thumb|Kirkia acuminata Kirkiaceae – monotypowa rodzina roślin z rzędu mydleńcowców. Obejmuje jeden rodzaj Kirkia z co najmniej 6 gatunkami występujący w południowo-wschodniej Afryce (od Etiopii i Somalii po Madagaskar, RPA i Namibię. Należą tu rośliny związane z siedliskami suchymi. Soczyste i bulwiasto zgrubiałe korzenie niektórych gatunków (K. acuminata, K. wilmsii i K. tenuifolia) wykorzystywane są do gaszenia pragnienia. Wykorzystuje się także drewno tych gatunków, z kory wytwarza włókna, a K. acuminata sadzona jest także w żywopłotach. Niektóre gatunki wykorzystywane są jako lecznicze. Nazwa rodzaju i w efekcie także rodziny upamiętnia szkockiego odkrywcę i przyrodnika Johna Kirka.

Morfologia Pokrój Krzewy i drzewa osiągające do 20 m wysokości, często ze zgrubiałą szyją korzeniową poniżej poziomu gruntu. Liście Skrętoległe, ale skupione na końcach pędów. Bez przylistków. Blaszka jest pierzasto podzielona, składa się z 2–30 par listków o brzegach karbowanych lub piłkowanych. Kwiaty Drobne (do 4 mm średnicy), promieniste, zebrane są w złożone, wiechowate wierzchotki. Kwiaty są funkcjonalnie jednopłciowe – męskie mają zredukowaną zalążnię, a żeńskie pręciki. Kwiaty są zasadniczo 4-krotne, ale liczba elementów składowych poszczególnych okółków jest zmienna – w dolnej części kwiatostanu kwiaty są 5- lub 6-krotne, a w górnej zdarzają się 3-krotne. Działki kielicha są krótkie, u nasady zrosłe. Płatki korony są równowąskie i wolne. Nitki pręcików wyrastają z pękatego dysku miodnikowego. Zalążnia jest górna, osadzona na nieco wyniesionym dnie kwiatowym i tworzona przez 4 do 8 zrośniętych owocolistków. Szyjki słupka są wolne, w liczbie zgodnej z liczbą owocolistków, łączą się na szczycie główkowatymi znamionami. Owoce Suche, drewniejące rozłupnie, rozpadające się na 4–8 jednonasiennych rozłupek.

Systematyka Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Rodzina siostrzana dla kladu obejmującego rodzinę osoczynowatych i nanerczowatych w rzędzie mydleńcowców Sapindales reprezentującym klad różowych w obrębie okrytonasiennych.

Wykaz gatunków Kirkia acuminata Oliv. Kirkia burgeri Stannard Kirkia dewinteri Merxm. & Heine Kirkia glauca Engl. & Gilg Kirkia leandrii (Capuron) Stannard Kirkia tenuifolia Engl. Kirkia wilmsii Engl.

Przypisy

Kategoria:Mydleńcowce