Nowy Dwór – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Nowy Dwór z siedzibą GRN w Nowym Dworze utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie aleksandrowskim w woj. bydgoskim, na mocy uchwały nr 24/1 WRN w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromadGromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin. Brylewo, Bytoń, Litychowo, Morzyce i Nowy Dwór, ponadto miejscowość Niegibalice z dotychczasowej gromady Niegibalice oraz miejscowość Żychlinówek parcele z dotychczasowej gromady Nasiłowo ze zniesionej gminy Bytoń w tymże powiecieUchwała Nr 24/1 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu aleksandrowskiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63). Dla gromady ustalono 19 członków gromadzkiej rady narodowejOgłoszenie uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Aleksandrowie Kujawskim z 2. X. 1954, ustalającej liczbę członków gromadzkich rad narodowych powiatu aleksandrowskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 października 1954 r., Nr. 10, Poz. 38).
1 stycznia 1956 gromada weszła w skład nowo utworzonegoWłaściwie reaktywowanego, ponieważ powiat radziejowski istniał także wcześniej, do 1871 roku (Maria Nietyksza: Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim, 1865-1914, PWN 1985, s. 350) powiatu radziejowskiego w tymże województwie.
1 stycznia 1958 do gromady Nowy Dwór włączono wsie Niegibalice i Nasiłowo z gromady Świątniki, kolonię Stary Radziejów-Wojtówka z gromady Płowce oraz wieś Stary Radziejów z gromady Biskupice w tymże powiecieUchwała Nr 12/57 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 21 listopada 1957 r. w sprawie zmiany granic niektórych gromad oraz przeniesienia siedzib niektórych gromadzkich rad narodowych w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 1957 r., Nr. 7, Poz. 33).
31 grudnia 1959 do gromady Nowy Dwór włączono obszar zniesionej gromady Budzisław, a także wieś Czarnocice oraz miejscowości Grodziska Parcele i Grodziska Osada ze zniesionej gromady Paniewo, w tymże powiecieUchwała Nr 24/59 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 2 września 1959 r. w sprawie utworzenia i zniesienia niektórych gromad w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 21 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 93).
1 stycznia 1972 do gromady Nowy Dwór włączono sołectwa Pścininek, Pścinno, Witowo Nowe, Witowo kolonia, Wandynowo i Stróżewo ze zniesionej gromady Witowo w tymże powiecieUchwała Nr XII/61/71 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 29 września 1971 r. w sprawie łączenia, zniesienia oraz utworzenia niektórych nowych gromad w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 11 listopada 1971 r., Nr. 19, Poz. 188).
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 w powiecie radziejowskim utworzono gminę Nowy DwórUchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972 r., Nr. 17, Poz. 200).
Przypisy
Nowy Dwozzxr (powiat radziejowski)