Władysław Spałek (ur. 14 grudnia 1887 w Krzemieńcu, zm. 24 kwietnia 1977 w Warszawie) – pułkownik saperów Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej i Polskich Sił Zbrojnych, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys Władysław Spałek urodził się 14 grudnia 1887 roku w Krzemieńcu na Wołyniu. W latach 1901–1909 uczęszczał do gimnazjum w Ostrogu, a następnie do Szkoły Rolniczej Zachariasza Iwanowicza Škurìna w Leduchowie, w której złożył maturę. W 1910 roku został powołany do Armii Imperium Rosyjskiego. W 1911 roku skierowano go do Szkoły Wojskowej w Irkucku, którą ukończył w 1914 specjalność inżynieryjną. Służbę zawodową rozpoczął w 1 syberyjskim batalionie saperów, w szeregach którego walczył podczas I wojny światowej. Pod koniec 1914 roku dostał się do niewoli niemieckiej, w której przebywał do jesieni 1918 roku.
Na początku grudnia 1918 roku rozpoczął służbę w Wojsku PolskimDziennik Rozkazów Wojskowych nr 2 z 12 stycznia 1919, s. 42.. Otrzymał przydział do Sekcji Inżynierii i Saperów Departamentu Technicznego Ministerstwa Spraw Wojskowych, w której organizował zaopatrzenie wojsk w sprzęt i środki saperskie. Na początku 1919 roku wyjechał z misją wojskową do Francji po zakup sprzętu saperskiego. Po zakończeniu misji pozostał w Paryżu jako słuchacz Ecole Militaire du Génie, którą ukończył w 1920 roku. Po powrocie pracował nadal w tym Departamencie Technicznym Ministerstwa Spraw Wojskowych, na stanowisku kierownika referatu technicznego. W 1921 roku brał czynny udział, jako ochotnik, w III powstaniu śląskim. Pełnił funkcję szefa inżynierii i saperów przy Grupie Wschodniej i Naczelnym Dowództwie Powstania Górnośląskiego. Kierował robotami przy odbudowie mostów, budowie obiektów fortyfikacyjnych i brał udział w walkach pod Górą św. Anny.
Po wkroczeniu Wojsk Polskich na Górny Śląsk, wrócił do Departamentu V Inżynierii i Saperów Ministerstwa Spraw Wojskowych. 10 sierpnia 1922 roku otrzymał przeniesienie do Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie na stanowisko wykładowcy fortyfikacjiDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 26 z 12 sierpnia 1922 roku, s. 607.. W tym samym roku został dowódcą batalionu szkolnego w tej szkoleDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 42 z 1 listopada 1922 roku, s. 817.. W latach 1923–1926 dowodził batalionem szkolnym w Oficerskiej Szkole Inżynierii pozostając oficerem nadetatowym 1 pułku saperówDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 67 z 20 października 1923 roku.. W tym czasie napisał podręcznik „Taktyka”Taktyka, Litografia Oficerskiej Szkoły Inżynierii, Warszawa 1925. oraz książkę „Wojna rosyjsko-japońska 1904–1905 r.”Wojna rosyjsko-japońska 1904–1905 r., Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1926. (t.3 serii Kurs Historji Wojen). W 1926 roku, podczas przewrotu majowego, wierny rządowi dowodził grupą podchorążych broniąc rejonu Oficerskiej Szkoły Inżynieryjnej i części lotniska mokotowskiego. W tym samym roku został zastępcą dowódcy 9 pułku saperówDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 46 z 27 października 1926 roku, s. 376., a od 1927 do 1930 roku dowódcą baonu mostowegoDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 14 z 5 maja 1927 roku.. Następnie został przeniesiony na stanowisko zastępcy szefa Departamentu Zaopatrzenia Inżynieryjnego Ministerstwa Spraw WojskowychDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 11 z 18 czerwca 1930 roku, s. 211., a potem na zastępcę szefa Departamentu Technicznego, gdzie opracował „Plan motoryzacji saperów” i 1 grudnia 1934 roku został zastępcą Dowódcy Broni PancernychDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 14 z 22 grudnia 1934 roku, s. 266.. Dowodził polską delegacją broni pancernej, która w sierpniu 1934 roku demonstrowała pluton tankietek TKS w Estonii, co doprowadziło do zakupu w 1935 roku ich sześciu sztuk przez Estonię. W 1937 roku został wyznaczony na stanowisko dowódcy 1 Grupy Saperów, na którym pozostał do wybuchu wojny w 1939 roku.
Przyczynił się do rozwoju żeglarstwa w II RP. W grudniu 1931 r. został komandoremRys historyczny żeglarstwa w marynarce wojennej (portal Marynarki Wojennej RP).Rys historyczny... (Yacht Klub Marynarki Wojennej „KOTWICA”). Oficerskiego Yacht Klubu RzeczypospolitejGen. E. Rydz-Śmigły, gen. T. Kasprzycki i komandor W. Spałek (Zbiory NAC on-line)., który od 1932 r. miał siedzibę w Warszawie przy Wybrzeżu Kościuszkowskim 2Stołeczny Oficerski Yacht-Klub RP (Fotopolska.eu – Ocalić od zapomnienia)..
Z chwilą wybuchu II wojny światowej dowódca Wojsk Kolejowych w Polu. W 1940 roku pełni obowiązki komendanta podobozu w Tighuabruaich (Tignabruaich) na szkockiej wyspie Bute, później zwanej „Wyspą Wężów”W obozach Sikorskiego („Tygodnik Powszechny” 2010, nr 18).. Był autorem krótkiego zarysu „Organizacja saperów w latach 1918–1939”.
W 1947 r. powrócił do Polski i zamieszkał na Żoliborzu w Warszawie.
Zmarł 24 kwietnia 1977 r. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze Powstańców Śląskich i Wielkopolskich (kwatera C7-2-19)Wyszukiwarka cmentarna – Warszawskie cmentarze..
Awanse podporucznik – 1914 major – 1921 zweryfikowany ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 40 z 23 listopada 1921 roku, s. 211. podpułkownik – ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 5. lokatąDziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 5 z 20 lutego 1930 roku. pułkownik – ze starszeństwem z dniem 19 marca 1937 rokuRocznik oficerski 1939, s. 242.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 8189 – 4 sierpnia 1922 Krzyż Walecznych (dwukrotnie: po raz pierwszy w 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 2033 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 40, poz. 1854, s. 1554). Złoty Krzyż Zasługi (dwukrotnie: 18 marca 1933 „za zasługi na polu organizacji i wyszkolenia wojska”., 18 lutego 1939 „za zasługi na polu rozwoju turystyki”.) Medal Niepodległości (3 maja 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”.Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 8 z 4 lipca 1932 s. 331. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Odznaka „Znak Pancerny” (1934)Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 13 z 11 listopada 1934, s. 239. Krzyż Komandorski Orderu Krzyża Orła (Estonia) Krzyż Oficerski Orderu Gwiazdy Rumunii (1923, Rumunia)Dziennik Personalny Ministra Spraw Wojskowych nr 75 z 6 grudnia 1923.
Opinie Jest zrównoważony, opanowany, spokojny, bardzo inteligentny, wykształcony, sumienny, wzbudza posłuch i szacunek, bardzo dobry jako dowódca grupy. /-/ gen. bryg. Kossakowski Charakter: zrównoważony i lojalny. Przydatność służbowa: dowódca dość dobry. Wychowawca przeciętny.Wartości taktyczne: nie zdołałem jeszcze pod tym względem poznać. Dalsze użycie: więcej nadaje się do administracji niż do linii. (22 października 1937) /-/ gen. Berbecki. Charakter: spokojny i zrównoważony. Przydatność służbowa: pracuje lojalnie pod kierownictwem przełożonego. Wartości taktyczne: zdolności taktycznych nie stwierdziłem. Dalsze użycie: na obecnym stanowisku. /14.XI.1938/. /-/ gen.Berbecki. Ćwiczenie w zakresie obrony obustronnie opartej: praca słaba. /Kurs doskonalący dla wyższych dowódców w Centrum Wyszkolenia Piechoty 28.XI- 7.XII.1938/. /-/ gen.Szylling. Ćwiczenie w zakresie obrony stałej na skrzydle otwartym ugrupowania: praca przeciętna. /Muszę od razu zastrzec się, że warunki i sposób, w jakich ta praca została przeprowadzona, nie dają podstawy do oceny miarodajnej dla wartości danego dowódcy/. /-/ gen.Piskor„Generalny Inspektor Sił Zbrojnych Biuro Inspekcji” – opinie pułkowników..
Przypisy
Bibliografia Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 802, 828. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 582, 591. Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 247, 822.
Kategoria:Ludzie urodzeni w Krzemieńcu Kategoria:Odznaczeni dwukrotnie Złotym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni odznaką „Znak Pancerny” Kategoria:Oficerowie 1 Batalionu Saperów Legionów Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej w powstaniach śląskich Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Polacy – oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Gwiazdy Rumunii Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Orła Kategoria:Pułkownicy saperów II Rzeczypospolitej Kategoria:Pułkownicy saperów Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Nauczyciele akademiccy uczelni i szkół wojskowych II Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1977