Wielka Nieszawka – dawna gromada, czyli najmniejsza jednostka podziału terytorialnego Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1954–1972.
Gromady, z gromadzkimi radami narodowymi (GRN) jako organami władzy najniższego stopnia na wsi, funkcjonowały od reformy reorganizującej administrację wiejską przeprowadzonej jesienią 1954 do momentu ich zniesienia z dniem 1 stycznia 1973, tym samym wypierając organizację gminną w latach 1954–1972.
Gromadę Wielka Nieszawka z siedzibą GRN w Wielkiej Nieszawce utworzono – jako jedną z 8759 gromad na obszarze Polski – w powiecie toruńskim w woj. bydgoskim, na mocy uchwały nr 24/14 WRN w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromadGromady istniały także po II wojnie światowej jako jednostka pomocnicza gmin. Wielka Nieszawka, Mała Nieszawka i Cierpice ze zniesionej gminy Podgórz w powiecie toruńskim, a także obszary dotychczasowych gromad Cierpiszewo-Nadleśnictwo i Wygoda ze zniesionej gminy Gniewkowo oraz miejscowość Małe Jarki z dotychczasowej gromady Jarki oraz część dotychczasowej gromady Osiek Wielki-Nadleśnictwo (1643,39 haDrugą, większą część (5564 ha) włączono do gromady Solec Kujawski w powiecie bydgoskim, a granicę podziału wytyczono wzdłuż drogi łączącej leśniczówki Jarki i Jajtawy.) ze zniesionej gminy Rojewo w powiecie inowrocławskim, w tymże województwieUchwała Nr 24/14 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 5 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu toruńskiego; w ramach Zarządzenia Nr 9 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 18 listopada 1954 w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z 5 października 1954 dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 12, Poz. 63). Dla gromady ustalono 23 członków gromadzkiej rady narodowejOgłoszenie uchwały Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Toruniu z 30. IX. 1954, ustalającej liczbę członków gromadzkich rad narodowych powiatu toruńskiego (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 października 1954 r., Nr. 10, Poz. 51).
10 kwietnia 1956 (z mocą obowiązującą wstecz od 29 lutego 1956) z gromady Wielka Nieszawka wyłączono część wsi Warzyn (dom leżący na skraju poligonu), włączając ją do gromady Suchatówka w powiecie inowrocławskim w tymże województwieUchwała Nr 23 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 26 października 1955 r. w sprawie zmiany granic niektórych powiatów w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 10 kwietnia 1956 r., Nr. 4, Poz. 13).
31 grudnia 1961 do gromady Wielka Nieszawka włączono obszar zniesionej gromady Otłoczyn (bez wsi Białe Błota, Karczemka, Otłoczyn i Otłoczynek) w tymże powiecie; równocześnie siedzibę GRN gromady Wielka Nieszawka przeniesiono z Wielkiej Nieszawki do Torunia-Podgórza, zachowując jednak nazwę jednostki gromada Wielka NieszawkaUchwała Nr 15/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy w sprawie zmiany granic niektórych gromad i przeniesienia siedzib gromadzkich rad narodowych w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 15 grudnia 1961 r., Nr. 13, Poz. 102).
Gromada przetrwała do końca 1972 roku, czyli do kolejnej reformy gminnej. 1 stycznia 1973 w powiecie toruńskim utworzono gminę Wielka NieszawkaUchwała Nr XVIII/88/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie bydgoskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Bydgoszczy z dnia 9 grudnia 1972 r., Nr. 17, Poz. 200).
Przypisy
Wielka Nieszawka