Yulu – dosłownie Zapisane wypowiedzi (chiń. 語錄 yǔlù, kor. 어록 erok, jap. 広録 goroku, wiet. ngữ lŭc) – jeden z rodzajów literatury chińskiej, ściśle związany z buddyzmem chan.
Definicja Teksty zapisanych wypowiedzi w literaturze chińskiej są typową antologią słów i czynów mistrzów chan. To skupienie się na jednym mistrzu chan jest podstawą cechą tekstów yulu. Składają się one z dialogów między mistrzem a jego uczniami, które ogólnie rozwinęły się z indywidualnych problemów i pytań związanych z praktykowaniem buddyjskiego treningu duchowego. Dodatkowo teksty te zawierają szczególny styl werbalnych nauk poprzedzonych formułą, że mistrz „wszedł do sali” (chin. shangtang), aby wygłosić wykład. Również, chociaż nie zawsze, dołączano poezję, kazanie, listy czy krótkie eseje napisane przez mistrza lub jego uczniów, z uwagami krytycznymi lub bez. Głównym odbiorcą tej formy literackiej były wykształcone elity, z biegiem czasu recepcja „zapisanych wypowiedzi” mogła mieć duży wpływ na karierę mistrza.
Jedną z uderzających cech yulu jest to, że są one wypełnione niewerbalną komunikacją; klapsy, uderzenia, gesty, używanie miotełki i kija itp., uważane były za wysoce znaczące, ale bez towarzyszenia słów.
Jakie materiały weszły to tych tekstów opisał Ishii Shūdō. Można je zgrupować w dwóch zbiorach: ustnie wygłaszane kazania danego mistrza chan zapisane przez uczniów: nauki wygłaszane w budynku Dharmy (chiń. shangtang) i prywatne nieformalne instrukcje (chiń. xiaocan). Wykłady wygłaszane w budynku Dharmy po okresie dynastii Song były już bardzo sformalizowane; odbywały się zasadniczo co pięć dni: pierwszego, piątego, dziesiątego, dwudziestego i dwudziestego piątego dnia miesiąca. nieformalne instrukcje były kazaniami wygłaszanymi we względnie zrelaksowanej atmosferze, zarówno w budynku Dharmy, jak i w prywatnym pokoju mistrza chan (opata), do kilku uczniów. Różniły się one od formalnych instrukcji (chiń. dacan). W czasie dynastii Song te nieformalne instrukcje uległy także formalizacji i wygłaszano je w odpowiednich dniach miesiąca. pisma zostawione przez mistrza i materiały zebrane przez uczniów oparte na zachowaniach i interakcjach pomiędzy praktykującymi chan: są to songgu (ody do dawnych [mistrzów] – wiersze), niangu (wybory z dawnych [mistrzów] – proza), zan (eulogie – proza), fayu (instrukcje Dharmy – proza), shu (listy) materiały zebrane przez uczniów: jinglun (komentarzy z uwagami do pism i traktatów), guze (dawne przypadki), ginggui (kodeksy reguł klasztornych), dengshi (opowieści lampy – czyli szczegółowe historie przekazu w różnych tradycjach chan), nianpu (chronologiczne biografie), taming (teksty nagrobne), beiming (teksty na stelach), xinglu (zapiski zachowania się), kanbian (osądy i ewaluacje), yufang yulu (zapiski z podróży), runei jilu (zapiski z rozmów poza klasztorem).
Yulu często mają osobną sekcję poświęconą zapisom wenda – praktyki „pytań-odpowiedzi” zmierzającej nie do objaśnienia teorii nauki, lecz obudzeniu umysłu ucznia.
Do dziś zachowały się „zapisane wypowiedzi” ponad 100 mistrzów chan. Wiadomo także, że co najmniej tyle samo istniało kiedyś, ale nie zachowały się do naszych czasów. Z okresu dynastii Song zachowało się zaledwie kilka oryginalnych kolekcji „zapisanych wypowiedzi”, reszta jest znana z japońskich kopii.
Yulu są także elementem składowym innego rodzaju literatury chanistycznej – denglu, czyli tekstów „przekazu lampy”. Jednak „przekazy lampy” nie były nastawione na jednego mistrza chan, tylko na linie przekazu Dharmy chanu.
Powstanie terminu i początki rozwoju Użycie słowa „yulu” – zapisanych wypowiedzi – jako ogólnej nazwy dla tego typu literatury chan jest stosunkowo nowe. Termin ten pojawił się po raz pierwszy pod koniec biografii Huangbo Xiyuna (zm. ok. 850) w Song gaoseng zhuan (宋高僧傳, Biografie wybitnych mnichów [zestawione w okresie] Dynastii Song). Huangbo wypowiada tam następujące zdanie: zapisane wypowiedzi są w obiegu na całym świecie (czyli w Chinach). Podobna wypowiedź znajduje się w biografii Zhaozhou Congshena (778–897) w innej części tego dzieła.
W dziele Zutang ji (祖堂集, Zbiór z hali Patriarchów) – starszym od Song gaoseng zhuan – pojawiają się takie terminy jak xinglu (zapiski działań), xingzhuang (zarys akcji) i bielu (oddzielne zapiski). Jedną z wczesnych form literackich, z których zapewne powstały zapisane wypowiedzi, jest także yanjiao 言教, czyli „ustne nauczanie”. Nie ma jednak jeszcze określenia yulu, czyli ten rodzaj literacki był na samym początku różnie nazywany. Słowo to zostało użyte w tytule wczesnego i niezwiązanego z chanem dzieła Beishan sanxuan yulu (北山參玄語錄, Zapisane wypowiedzi Beishana o Trzech Tajemnicach) autorstwa Shenqinga z klasztoru Huiyi w Zizhou (w obecnym Syczuanie). Jego forma jednak jest całkowicie różna od zapisanych wypowiedzi szkoły chan. Jednak sam Shenqing (Beishan) miał kontakty ze szkołą chan, studiował bowiem w Jiannanie w drugiej połowie VIII w. W tym czasie uczniowie Piątego patriarchy Hongrena (601–674) nauczali tam. Jeden z nich, któremu poświęcono później dzieło Lidai fabao ji, czyli Baotang Wuzhu (714–774), stał się przedmiotem krytyki w książce Shenqinga.
Jednak inny tekst jest często uważany za prekursora zapisanych wypowiedzi. To Songqi yulu (Zapisane wypowiedzi z [okresu dynastii] Song i Qi) napisany przez Kou Sishanga. Dzieło to nie zachowało się do dzisiejszych czasów i zostało wymienione w pracy Tangshu yiwen zhi (唐書藝文志, Roczniki o sztuce i literaturze w [nowych] dokumentach dynastii Tang).
Rozwój zapisanych wypowiedzi – wpływ nauk Mazu Daoyi Rozwój tej literatury nastąpił zaraz po śmierci mistrza chan Mazu Daoyi (709–788) i był on ściśle związany z rozwojem genealogicznych linii przekazu Mazu. Natychmiast pojawiło się wiele zapisanych wypowiedzi właściwie w tym samym czasie. Główną tego przyczyną było złamanie przez członków linii przekazu Mazu uprzedniej odosobnieniowej tradycji chanistycznej i wkroczenie śmiało pomiędzy ludzi – do społeczeństwa. Tym samym ich nauczanie nie mogło wykorzystywać tradycyjnych buddyjskich form literackich, ale wymagało stworzenia nowej metody ekspresji odpowiedniej dla nowych treści. Tak więc za właściwego autora tej nowej formy należy uważać mistrzów chan szkoły Mazu hongzhou (洪州).
Mazu utrzymywał pogląd, iż wszystkie ludzkie umysłowe i fizyczne działania (nawet tak drobne jak wskazanie palcem, czy poruszanie okiem) są funkcją natury Buddy, który to aspekt wszystkich żyjących istot jest wrodzenie oświecony. To, że ludzka istota może mówić i działać zawdzięcza właśnie naturze Buddy. Mazu powiedział: Jeśli pragniesz zrozumieć umysł (to pojmij to), że to, co mówi jest twoim umysłem, Ten umysł jest nazywany Buddą, jest nazywany prawdziwym kształtem dharmakaji Buddy, jest nazywany dao (Drogą Oświecenia) Dla Mazu dao nie jest jakim niedostępnym ideałem. Każde nasze słowo jest jego działaniem, funkcją. Te jego nauki były przekazywane dalej także przez dzieła jego uczniów: Dunwu rudao yaomen lun (Traktat o zasadach wejścia na Drogę poprzez nagłe przebudzenie), mistrza Dazhu Huihaia i Baizhang guanglu (Obszerne zapiski Baizhanga) Baizhanga Huaihaia. Zachowanie mistrza egzemplifikowało działanie umysłu Buddy. Każde indywidualne działanie mistrza itp. było wyrażeniem Prawdy i było ważnym modelem dla zachowania się uczniów.
To zwrócenie bacznej uwagi na działania mistrza jako modelu oświeconego zachowania, wiodło bezpośrednio do rozwoju literatury zapisanych wypowiedzi. Istotnym elementem był także wzrost popularności chanu i zwiększenie się ilości uczniów. Gdy mistrz miał kilku uczniów, zasadniczo mogli go oni widywać i obserwować nawet kilkadziesiąt razy w roku i szanse na indywidualną rozmowę były bardzo duże. Gdy liczba uczniów wzrosła niepomiernie, szanse bezpośredniego kontaktu z nauczycielem zmalały. Dlatego właśnie uczniowie zaczęli tworzyć sekretne notatki z rzadkich spotkań z mistrzem. W końcu zaczęto tworzyć zbiory zawierające wypowiedzi i opis działań mistrzów, gromadząc informacje także od innych uczniów niezależnie od swoich własnych doświadczeń. Trzeba tu dodać, że praktyki owe wkrótce doprowadziły do krytyki ze strony mistrzów. Taką krytykę można znaleźć w tekstach pozostałych np. po Linjim Yixuanie, w których niepokoi go oddzielanie słów mistrza od sytuacji, w której zostały wypowiedziane i od indywidualnego ucznia, dla którego zostały przeznaczone.
Mimo krytyki mistrzów, ten typ literatury rozwijał się i stanowi dużą część całej literatury chanu.
Nowe nastawienie do literatury buddyjskiej Po Mazu chiński chan całkowicie odszedł od bibliograficznych studiów buddyjskich „świętych pism” i skupił się na słowach i działaniach w codziennym życiu. W wyniku tego, te słowa i działania osiągnęły status „świętych pism”, lub inaczej mówiąc – to spowodowało zmianę w samym pojęciu „świętego pisma”. Od tej pory raczej zamiast zrównywać status „zapisanych wypowiedzi” z „sutrami” zaczęto traktować sutry jako „zapisane wypowiedzi” Buddy. Słynne wyrażenie chanu „nie polegaj na słowach!” (chin. „bu li wenzi”) nie było wyrazem ślepego odrzucenia „świętych pism”, ale wskazywało na metodologiczną różnicę pomiędzy chanem a tradycyjnym podkreślaniem wagi zapisanych komentarzy. Ten proces został już zapoczątkowany przez Bodhidharmę jego innowacyjnym rozumieniem buddyjskich „świętych tekstów” jako transkryptów werbalnych instrukcji i nauk.
Wielka liczba ustępów w zapisanych wyrażeniach jest poprzedzona słowami typu: „Ktoś kiedyś (w przeszłości) powiedział” (chin. „guren yun”) lub „starożytny/dawny czcigodny powiedział” (chin. „guden yun”). Ogólnie więc te teksty są raczej precedensami czy przykładami, a nie logiczną podstawą dla czyjejś religijnej pozycji.
Dialogi chanu nie mają na celu wyrażania religijnej doktryny, ale są środkami nakierowanymi na bardzo realne i bezpośrednie problemy duchowej praktyki buddyjskiej, które przydarzają się w życiu uczniów. Związek pomiędzy doktrynalnym zrozumieniem i prawdziwym wglądem jest częstym tematem w tekstach chanu. Występują tam takie postacie jak „główny mnich”, czy też „mistrz wykładów” (sutr). Często są one tylko kontrastem dla mistrza chan, ale jeszcze częściej występują jako symbol kogoś, kto jest sparaliżowany i pełen niemocy religijnej z powodu jego zależności od przybranych uprzednio religijnych wyobrażeń.
Wczesne dzieła w linii przekazu Mazu Mimo krytyki przez mistrzów i części uczniów, ta literacko zmotywowana grupa pozostawiła po sobie olbrzymią ilość zapisów z nauczania ich mistrzów. Również wielu uczniów Mazu zostawiło po sobie własne zapisane wypowiedzi.
Oto kilka przykładów: Dazhu Huihai – Dunwu rudao yaomen lun (頓悟入道要門論) Baizhang Huaihai – Baizhang guanglu (百丈廣錄) (znane także jako Baizhang yaojue) Nanquan Puyuan – Nanquan Puyuan (chanshi) yuyao (南泉普願禪師語要) Pang (znany świecki chanista) – Pang jushi yulu (龐居士語錄) (także Pang jushi jiesongji) Damei Fachang – Mingzhou dameishan fachang chanshi yulu (Zapisane wypowiedzi mistrza chan Fachanga z góry Damei w Mingzhou). Jest to zapewne najstarszy tekst ze wszystkich zapisanych wypowiedzi z kręgu Mazu.
Chanistyczne „spotkania”