płaszczu. Pojawienie się Anioła oderwało ją od lektury, lewa ręka jeszcze przytrzymuje stronice, gdy prawa wznosi się w geście pozdrowienia lub przyzwolenia zgodnie z wypowiedzianymi słowami: Oto Ja służebnica Pańska, niech Mi się stanie według twego słowa! (Mt. 1.38). U dołu na podłodze znajdują się przybory do szycia i wazon z kwiatami.

Powstało kilka wersji tego obrazu. W większości układ kompozycyjny jest taki sam. W wersji z Ohara Museum of Art Maria ma aureolę stworzoną z gwiazd, co może odwoływać się do Apokalipsy św. Jana i słów: .

Inne wersje

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Motyw Zwiastowania na obrazach Kategoria:Obrazy El Greca Kategoria:Archanioł Gabriel na obrazach Kategoria:Obrazy w Toledo Museum of Art Kategoria:Obrazy w japońskich kolekcjach Kategoria:Obrazy w Muzeum Sztuk Pięknych w Budapeszcie