Big Sur – region położony przy centralnym wybrzeżu stanu Kalifornia, w Stanach Zjednoczonych. Big Sur leży w miejscu, w którym góry Santa Lucia gwałtownie wyrastają z Oceanu Spokojnego. Nazwa „Big Sur” pochodzi z języka hiszpańskiego (, pol. wielkie południe; , pol. wielki kraj południa) i odnosi się do swojej lokalizacji (Big Sur jest położony na południe od Półwyspu Monterey). Region Big Sur oferuje oszałamiające widoki, dzięki którym jest popularny wśród turystów. W Big Sur znajduje się Cone Peak – góra przybrzeżna o wysokości 1571 metrów (najwyższa góra przybrzeżna w kontynentalnych Stanach Zjednoczonych, oddalona 4,8 km od Oceanu Spokojnego). mały|prawo|Wodospad McWay
Mimo że Big Sur nie posiada ustalonych granic, uważa się, że obszar tego regionu obejmuje ok. 140 km linii brzegowej między rzeką Carmel w hrabstwie Monterey a kanionem San Carpóforo w hrabstwie San Luis Obispo. Szerokość regionu Big Sur wynosi 32 km, jednak niektóre źródła mówią o szerokości 19 km. Wschodnia granica regionu biegnie wzdłuż masywu Santa Lucia. W celu określenia wielkości tego regionu przytaczany jest również odcinek drogi stanowej California State Route 1, biegnącej między miastem Carmel-by-the-Sea a osadą San Simeon. Północna granica regionu Big Sur znajduje się ok. 190 km na południe od San Francisco, natomiast jego południowa granica jest położona 394 km na północny zachód od Los Angeles.
Nazwa „Big Sur” może również odwoływać się do osad położonych w regionie Big Sur: Posts, Lucia i Gorda; wszelkie przesyłki pocztowe wysyłane do mieszkańców regionu muszą być wysyłane na adres „Big Sur”USPS ZIP Code lookup tool.
Historia Rdzenni Amerykanie Pierwsi Indianie, którzy osiedlili się na obszarze znanym dzisiaj pod nazwą „Big Sur”, pochodzili z plemion Ohlone, Esselen i Salinan. Według zebranych śladów, żyli tu od tysięcy lat, prowadząc zbieracko-łowiecki, koczowniczy tryb życia.
Po kulturze, jaką prowadziły żyjące tu plemiona, przetrwało niewiele śladów. Groty, które były używane przez żyjące tu plemiona, są wykonane z obsydianu i krzemienia. Może to wskazywać na powiązania handlowe z innymi plemionami mieszkającymi setki kilometrów od Big Sur, ponieważ najbliższe źródła tych surowców znajdują się w górach Sierra Nevada oraz w Północnej Kalifornii.
Indianie szukali tu jedzenia o określonych porach roku. Zimą osiedlali się wzdłuż wybrzeża, ponieważ o tej porze roku znajdowały się tu bogate zasoby małży, słuchotek oraz innych owoców morza. W trakcie pozostałych pór roku Indianie przenosili się w głąb lądu, gdzie zbierali znajdujące się tu żołędzie dębu. Po ich zebraniu wydrążano dziury w głazach, w których mielono je na mąkę. Wydrążone dziury można znaleźć w Big Sur. Tutejsze plemiona starały się spalać jak najmniejszą ilość drewna w celu zwiększenia liczby tutejszych lasów oraz produkcji żywnościHenson and Usner, pages 269-270.
Hiszpańskie osadnictwo i eksploracja regionu Europejczycy, którzy jako pierwsi ujrzeli na własne oczy Big Sur, pochodzili z Hiszpanii. Byli to hiszpańscy żeglarze pod wodzą portugalskiego żeglarza Juana Rodrigueza Cabrillo, jednak dopiero dwieście lat później dokonano kolonizacji na terenie tego regionu. Gaspar de Portolà był pierwszym Europejczykiem, który wraz z ekspedycją postawił stopę na Big Sur - zbadał obszary znajdujące się na południe od kanionu San Carpóforo. Dokonał tego w 1769 rokuHenson and Usner, page 272. Starali się podążać trasą położoną bardziej w głąb lądu, ponieważ podróż wzdłuż klifów była zbyt niebezpieczna.
Portolà, wraz z ojcem Junipero Serra, który pomógł mu zorganizować większość misji w Kalifornii, dotarł do zatoki Monterey w 1770 roku. W tym samym roku założyli miasto Monterey, które stało się stolicą hiszpańskiej kolonii Alta California (Górna Kalifornia). Hiszpanie nadali regionowi nazwę „el país grande del sur” (Wielki Kraj Południa), która często była skracana do „el sur grande” ze względu na jego wielkość, niedostępność oraz na to, że pozostawał niezbadany..
Hiszpańskie osadnictwo mocno wyniszczyło tutejsze plemiona indiańskie. Większość plemion indiańskich zmarło przez europejskie choroby, przymusową pracę i niedożywienie w XVIII wieku, podczas gdy pozostałe plemiona przystosowały się do życia z kolonizatoramiHenson and Usner, pages 264-267.
Rancza i gospodarstwa rolne Big Sur, wraz z pozostałą częścią Kalifornii, stał się częścią Meksyku w 1821 roku, kiedy Meksyk uzyskał niepodległość od Hiszpanii. 30 lipca 1834 r. meksykański gubernator José Figueroa podarował Juanowi Bautista Alvarado nieistniejące obecnie ranczo o nazwie El Sur w północnej części regionu Big Sur.Historical Overview of the Los Padres National Forest, page 54Diseño del Rancho El Sur (w języku hiszpańskim) Alvarado sprzedał ranczo swojemu wujowi, kapitanowi Johnowi B.R. Cooperowi, w zamian za ranczo Bolsa del Potrero y Moro CojoLand Case 1 SD Sur (w języku hiszpańskim). Najstarsza zachowana do dzisiaj budowla wybudowana na terenie Big Sur - chata Johna B.R. Coopera - została zbudowana w 1861 roku, na terenie rancza Bolsa del Potrero y Moro CojoDavis, Kathleen „Big Sur Cabin” California Department of Parks & Recreation.
W 1848 roku, w wyniku zakończenia wojny amerykańsko-meksykańskiej, Meksyk oddał Kalifornię Stanom Zjednoczonym. Po uchwaleniu ustawy o gospodarstwach rolnych w 1862 roku, na teren Big Sur wprowadzili się pionierzy, którym Stany Zjednoczone przyznawały ok. 65 hektarów ziem (na osobę), na której mogli się osiedlić. Jednym z tutejszych pionierów był William F. Notley, którego gospodarstwo znajdowało się przy kanionie Palo Colorado. Był jednym z osadników zarabiający na sprzedaży znajdującej się w tu kory dębu (było to najkorzystniejsze źródło dochodów w tym okresie). Na cześć mieszkających tu osadników nazwano kilka miejsc znajdujących się w tym regionie - Comings, Gamboa, Pfeiffer, Post, Partington, Ross i McWay. Tutejsi osadnicy (z powodu ich angielsko-hiszpańskiego pochodzenia) często łączyli język angielski i hiszpański, dlatego miejsce, w którym mieszkali, nazywali „Big Sur”.
Rewolucja przemysłowa i gorączka złota Od lat 60. XIX w. do początku XX w. w regionie Big Sur wycięto znaczną część tutejszych sekwoi. Wraz z rozwojem branż opartych na zbiorze kory, górnictwie, obróbce złota i wapienia przybyło więcej miejsc pracy. W latach 80. XIX w., podczas trwania gorączki złota, do Big Sur przybyło wielu poszukiwaczy złota, co spowodowało rozrośnięcie się tutejszego miasteczka górniczego Manchester. Jego populacja zwiększyła się wtedy do 200 mieszkańców (znajdowały się tu cztery sklepy, pięć saloonów, restauracja, hotel i sala taneczna), jednak zostało opuszczone na początku XX wieku, a następnie spalone w 1909 rokuWoolfenden, John. ''Big Sur: A Battle for the Wilderness 1869-1981'' 1981, The Boxwood Press; Pacific Grove; page 72. Na początku XX w. przez Big Sur nie przebiegał żaden ważny szlak, który mógłby wspomóc tutejszy przemysł, dlatego lokalni przedsiębiorcy wybudowali tu kilka przystani dla łodzi, usytuowanych przy kilku małych zatokach wzdłuż wybrzeżaWall, Rosalind Sharpe. A Wild Coast and Lonely: Big Sur Pioneers 1989, Wide World Publishing; San Carlos, California; strony 126-130. Do dziś nie zachowała się żadna z przystani, jednak przetrwało kilka śladów po działalności przemysłowej, które są dostępne dla wszystkich przyjeżdżających tu turystów. W pierwszej połowie XX w. wyprowadziło się stąd wiele osób z powodu trudnych warunków do życia; pozostali tu tylko najbardziej samowystarczalni i wytrzymali osadnicy.
Przed wybudowaniem drogi California State Route 1 podróż furą do miasta Monterey trwała trzy dni i wymagała jazdy wzdłuż krętego i niebezpiecznego szlaku o długości ok. 30 mil (48 km), który rozpoczynał się w miejscowości Big Sur VillageEliott, strona 24. Podróżujący dalej na południe musieli podążać konnym szlakiem, który łączył gospodarstwa położone wzdłuż wybrzeżaPavlik, Robert C. (November 1996). "Historical Overview of the Carmel to San Simeon Highway". Historic Resource Evaluation Report on the Rock Retaining Walls, Parapets, Culvert Headwalls and Drinking Fountains along the Carmel to San Simeon Highway. California Department of Transportation. Retrieved 17 December 2011..
Przed wybudowaniem California State Route 1 Na początku lat 20. XX w. region praktycznie opustoszał, co było spowodowane wygaśnięciem tutejszej działalności przemysłowej. Do końca lat 20. XX w. w regionie Big Sur dostęp do elektryczności posiadały tylko dwa gospodarstwa - tutejsza elektryczność była generowana przez wiatraki i koła wodneHenson and Usner, strona 328; Woolfenden, strona 64. Tutejsi mieszkańcy zyskali dostęp do prądu dopiero na początku lat 50. XX w.
Wybrzeże Kalifornii położone na południe od Carmel-by-the-Sea i na północ od San Simeon było jednym z najbardziej odosobnionych regionów w stanie, dorównując innym regionom w Stanach ZjednoczonychJRP Historical Consulting Services (November 2001). "Big Sur Highway Management Plan". Corridor Intrinsic Qualities Inventory Historic Qualities Summary Report. CalTrans. strona 38. 14.11.2009..
Budowa drogi California State Route 1 W latach 90. XIX w., doktor John L. D. Roberts, który założył miasto Seaside w Kalifornii na Półwyspie Monterey, w dniu 21 kwietnia 1894 roku dostał wezwanie, aby pomóc w wyleczeniu ocalałych z wraku S.S. Los Angeles, który osiadł na mieliźnie w pobliżu Sur Point Light Station, około 25 mil (40 km) na południe od Carmel. Jazda konna zajęła mu trzy i pół godziny. Podczas podróży zaczął marzyć o malowniczej trasie turystycznej, która przebiegałaby wzdłuż skalistego wybrzeża, między miastem Seaside a miejscowością San Simeon.
W 1897 roku, John L. D. Roberts zbadał wybrzeże między miejscowościami San Simeon i Carmel-by-the-Sea, dzięki czemu dostał tytuł pierwszego inspektora regionu Big Sur.Longfellow, Rickie (2011-04-07). "Back in Time". Back in Time. U.S. Department of Transportation, Federal Highway Administration. Retrieved 16 December 2011. Był jedną z osób, które promowały pomysł na utworzenie drogi turystycznej biegnącej wzdłuż Big Sur. Projekt dotyczący budowy tej drogi z biegiem czasu mocno zyskał na popularności, jednak sprzeciwiało się to planom senatora Kalifornii Elmera S. Rigdona (członka California Senate Committee on Roads and Highways). Promował plan budowy drogi, która pomogłaby amerykańskiemu wojsku w ewentualnej obronie kalifornijskiego wybrzeża - budowa tej drogi miała kosztować ok. 1 500 000 dolarów. Ostatecznie wygrał Elmer S. Rigdon, który dostał pieniądze od rządu na budowę tej drogi. Budowa została jednak opóźniona ze względu na rozpoczęcie I wojny światowejJRP Historical Consulting Services (listopad 2001). "Big Sur Highway Management Plan". Corridor Intrinsic Qualities Inventory Historic Qualities Summary Report. CalTran. strona 38. 2009-01-14..
mały|lewo|Most Bixby Creek w budowie, w 1932 roku mały|lewo|Most Bixby Creek w maju 2013 roku W 1919 roku została zatwierdzona budowa drogi Route 56 (Carmel-San Simeon Highway), która miała połączyć region Big Sur z resztą Kalifornii. W 1921 roku odbyło się głosowanie dotyczące uzyskania dodatkowych funduszy na budowę drogi. Położone ok. 100 km na północ od Big Sur Więzienie Stanowe San Quentin zaoferowało swoją pomoc w budowie, tworząc trzy tymczasowe obozy dla więźniów, którzy mieli pomóc w budowie. Jeden z tych obozów znajdował się przy rzece Little Sur, drugi przy rzece Kirk, natomiast trzeci był położony na południe od kanionu Anderson. Wypłata dla pracujących tu więźniów wynosiła 35 centów za dzień - w zamian za pomoc przy budowie więźniom zredukowano karę pozbawienia wolności. Przy budowie drogi pomagał również pisarz John Steinbeck. Podczas budowy drogi zbudowano 33 mosty, z czego największym jest Most Bixby Creek. Sześć pozostałych mostów łukowych znajdujących się między Carmel-by-the-Sea i Point Sur umieszczono w National Register of Historic Places w 1986 roku. Historical Moments. Cambria Historical Society. Retrieved 30 June 2013.