thumb|Tablica pamiątkowa Rozruchy w Rawiczu w 1921 (tzw. krwawy piątek) – demonstracja głodowa i starcia robotników, chłopów oraz bezrobotnych z policją, do jakich doszło w Rawiczu 19 sierpnia 1921.

Podłoże zajść Podłożem rozruchów była sytuacja gospodarcza w Polsce, na obszarze byłego zaboru pruskiego. Do czerwca 1921 tereny te były nadal oddzielone granicą celną od reszty kraju, co powodowało utrzymywanie się tutaj innego systemu płac i cen. Po zniesieniu granicy celnej doszło do gwałtownego wzrostu cen i wszechobecnej drożyzny, co wywołało intensywne protesty ludności, demonstracje i rozruchy. Często dochodziło do ostrych starć z policją, która bezwzględnie obchodziła się z protestującymi. Do jednych z najostrzejszych wystąpień należały rozruchy w RawiczuTadeusz Becela, Lata górne i chmurne, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1965, s.33 (przypis autora).

Przebieg zajść thumb|Ratusz w Rawiczu - tutaj rozpoczęły się rozruchy W końcu lipca w okolicach Rawicza dochodziło do wybuchów niezadowolenia wśród chłopów i robotników. M.in. zbuntowali się pracownicy zatrudnieni przy regulacji Dąbroczni. Odmówili pracy za głodową płacę i wyruszyli w stronę Rawicza pod wodzą Lewandowskiego, aby przedstawić swoje postulaty lokalnym władzom. Żądań płacowych robotników nie przyjęto, co wywołało ich wściekłość. Rozpoczęły się walki uliczne – brukiem obrzucono rawicki ratusz. Policja zareagowała bardzo ostro – doszło do walk wręcz. Demonstrantom udało się rozbroić kilku policjantów. Reszta nierozbrojonych funkcjonariuszy wycofała się w ul. Paderewskiego, skąd oddała pierwszą salwę do głodujących. Walki trwały kilka godzin, gdyż z okolicznych wsi nadciągali uzbrojeni w kosy i widły chłopi. Miasto zostało otoczone kordonem wojska. Do nocy wyłapano lub zabito większość uczestników zajść.

Uczestnicy wydarzeń rawickich zostali osądzeni i uwięzieni. Po odbyciu wyroku duża część z nich, m.in. Lewandowski, wyjechała do Francji.

W 1962 wmurowano w ścianę ratusza w Rawiczu tablicę upamiętniającą poległychTadeusz Becela, Lata górne i chmurne, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań, 1965, s.33.

Lista poległych Podczas zajść zginęło siedem osób – trzy poległy na miejscu o 11:30, pozostałe zmarły w szpitalu 19, 20 i 21 sierpnia 1921. Najmłodszy miał 17 lat. Zbiorowy pogrzeb nastąpił 25 sierpnia na rawickim cmentarzu.

Lista poległych: Stefan Cyburski (Rawicz, 22 lata), Władysław Dąbrowicz (Wydawy, 18 lat), Franciszek Robaszyński (Piaski, 23 lata), Wincenty Szukalski (Słupia Kapitulna, 37 lat), Kazimierz Szwarc (Rawicz, 17 lat), Jan Tatarek (Zaorle, 22 lata), Jan Tyca (Ostoje, 26 lat)tablica pamiątkowa na ratuszu w Rawiczu.

Zobacz też strajk kolejarzy w Poznaniu (1920) – wydarzenia o podobnej genezie

Przypisy

Kategoria:Protesty w II Rzeczypospolitej Kategoria:Były zabór pruski w II Rzeczypospolitej Kategoria:Historia Rawicza Kategoria:Zamieszki Kategoria:Polskie strajki robotnicze Kategoria:1921 w Polsce Kategoria:Historia chłopów w Polsce