thumb|Roridula gorgonias Tuliłezka (Roridula) – rodzaj roślin z monotypowej rodziny tuliłezkowatych (Roridulaceae Martinov, Tekhno-Bot. Slovar: 549. 3 Aug 1820). Rodzaj obejmuje dwa gatunki występujące w naturze wyłącznie w Afryce południowej w Kraju Przylądkowym.

Nazwa naukowa pochodzi od łacińskiego słowa roridus, co oznacza zroszony, pokryty rosą i nawiązuje do wyglądu liści. Pokryte są one gruczołkami wydzielającymi lepki płyn do którego przywierają owady. Rośliny zaliczane są do drapieżnych lub protodrapieżnych (protocarnivorous). Istnieje niejasność czy rośliny wydzielają soki trawienne i korzystają bezpośrednio ze swych ofiar, czy też czynią to za pośrednictwem złożonej relacji mutualistycznej z pluskwiakiem Pameridea roridulae.

Morfologia thumb|Liście Roridula gorgonias Pokrój Niewielkie, słabo rozgałęziające się krzewy z palowym systemem korzeniowym. Liście Skrętoległe, skupione na końcach pędów. Pozbawione są przylistków i ogonków. Blaszki są równowąskie, całobrzegie lub z bocznymi klapkami. Zwłaszcza na brzegach i wzdłuż żyłki centralnej na powierzchni odosiowej pokryte są włoskami gruczołowymi wydzielającymi lepką wydzielinę. Kwiaty Obupłciowe i promieniste, skupione są po kilka w gęste kwiatostany wyrastające na szczytach pędów. Okwiat składa się z pięciu wolnych działek kielicha i pięciu płatków korony. Płatki są różowe, fioletowe lub białe. Pięć pręcików nadległych płatkom ma żółte miodniki u nasady. Pylniki otwierają się czterema otworami lub krótkimi pęknięciami na szczycie. Słupek składa się z trzech owocolistków tworzących własne komory. Pojedyncza szyjka słupka zwieńczona jest główkowatym i brodawkowatym znamieniem. Owoce Torebki otwierające się trzema klapami.

Biologia i ekologia Lepki płyn wydzielany przez gruczoły obecne na liściach więzi owady. Nie występują na liściach gruczoły trawiące, liście też nie zwijają się jak w przypadku rosiczek Drosera. Część autorów uznaje w związku z tym, że rośliny te nie są w pełni owadożerne. Inni potwierdzają obecność enzymów trawiących (fosfatazy) na powierzchni liści i wchłanianie związków mineralnych z ciał ofiar. Opisywana jest też złożona relacja mutualistyczna mająca tłumaczyć ekologię tych roślin. Są one bowiem zasiedlane przez pluskwiaki Pameridea roridulae i P. marlothii, które nie przywierają do lepkiej wydzieliny. Żywią się one natomiast uwięzionymi owadami. Rośliny z rodzaju Roridula korzystają z ich odchodów wchłanianych poprzez korzenie. Relację między tymi gatunkami uzupełnia pająk – Synaema marlothii. W przypadku nadmiernego wzrostu liczebności populacji pluskwiaków mogą one powodować szkody roślinie spijając jej soki, co ma miejsce w przypadku niedoboru ofiar. Liczebność pluskwiaków regulowana jest przez drapieżnictwo pająka.

Systematyka Pozycja według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzaj jest jedynym przedstawicielem rodziny tuliłezkowatych (Roridulaceae) z rzędu wrzosowców (Ericales) w obrębie klasy okrytonasiennych.

Wykaz gatunków Roridula dentata L. Roridula gorgonias Planch.

Przypisy

Kategoria:Rośliny drapieżne Kategoria:Wrzosowce