Zakłady Fonograficzne w Warszawie (Muza) – polska wytwórnia płytowa utworzona 21 kwietnia 1948 z istniejących Polskich Zakładów Fonograficznych „Odeon” w Warszawie przy ul. Płockiej 13. Od 1 czerwca 1951 były to już Warszawskie Zakłady Fonograficzne (Muza), później kolejne zmiany nazwy.
Historia W 1948 Ministerstwo Kultury i Sztuki przejęło Polskie Zakłady Fonograficzne „Odeon” – państwowe przedsiębiorstwo wytwarzające płyty gramofonowe, mieszczące się przy ul. Płockiej 13 w Warszawie. Wraz z nowym zwierzchnikiem 21 kwietnia 1948 zakłady otrzymały nową nazwę: Zakłady Fonograficzne w Warszawie (Muza). Na naklejkach nowych płyt pojawiła się Muza, jako kobieca postać z aulosem w dłoni i jako napis w podstawie klasycznego już (a nie wzorowanego na przedwojennym „Odeonie”) budynku. Nazwa Muza była stale obecna na wydawanych płytach (choć ciągle wprowadzano nowe projekty graficzne naklejek), używana była również w urzędowej korespondencji i wkrótce stała się rozpoznawalnym znakiem firmowym.
1 czerwca 1951 zakłady zostały przejęte przez Zarząd Przemysłu Muzycznego przy Ministerstwie Przemysłu Drobnego i Rzemiosła. Nastąpiła nieznaczna korekta nazwy przedsiębiorstwa, na Warszawskie Zakłady Fonograficzne (Muza).
Przeprowadzona w 1953 całkowita reorganizacja zakładów polegała na oddzieleniu produkcji płyt od procesu powstawania nowych nagrań. 1 stycznia 1953 powołano Zakład Nagrań Dźwiękowych przy ul. Długiej 5, do zadań którego należały rejestracja nowych nagrań, przechowywanie gotowego materiału dźwiękowego, wykonywanie matryc dla fabryki płyt, obrót handlowy nagraniami (np. sprzedaż praw za granicę). Natomiast Warszawska Fabryka Płyt Gramofonowych „Muza” przy ul. Płockiej 13 zajmować się miała wyłącznie produkcją czarnych krążków.
Zakład Nagrań nie dysponował żadnym studiem, niemal wszystkie nagrania rejestrowane były „na zewnątrz” – podczas koncertów lub też w wynajmowanych w tym celu pomieszczeniach. Dopiero w nowym budynku przy ul. Długiej urządzono pierwsze własne studio. W lutym 1954 dokonano w nim premierowego nagrania – zarejestrowano „Piosenkę jubileuszową” śpiewaną przez Mieczysława Fogga, któremu na fortepianie towarzyszył Adam Markiewicz. Normalną działalność studio podjęło dopiero pod koniec czerwca.
Jakość nagrań produkowanych przez Muzę nie była najwyższa. Sytuację poprawiono publikując w Muzie utwory powstałe w studiu wytwórni płyt Mewa, której nagrania – podobnie jak i sama aparatura nagrywająca – znalazły się w Muzie po zakazaniu działalności i zlikwidowaniu tej prywatnej poznańskiej wytwórni.
W 1955 eksperyment z wydzieloną wytwórnią udano za nieudany. Ponownie scalono nagrywanie i produkcję w ramach jednego przedsiębiorstwa.
30 czerwca 1955 z Zakładu Nagrań Dźwiękowych powstaje nowe-stare Przedsiębiorstwo Państwowe „Polskie Nagrania”. 3 października 1956 zakończyła samodzielną działalność Warszawska Fabryka Płyt Gramofonowych „Muza”. Decyzją Ministerstwa Kultury i Sztuki w ramach centralizacji działalności gospodarczej stała się częścią PP „Polskie Nagrania „Muza””, jedynego podmiotu gospodarczego uprawnionego wtedy w Polsce do produkcji płyt gramofonowych.
Inne informacje: naklejki, numeracja płyt Płyty nagrywane przez wytwórnię miały średnicę 25 cm i odtwarzane były z prędkością 78 obr./min. Tworzywem była masa szelakowa. Dopiero pod koniec swego istnienia Muza zaczęła produkować drobnorowkowe płyty długogrające: były to 25 cm albumy z literą L przed numerem katalogowym. W Muzie ukazało się ich tylko kilka, pozostałe albumy z tej serii noszą już na naklejkach nazwę Polskie Nagrania.
W czasie, gdy kolejne zakłady wydawały płyty z nazwą Muza na naklejkach, kilkakrotnie zmieniano wygląd owych naklejek-etykiet (jedynym stałym elementem był napis Muza). Płyta nosząca numer 1001 spotykana jest z trzema różnymi naklejkami: z wzorowaną na przedwojennych (i tuż powojennych) płytach Odeonu - starożytna budowla, nazwa wytwórni w jej podstawie, ciemnoniebieskie tło, nowością była postać muzy przed odeonem, na innej etykiecie w jej górnej części umieszczono niezbyt duży napis MUZA, pod nim dwie splecione gałązki laurowych liści, trzeci wzór to popularny „grzybek” (wszystkie trzy odmiany posiadają ten sam numer katalogowy). Są też płyty (z numerami z pierwszej dwudziestki), z naklejkami wykonanymi bardzo profesjonalnie: w górnej części mają dużą MUZĘ na srebrnym tle, pod napisem rysunek stylizowanego kamertonu w kręgach rozchodzących się dźwięków. Są jednak spotykane też inne naklejki Muzy, wykonane niemal chałupniczo. Trudno określić, który z tych wzorów stosowany był najwcześniej – ukazujące się wznowienia często miały już nowy wzór naklejki (a numer katalogowy płyty był ten sam). Później pojawiają się płyty, których naklejki występować będą niemal do końca produkcji: zaokrąglone linie pod napisem „muza” tworzą jakby kapelusz „grzybka” („korzeń” okalał otwór płyty). Wzór występujący na płytach z końca produkcji był najskromniejszy: tylko napis „muza”. Wydania specjalne (np. kronika dźwiękowa festiwalu młodzieży czy konkursów chopinowskich) miały swoje odrębne wzory naklejek i kolorystykę.
Mimo różnych zmian następujących w wyniku powtarzających się reorganizacji, numeracja płyt szybkoobrotowych była kontynuowana (płytę nr 1001 wydały Zakłady Fonograficzne, Zakład Nagrań Dźwiękowych przekazywał numerację Polskim Nagraniom wtedy, gdy ukazywały się płyty oznaczane numerami około 2500). Zmiana rodzaju naklejek na płytach też nastąpiła „płynnie”: przez pewien czas naklejki „Muza” i „Polskie Nagrania” na płytach szybkoobrotowych występują naprzemiennie. Część płyt, wydanych już po likwidacji „Muzy”, ma jeszcze naklejki starych zakładów.
Dyskografia (wybór) 1001 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Zakopianka / Z Ciechocinka 1002 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Przy gramofonie / Tańcowała cała wieś 1003 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Atomowa / Radjówka 1004 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Stenia / Lena 1005 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Z pod Borzęcina / Od pieca 1006 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Mucha / Dziś są Niny imieniny 1007 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Kujawiaki / Pastereczka 1008 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Nie bądź frajer / Z pod Raszyna 1009 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Tańczące palce / Z pod Janowa 1010 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Do białego dnia / Karczewska 1011 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Nad Naroczą / Krakowiaki 1012 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Maniuta / Z przytupem 1013 Zbigniew Rawicz (a) i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego (a, b): Czarnoksiężnik / Noc 1014 Zbigniew Rawicz i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Wierz mi dziewczyno / Wspominałem ten dzień 1015 Zbigniew Rawicz i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Całuj mnie mocno / Zakochany 1016 Marian Olszewski i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Kwiat paproci / Gdy nie wiesz 1017 Marian Olszewski i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Srebrna serenada / Za późno 1018 Reprezentacyjna Orkiestra Wojska Polskiego p/d majora Augustyna Wiśniewskiego: Serce w plecaku / Salut 1019 Reprezentacyjna Orkiestra Wojska Polskiego p/d majora Augustyna Wiśniewskiego: Gwardia Ludowa / Serce generała 1020 Reprezentacyjna Orkiestra Wojska Polskiego p/d majora Augustyna Wiśniewskiego: Lenino / Marsz zwycięzców 1021 Chór Czejanda: W chińskim miasteczku / W tę noc 1022 Chór Czejanda: W niedzielę / Wesoły marynarz 1023 Chór Czejanda: Zakochane twoje oczy / Czterech przyjaciół 1024 Chór Czejanda: Chciej wierzyć mi, Warszawo / Żegnaj 1025 Chór Czejanda: Powrót / Tak chciał los 1026 Jerzy S. Adamczewski i Jerzy Lefeld (fortepian): Drogi / a) Piosenka marynarska, b) Hejda i cha, cha 1027 Janusz Popławski (tenor) i Jerzy Lefeld (fortepian): Zasmuconej / Zawód 1028 Maria Drewniakówna i Jerzy Lefeld (fortepian): O Panu Tralalińskim / a) Kotek, b) Ptasie plotki 1029 Alina Bolechowska i Jerzy Lefeld (fortepian): a) Przyjechoł do niej b) Są w stawie rybeczki / a) Hej-ze ino b) Uśnij - ze mi uśnij 1030 Alina Bolechowska i Jerzy Lefeld (fortepian): Otwórz Janku / W księżycową noc majową 1031 Alina Bolechowska i Jerzy Lefeld (fortepian): Na spokojnym, ciemnym morzu / Kołysanka 1032 Paweł Sieriebrjakow: Rachmaninow Prelud g-moll op.23 nr 5 / Prelud cis-moll op. 3 nr 2 1033 Paweł Sieriebrjakow: Rachmaninow Elegia cz. 1 / Elegia cz. 2 1034 Paweł Sieriebrjakow: Czajkowski Romans f-moll cz. 1 / Romans f-moll cz. 2 1035 Jerzy S. Adamczewski i Orkiestra Kameralna p/d Olgierda Straszyńskiego: Ciemna noc / Płatki śniegu 1036 Zbigniew Rawicz i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Zegar / Dzień i noc 1037 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Tanecznym krokiem / Bieg z przeszkodami 1038 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Mefisto / Sonia 1037 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Boogey Man / Georgia 1040 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Tańczmy w koło / Dwanaście taktów 1041 Chór Czejanda: Bóg się rodzi / Anioł pasterzom mówił 1042 Chór Czejanda: Gdy się Chrystus rodzi / Wśród nocnej ciszy 1043 Alina Bolechowska i Chór Czejanda: Lulajże Jezuniu / Witaj gwiazdko złota 1044 Alina Bolechowska i Chór Czejanda: Wiązanka piosenek z filmu „Królewna Śnieżka” cz. 1 / cz. 2 1045 Chór Czejanda: Trzy świnki / Kołysanka 1046 Reprezentacyjna Orkiestra Wojska Polskiego p/d majora Augustyna Wiśniewskiego: Echa gór / Bohater 1047 Reprezentacyjna Orkiestra Wojska Polskiego p/d majora Augustyna Wiśniewskiego: Partyzant / Hej ty Wisło 1048 Marian Olszewski i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Jak w serenadzie / Miłość i smutek 1049 Zbigniew Rawicz i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Pozdrowienie od gór / Miłosna serenada 1050 Adam Wysocki i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Caballero / Kto cię pokocha 1051 Adam Wysocki i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Rosanna / Jeszcze rok, jeszcze dwa 1052 Adam Wysocki i Orkiestra Taneczna Piotra Szymanowskiego: Mazowieckie noce / Wszystko dla ciebie 1053 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Minaret / O wschodzie słońca 1054 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Panna Lusia / Słodka Ewunia 1055 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Miłość / Trębacz 1056 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Wypoczynek / Ślepa uliczka 1057 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Błękitny / C-minor 1058 Zespół Jazzowy Skowrońskiego i Górkiewicza: Paprykarz / Krakowski swing 1059 Orkiestra Jazzowa p/d Kazimierza Obrębskiego: Wesoły Walter / Pochwała Albeniza 1060 Henryk Rostworowski (a) i Orkiestra Jazzowa p/d Kazimierza Obrębskiego: Tico Tico / Hubba Hubba 1061 Henryk Rostworowski i Orkiestra Jazzowa p/d Kazimierza Obrębskiego: Mów mi ty / Śmieje się do nas świat 1062 Henryk Rostworowski i Orkiestra Jazzowa p/d Kazimierza Obrębskiego: Minut pięć / Pada deszcz 1063 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Polonez / Słowianin 1064 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Wiązanka kujawiaków cz. 1 / Wiązanka kujawiaków cz. 2 1065 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Milusia / Kurzawa 1066 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Wójt / Krakowiaki 1067 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Pupilka / Białostocki oberek 1068 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Nasze kmiotki / Nieboraczek 1069 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Z pod setki / Od komina do komina 1070 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Spełniony sen / Na falach eteru 1071 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Owczarek / Lat 48 1072 Zespół harmonistów Tadeusza Wesołowskiego: Szabasówka / Dziadek 1073 Janusz Popławski (tenor) i Jerzy Lefeld (fortepian): Nie swatała mi cię swatka / Jakże mam cię brać dziewczyno 1074 Maria Drewniakówna i Jerzy Lefeld (fortepian): Baj / Ta kolebka 1075 Maria Drewniakówna i Jerzy Lefeld (fortepian): Wieczorem op. 6 nr 3 / Moja piosenka