Kazimierz Nowakowski (ur. 23 sierpnia 1898 we Sokołowie, zm. 1 czerwca 1977 w Sanoku) – podoficer Korpusu Ochrony Pogranicza, kawaler Orderu Virtuti Militari.

thumb|Nagrobek Kazimierza Nowakowskiego Życiorys Jego rodzicami byli Stanisław i Maria, z domu Olejnicka. Po dwóch latach nauki decyzją władz rosyjskich został usunięty ze szkoły elementarnej ze względu na działalność ojca w Polskiej Partii Socjalistycznej. Edukację tego stopnia dokończył w Kutnie. Aktywnie włączył się w działalność niepodległościową po wybuchu I wojny światowej, w maju 1915 przystąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej, a we wrześniu tego roku został aresztowany przez Niemców i osadzony w Prusach Wschodnich, skąd uciekł w 1917. Następnie dołączył do formowanego II Korpusu Polskiego w Rosji, a w jego ramach służył w 4 Dywizji Strzelców Polskich (13 pułk, 6 kompania). 11 maja 1918 brał udział w bitwie pod Kaniowem przeciwko Niemcom. Wówczas odznaczył się bohaterskim czynem bojowym, gdy powstrzymywał tymczasowo wojska wroga zbliżające się do wsi Jemczychy. Mimo tego bitwa została przegrana. Następnie Nowakowski powrócił w rodzinne strony, działał ponownie w POW oraz w zakresie rozbrajania wojsk niemieckich pod koniec I wojny światowej. Tuż po tym, 11 listopada 1918 wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego i wszedł w szeregi 30 pułku piechoty, który przyjął nazwę 30 pułku Strzelców Kaniowskich i rozpoczął swój udział w wojnie polsko-ukraińskiej 1918–1919. 15 kwietnia 1919 awansowano go do stopnia starszego strzelca, a w czerwcu 1919 do kaprala. Później brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej. 10 lipca 1920 został wzięty do niewoli bolszewickiej, z której odzyskał wolność 8 maja 1921 i powrócił do Polski. Otrzymał kolejny awans do stopnia plutonowego.

W 1923 rozpoczął naukę w Centralnej Szkole Podoficerów Zawodowych nr 1 w Chełmie, a po jej ukończeniu wnioskował o przeniesienie na Wileńszczyznę. Zgodnie z prośbą otrzymał przydział do 1 batalionu „Budsław” pułku „Wilejka” Korpusu Ochrony Pogranicza z siedzibą w Budsławiu. Pełnił służbę jako dowódca strażnicy w Wardomiczach i wówczas wiele razy był nagradzany i otrzymywał wysokie oceny (w tym awanse do stopnia sierżanta i starszego sierżanta i odznaczenie Brązowego Krzyża Zasługi w 1931). W tym czasie ukończył jednocześnie edukację, szkołę powszechną w Oszmianie oraz 12 sierpnia 1930 wziął ślub. Jego żoną została Maria, z domu Jarzec. Do 1939 mieli troje dzieci, z których jedno zmarło wcześnie.

Po wybuchu II wojny światowej i agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 został ranny podczas walk oddziałów KOP z wkraczającymi sowietami. Przebywał w szpitalu w miejscowości Sarny, skąd w styczniu 1940 uciekł i dotarł do miejscowości Karwowo, gdzie przebywała żona i dwoje dzieci. Następnie rodzina przeniosła się do Sanoka, skąd pochodziła Maria Nowakowska i gdzie w dzielnicy Dąbrówka małżonkowie przed wojną zakupili dom. W mieście podczas wojny ojciec rodziny pracował w różnym charakterze, a po 1945 został zatrudniony na stanowisku strażnika (oddziałowego) więziennego w więzieniu w Sanoku, a podczas wykonywania obowiązków udzielał pomocy osobom osadzonym i aresztowanym, w tym ofiarom represji stalinowskich. W wyniku donosu został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa, przez pół roku więziony i brutalnie przesłuchiwany. Po odzyskaniu wolności aż do emerytury w 1966 pracował w charakterze magazyniera w PGR na terenie Posady Leskiej.

Z żoną Marią mieli czworo dzieci: Mariana (ur. 1932, zmarły w wieku dziecięcym), Eleonorę (ur. 1937), Adama (ur. 1939) oraz Zenona (ur. 1941).

Zmarł 1 czerwca 1977. Został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej w Sanoku.

Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6761 – 10 maja 1922, za bohaterskie czyny bojowe w bitwie pod Kaniowem z oddziałami niemieckimi, która miała miejsce 11 maja 1918 Krzyż Walecznych dwukrotnie Brązowy Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921Na podstawie fotografii Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Funkcjonariusze Służby Więziennej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Brązowym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Obrońcy Polski przed agresją ZSRR (1939) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Sanoku Kategoria:Podoficerowie Korpusu Ochrony Pogranicza Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1898 Kategoria:Wojskowi związani z Sanokiem Kategoria:Więźniowie polityczni w Polsce Ludowej 1944–1956 Kategoria:Zmarli w 1977 Kategoria:Żołnierze KOP w kampanii wrześniowej Kategoria:Żołnierze korpusów polskich w Rosji 1917–1918