Cerkiew Świętej ZofiiPolski egzonim uchwalony na 104. posiedzeniu KSNG. (błg. Църква Света София, hist. grec. Ναός Αγίας Σοφίας) – ruiny zabytkowej, prawosławnej świątyni, określanej również jako Stara Metropolija (błg. Старата митрополия), położonej w centrum Nesebyru.
Trzynawowa bazylika w centrum miasta jest najstarszym kościołem Nesebyru – powstała na przełomie IV i V wieku n.e., a przebudowano ją w IX wieku. Jako że cerkiew pełniła funkcję katedry Nesebyru była nazywana Starą Metropolią lub Starym Biskupstwem.
W średniowieczu obiekt pełnił funkcję głównego kościoła metropolii nesebyrskiej. W 1257 roku, podczas wyprawy wojennej, flota wenecka dowodzona przez Giacomo Doro splądrowała miasto, a wraz z nim także świątynię. Zabrano wówczas liczne relikwie, m.in. ciało św. Teodora, rękę i szczęki św. Andrzeja Apostoła, czaszkę św. Sista oraz rękę św. Bartłomieja. Relikwie przewieziono najpierw do Konstantynopola, a następnie do Wenecji, gdzie znalazły się w kościele San Salvador i pozostają tam do dzisiaj. Świątynia funkcjonowała liturgicznie do końca XVIII stulecia.
Zawalenie budowli nastąpiło prawdopodobnie w początkach XIX wieku.
Cerkiew ma łączną długość 25 metrów i 22 metrów szerokości. Nawy oddzielone były dwoma rzędami kamiennych filarów wspierających ceglane łuki, po pięć w każdym. Główna nawa, szeroka na 9,3 metra, zamknięta jest od wschodu półkolistym prezbiterium z synthrononem nakryte półokrągła absydą. Do czasów współczesnych zachowały się mury nawy głównej z dwoma rzędami arkad, prezbiterium nakryte półkopułą i resztki murów naw bocznych. Ruiny są miejscem organizacji koncertów i miejscem ślubów.
Wraz z innymi zabytkowymi cerkwiami Nesebyru została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO oraz 100 najważniejszych obiektów turystycznych w Bułgarii.
Przypisy
Bibliografia
Nesebyr Zofii, św Nesebyr