John Gilbert (właśc. John Cecil Pringle; ur. 10 lipca 1897 w Logan, zm. 9 stycznia 1936 w Los Angeles) – amerykański aktor, reżyser i scenarzysta; gwiazda kina niemego, którego popularność załamała się wraz z nastaniem ery filmów dźwiękowych.
Życiorys Urodził się w Logan w stanie Utah, w rodzinie aktorów z firmy akcyjnej, Johna George’a Pringle’a (1865–1929) i Idy Adair Apperly Gilbert (1877–1913); jego ojciec prowadził teatr objazdowy, a matka była w nim aktorką. Jego rodzice rozstali się niedługo po narodzinach syna, a Gilbert nigdy nie poznał swojego ojca. Matka często pozostawiała syna pod opieką członków dalszej rodziny, sama nie dbała o jego potrzeby (m.in. często chodził głodny) i edukację, którą to zakończył w wieku 14 lat. W dzieciństwie często się przeprowadzał, przez co uczęszczał do różnych szkół. Kiedy w końcu osiedlił się z rodziną w Kalifornii, uczęszczał do Akademii Wojskowej Hitchcocka w San Rafael.
Po ukończeniu szkoły pracował jako sprzedawca wyrobów gumowych w San Francisco, a następnie w 1914 występował w Baker Stock Company w Portlandzie w stanie Oregon. Później znalazł pracę jako kierownik sceny w innej spółce giełdowej w Spokane w stanie Waszyngton, ale wkrótce stracił tę pracę, gdy firma zbankrutowała. W 1915 zadebiutował na kinowym ekranie jako gracz w dramacie Małżeństwo (Matrimony). W kolejnych latach występował w filmach najpierw jako statysta, a następnie jako epizodysta. Przełom w jego karierze nastąpił w 1919, kiedy wystąpił w roli Graya Pendletona w melodramacie Heart o’ the Hills u boku Mary Pickford. Wkrótce stał się gwiazdą, w latach 20. przeniósł się do 20th Century Fox i ugruntował swoją reputację czołowego bohatera przygód i westernu dzięki tytułowej roli idealisty Edmonda Dantèsa, marynarza nieświadomie zawikłanego w spisek polityczny, który został przez jego wrogów wykorzystany dla osiągnięcia prywatnych korzyści w ekranizacji powieści Aleksandra Dumasa Monte Christo (1922).
W 1924 poznał Irvinga Thalberga i podpisał pięcioletni kontrakt z wytwórnią Metro-Goldwyn-Mayer. W połowie dekady był idolem kinowym z kilkoma rówieśnikami, odnosząc szereg sukcesów w filmach, m.in. w dreszczowcu psychologicznym Victora Sjöströma Ten, którego biją po twarzy (He Who Gets Slapped, 1924), melodramacie Ericha von Stroheima Wesoła wdówka (1925) i dramacie wojennym Wielka parada (1925).
W 1926 po raz pierwszy spotkał się na planie filmowym z Gretą Garbo podczas kręcenia sceny na stacji kolejowej w melodramacie Clarence’a Browna Symfonia zmysłów (1926). Wkrótce pojawiły się pogłoski, że dwie gwiazdy mają romans, a kolejne filmy z ich udziałem, Anna Karenina (1927) i Władczyni miłości (1928), stały się tylko tego potwierdzeniem. Jednak po pogorszeniu się relacji Gilberta z Garbo powstał konflikt z potentatem studyjnym Louisem B. Mayerem, który doprowadził do zakończenia kariery Gilberta. Choć późniejszy upadek aktora publicznie przypisywano niezręczności jego rzekomo piskliwego głosu w filmach dźwiękowych, wtajemniczona elita z Hollywood powtarzała, że Gilbert był najsłynniejszą ofiarą znacznego bogactwa i wpływów Mayera, a jego upadek jako gwiazdy miał znacznie więcej wspólnego z polityką studia i pieniędzmi niż z dźwiękiem jego głosu na ekranie.
9 stycznia 1936 zmarł w Bel Air w dzielnicy Los Angeles w wieku 38 lat na zawał serca.
8 lutego 1960 pośmiertnie otrzymał swoją gwiazdę na Hollywoodzkiej Alei Sław.
Filmografia RokTytułRolaUwagi1915 TchórzThe Coward młody mieszkaniec Wirginii niewymieniony w czołówce Matrimony statysta krótkometrażowy, niewymieniony w czołówce Aloha Oe statysta niewymieniony w czołówce1916 statysta niewymieniony w czołówce Bullets and Brown Eyes The Last Act statysta niewymieniony w czołówce Bramy piekłaHell’s Hinges chuligan niewymieniony w czołówce Dla ocalenia rasyThe Aryan statysta niewymieniony w czołówce CywilizacjaCivilization statysta niewymieniony w czołówce Willie Hudson Bertie Bereton Eye of the Night niewymieniony w czołówce Shell 43 angielski szpieg Jimmy 1917 syn dr. Dupreza Princess of the Dark „Crip” Halloran Mroczna drogaThe Dark Road Cedric Constable SzczęścieHappiness Richard Forrester jako „Jack Gilbert” James Cricket Billy Williams Instynkt macierzyńskiThe Mother Instinct Jean Coutierre Golden Rule Kate The Heller The Devil Dodger Roger Ingraham Up or Down? Allan Corey 1918 Nancy Comes Home Phil Ballou jako „Jack Gilbert” Shackled James Ashley jako „Jack Gilbert” More Trouble Harvey Deering jako „Jack Gilbert” One Dollar Bid jako „Jack Gilbert” ObrożaWedlock Granger Hollister jako „Jack Gilbert” Doing Their Bit jako „Jack Gilbert” Billy Taylor jako „Jack Gilbert” Three X Gordon Archie jako „Jack Gilbert” Ira Beasly jako „Jack Gilbert”1919 Dick Beach jako „Jack Gilbert” Jim Blair jako „Jack Gilbert” James Bassett jako „Jack Gilbert” Carl Wilmerding Dick Grant jako „Jack Gilbert” Dla honoru kobietyFor a Woman’s Honor Dick Rutherford Widow by Proxy Jack Pennington jako „Jack Gilbert” Heart o’ the Hills Gray Pendleton jako „Jack Gilbert” Czy kobieta powinna mówić?Should a Woman Tell? złoczyńca jako „Jack Gilbert”1920 Frank Cassilis jako „Jack Gilbert”, również jako scenarzysta niewymieniony w czołówce, również jako scenarzysta Deep Waters Bill Lacey jako „Jack Gilbert”, również jako scenarzysta1921 The Bait – zaginiony, jako scenarzysta Percival jako „Jack Gilbert” Love’s Penalty – jako reżyser, scenarzysta i montażysta WstydShame William Fielding/David Field Damy muszą żyćLadies Must Live Ogrodnik jako „Jack Gilbert”1922 Gleam O’Dawn Gleam O’Dawn Arabian Love Norman Stone The Yellow Stain Donald Keith Honor First Jacques Dubois/Honoré Duboois Hrabia Monte CristoMonte Cristo Edmond Dantes/Hrabia of Monte Cristo Calvert's Valley Page Emlyn jako „Jack Gilbert” Dick Manners Don Patricio Fernando1923 While Paris Sleeps Dennis O’Keefe Truxton King Truxton King Madness of Youth Jaca Javalie St. Elmo St. Elmo Thornton zaginiony Henry Holcombe Cameo Kirby Cameo Kirby1924 Just Off Broadway Stephen Moore Gerald Stanley zaginiony Paul Jack Saunders zaginiony Romance Ranch Carlos Brent Miraże szczęściaHis Hour Gritzko Married Flirts gość na przyjęciu cameo, zaginiony Ten, którego biją po twarzyHe Who Gets Slapped Bezano SnobThe Snob Eugene Curry zaginiony Żona CentauraThe Wife of the Centaur Jeffrey Dwyer zaginiony1925 Wesoła wdowaThe Merry Widow Prince Danilo Petrovich Wielka paradaThe Big Parade James Apperson Ben HurBen-Hur: A Tale of the Christ widz w scenie wyścigu rydwanów niewymieniony w czołówce1926 CyganeriaLa Bohème Rodolphe Bardelys the Magnificent Bardelys Symfonia zmysłówFlesh and the Devil Leo von Harden1927 Cock Robin Twelve Miles Out Jerry Fay Man, Woman and Sin Albert Whitcomb Anna KareninaLove hrabia Aleksiej Wroński również jako reżyser (niewymieniony w czołówce)1928 KozacyThe Cossacks Lukashka Four Walls Benny Horowitz zaginiony Show People on sam cameo, niewymieniony w czołówce Maski DiabłaThe Masks of the Devil Baron Reiner Władczyni miłościA Woman of Affairs Neville „Nevs” Holderness1929 Pustynne noceDesert Nights Hugh Rand ostatni niemy film z jego udziałem Hollywood RevueThe Hollywood Revue of 1929 on sam debiut w filmie dźwiękowym Jego noc chwałyHis Glorious Night Kapitan Kovacs 1930 OdkupienieRedemption Fedya Way for a Sailor Jack1931 Los dżentelmenaGentleman’s Fate Giacomo Tomasulo/Jack Thomas Chéri-Bibi Na zachód od BroadwayuWest of Broadway Jerry Seevers 1932 Downstairs Karl Schneider również współtworzył scenariusz1933 Fast Workers Kanonier Smith Królowa KrystynaQueen Christina Antonio 1934 Kapitan nienawidzi morzaThe Captain Hates the Sea Steve Bramley
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy aktorzy kina niemego Kategoria:Amerykańscy reżyserzy filmowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Urodzeni w 1897 Kategoria:Zmarli w 1936