Terapia schematów (TS) – podejście psychoterapeutyczne wywodzące się pierwotnie z terapii poznawczo-behawioralnej (CBT), integrujące w swoich założeniach podejście poznawczo-behawioralne z elementami terapii psychodynamicznej oraz terapii Gestalt. Ojcem Terapii Schematu jest Jeffrey E. YoungObecnie dyrektor Centrum Terapii Poznawczej w Nowym Jorku i Instytutu Terapii Schematu.. Zaliczana jest do terapii tzw. "3 fali CBT".
Założenia teoretyczne terapii schematów Podstawowymi pojęciami którymi operuje TS są: wczesne nieadaptacyjne schematy, obszary schematów, style radzenia sobie, tryby.
Potrzeby emocjonalne Według twórców, schematy powstają wskutek niezaspokojenia pięciu podstawowych potrzeb emocjonalnych człowieka do których zaliczają: bezpieczne przywiązanie do innych, autonomię, kompetencje i poczucie tożsamości, wolność wyrażania potrzeb i emocji, spontaniczność, realistyczne granice i samokontrolę.
Obszary schematów W modelu, którym posługuje się terapia schematów, istnieje pięć ogólnych obszarów schematów, którym towarzyszą zdefiniowane wczesne nieadaptacyjne schematy. Obszary te to: rozłączenie i odrzucenie, osłabiona autonomia i brak dokonań, uszkodzone granice, nakierowanie na innych, nadmierna czujność i zahamowanie.
Nieadaptacyjne schematy Do obszarów tych zaliczają się poszczególne, zdefiniowane nieadaptacyjne schematy. Wyróżniono 18 nieadaptacyjnych schematów: opuszczenie/niestabilność więzi, nieufność/skrzywdzenie, deprywację emocjonalną, wadliwość/wstyd, izolację społeczną/wyobcowanie, zależność/niekompetencja, podatność na zranienie lub zachorowanie, uwikłanie emocjonalne, porażkę, roszczeniowość, wielkościowość, niedostateczną kontrolę, samodyscyplinę, podporządkowanie się, samopoświęcenie, poszukiwania samoakceptacji i uznania, negatywizm/pesymizm, zahamowanie emocjonalne, nadmierne wymagania/nadmierny krytycyzm, bezwzględną surowość.
Istnieje hipoteza wiążąca model nieadaptacyjnych schematów z biologią. Hipoteza opiera się na warunkowaniu lęku i traumy poprzez utrwalanie emocjonalne nieświadome w ciele migdałowatym.
Tryby Tryb można określić jako stan emocjonalny bądź nastrój, który występuje w danym momencie. Czynnikami wywołującymi dany tryb może być: określone wspomnienie, krytyka, rozstanie. Pojedynczy tryb może być wyrażeniem wielu schematów (czyli wzorców), np. opuszczenia, nieufności albo podatności na zranienie.
Terapia schematów w leczeniu zaburzeń osobowości Terapia schematów stawia sobie za cele m.in. zwiększenie skuteczności terapeutycznej podejścia poznawczego wśród pacjentów z zaburzeniami osobowości. Terapia schematów wyewoluowała w sposób naturalny jako gałąź terapii poznawczo-behawioralnej, w drodze poszukiwania większej niż CBT skuteczności w leczeniu głębszych zaburzeń osobowości – jak np. zaburzenia borderline i stanowi modyfikację klasycznego podejście CBT stworzonego przez Aarona Becka.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Polskie Towarzystwo Terapii Schematu Instytut Terapii Schematu
Kategoria:Psychoterapia