Nowosielce – wieś w gminie Przeworsk, w powiecie przeworskim, w województwie podkarpackim. Ma status sołectwa. Leży kilometr na południe od międzynarodowej trasy E40.

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Marii Magdaleny.

Części wsi +Integralne części wsi Nowosielce SIMC Nazwa Rodzaj0609132 Cesin część wsi0609149 Folwark część wsi0609155 Górówka część wsi0609161 Marynów część wsi

Historia Wieś została założona w połowie XIV wieku. W drugiej połowie tegoż wieku była już w niej parafia. Dokument z dnia 17 lipca 1393 roku w którym biskup przemyski Maciej nadaje kapitule dziesięcinę wymienia również Nowosielce (Nouaszedlicz)Akta Grodzkie i Ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z Archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie wydane staraniem Galicyjskiego Wydziału Krajowego. T. VIII. Lwów, 1880.. Dokumentem z dnia 4 listopada 1432 papież Eugeniusz IV zatwierdza układy biskupa Macieja dotyczące dochodów kapituły przemyskiej między innymi z parafii Nowosielce.

Prawdopodobnie pierwszym właścicielem był Jan z Tarnowa herbu Leliwa albo jego syn Spytek z Jarosławia, który zapoczątkował linię Tarnowskich/Jaroslawskich, właścicieli Jarosławia, Przeworska i wielu okolicznych wsi. W rękach Jarosławskich wieś pozostała do początku XVI wieku, chociaż na przestrzeni XV wieku pojawiają się w Aktach Ziemskich Przeworskich dzierżawcy między innymi bracia Jan, Piotr i Baltazar DolińscyAkta Grodzkie i Ziemskie z czasów Rzeczypospolitej Polskiej z Archiwum tak zwanego bernardyńskiego we Lwowie wydane staraniem Galicyjskiego Wydziału Krajowego. 1906 rok. Tom 19.. Ostatni z rodu Hieronim Jarosławski zmarł bezpotomnie w 1521 roku w wieku ok. 22 lat. Następnie właścicielami są Tarnowscy. W 1531 roku w zapisach jako właściciel wsi Nouossyelcze występuje Jan z Tarnowa wojewoda ruski i sandomierski.

W 1624 r. podczas najazdu Tatarów pod wodzą Kantymira na Małopolskę wieś Nowosielce jako jedyna oparła się najeźdźcom, nie ulegając popłochowiJakub Makara, Dzieje parafii jarosławskiej, Jarosław 1936, s. 135 (przypis).. Z inicjatywy miejscowego proboszcza ks. Piotra Kisiela i pod wodzą swojego wójta, byłego żołnierza Michała Pyrza, chłopi wytrzymali czterodniowe oblężenie kościoła, w którym schronili się ze swoim dobytkiem. W roku 1936 na tę cześć społeczeństwo usypało kopiec. 29 czerwca 1936 we wsi odbyło się poświęcenie kopca Michała Pyrza, połączone z wielką manifestacją chłopską (na błoniach wsi Grzęska zgromadziło się ok. 150 tys. uczestników z całej Polski, w tym 65 tys. chłopów z 50 sztandarami i trzema orkiestrami z powiatu jarosławskiego, 40 tys. – z łańcuckiego, 25 tys. – z przeworskiego, 15 tys. – z Lubelszczyzny), w proteście przeciwko rządom sanacji (domagano się amnestii dla więźniów politycznych, rządów prawa, zmian w ordynacji wyborczej, przeprowadzenia nowych wyborówMichał Rauszer "Osiem milionów chłopów", "Le Monde Diplomatique" lipiec 2017, str. 34). Na tę uroczystość przybyli do Nowosielec m.in. generalny inspektor sił zbrojnych gen. dyw. Edward Śmigły-Rydz, dowódca Okręgu Korpusu nr X w Przemyślu gen. bryg. Wacław Scaevola-Wieczorkiewicz, wojewoda lwowski Władysław Belina-Prażmowski oraz biskup przemyski Franciszek Barda. Była to jedna z największych uroczystości chłopskich w Polsce międzywojennej.

Kościół

Parafia w Nowosielcach została erygowana w 1384 roku, przy istniejącym kościele. 19 października 1384 roku Katarzyna wdowa po Frankonie dziedzicu Nowosielec, uposażyła miejscowy kościółAkt fundacyjny Nowosielec. W 1595 roku kościół pw. św. Krzyża, Wniebowzięcia NMP, św. Jana Ewangelisty, św. Marii Magdaleny, św. Antoniego, św. Katarzyny, św. Leonarda z Abbaty (Ecclesia 1595. per Joannem Demetriom Solikowski Archi-Eppum Leopoliensem s. T.S. Crucis, Assumpt B.M. V., s. Joannis Evang., Mariae Magdalenae, Antonio, Catherinae, Leonardii Abbatis & OO. SS. consecrata) był konsekrowany przez abp lwowskiego Jana Dymitra Solikowskiego. mały|Kościół w Nowosielcach

Oświata

Początki szkolnictwa parafialnego w Nowosielcach są datowane na 1840 rok. Szkoła była w organistówce obok kościoła parafialnego. W 1868 roku szkoła została zmieniona na państwową trywialną. W latach 1878–1879 zbudowano drewniany budynek szkolny.

W latach 1916–1917 zbudowano nowy drewniany budynek szkolny. W latach 1932–1933 zbudowano murowany budynek szkolny. W 1957 roku dokonano remontu szkoły, a w 1968 roku rozbudowano szkołę. W 1999 roku zorganizowano 6-letnią szkołę podstawową i 3-letnie gimnazjum. W latach 2002–2008 zbudowano budynek gimnazjum i salę gimnastyczną. 1 września 2008 utworzono Zespół Szkół, w skład której weszły Szkoła Podstawowa im. św. Jana Kantego i Gimnazjum im. św. Królowej Jadwigi. Od 2017 roku jest 8-letnia szkoła podstawowa.

Zabytki i atrakcje turystyczne Obiekty zabytkowe Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty: mały|Droga rozdzielająca cmentarz mały|Nepomuk 1. Drewniany kościół parafialny pw. św. Marii Magdaleny (1595, XIX- nr rej. A-306 z 27.11.1952) o charakterze obronnym; kilkakrotnie remontowany. W XVII wieku ludność wsi broniła się w nim przed Tatarami. Od zachodu poprzedza go wyniosła wieża – dzwonnica z silnie nadwieszoną izbicą, po bokach zadaszenia – soboty. cmentarz kościelny (nr rej. A-306 z 27.11.1952) 2. Cmentarz rzymskokatolicki (2 części rozdzielone drogą) z połowy XIX wieku (nr rej. A-847 z 25.02.1997) 3 kaplice grobowe 3. Dom myśliwski z XIX w. (nr rej. A-840 z 07.11.1996) budynek gospodarczy

Inne Zabytki kultury materialnej wymienione w Biuletynie Informacji Publicznej PODKARPACIEdoc.: Kopiec Pyrza usypany w 1936 (Michał Pyrz w 1624 dowodził obroną kościoła przed Tatarami). . .

Sport Pod koniec czerwca 1969 drużyna LZS Nowosielce awansowała do II ligi piłki ręcznej mężczyzn.

Osoby związane z miejscowością Henryk Dyduch (ur. 3 października 1896, zm. wiosną 1940 w Charkowie) – major piechoty Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Przypisy Raport o stanie gminy Przeworsk w 2024. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2024 s. 10 Strona gminy, sołectwa

GUS. Wyszukiwarka TERYT Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ()

Linki zewnętrzne

Opis na stronie gminy

Kategoria:Nowosielce (powiat przeworski) Kategoria:Wsie w powiecie przeworskim