thumb|upright=1.1|Tytus Czyżewski, Akt z kotem, 1920, Muzeum Narodowe w Warszawie Tytus Czyżewski (ur. 28 grudnia 1880 w Przyszowej, zm. 5 maja 1945 w Krakowie) – polski malarz, poeta, krytyk sztuki, jeden z teoretyków formizmu.
Życiorys Pochodził z rodziny ziemiańskiej. Ukończył szkołę średnią w Nowym Sączu. W latach 1902–1907 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, m.in. pod kierunkiem Józefa Mehoffera i Stanisława Wyspiańskiego. W latach 1907–1909 i 1910–1912 kontynuował studia w Paryżu. Od 1911 jego prace uczestniczyły w Wystawach Niezależnych. W 1917 był współzałożycielem ugrupowania Ekspresjonistów Polskich, w roku 1919 przekształconego w grupę Formiści. Redagował pismo grupy zatytułowane „Formiści”. Był jednym z organizatorów klubów futurystycznych: Katarynka (1919) i Gałka Muszkatołowa (1921). Publikował wiersze w Jednodńuwce futurystuw.
W latach 1922–1925 pracował w polskiej ambasadzie w Paryżu. W tym czasie publikował m.in. w pismach „Zwrotnica” (korespondencje), „Epoka” (recenzje wystaw malarskich), „Almanach Nowej Sztuki”. W 1930 zamieszkał w Warszawie. Publikował w czasopismach „Głos Plastyków”, „L’Art Contemporain – Sztuka Współczesna”, „Kultura”, „Wiadomości Literackie”, „Kurier Polski”, „Prosto z Mostu”. W czasie okupacji przebywał w Warszawie. Pracował wtedy nad tomem poezji Antidotum, który został zniszczony podczas powstania warszawskiego. Po powstaniu zamieszkał w Krakowie, gdzie zmarł.
Tworzył kompozycje wielopłaszczyznowe o dynamicznych i zgeometryzowanych formach, nawiązujące do sztuki podhalańskiej, także portrety, martwe natury i pejzaże. W dorobku ma również wiersze początkowo pisane w stylu futuryzmu, potem stylizowane na ludowy prymitywizm (zbiór Pastorałki).
Dorobek pisarski Poezje 1920 – Zielone Oko. Poezje formistyczne. Elektryczne wizje 1922 – Noc – dzień. Mechaniczny instynkt elektryczny 1925 – Pastorałki 1927 – Robespierre. Rapsod. Cinema. Od romantyzmu do cynizmu 1936 – Lajkonik w chmurach
Próby dramatyczne 1907 – Śmierć Fauna. Obrazek 1922 – Osioł i słońce w metamorfozie 1922 – Włamywacz z lepszego towarzystwa 1922 – Wąż, Orfeusz i Euridika
Inne 1928 – Władysław Ślewiński, Gebethner i Wolff, Warszawa (seria Monografje Artystyczne, t. 18)
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne
Prace Tytusa Czyżewskiego w krakowskiej Galerii Sztuki ATTIS Utwory Tytusa Czyżewskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Futuryści (malarze) Kategoria:Futuryści (poeci) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Rakowickim Kategoria:Polscy malarze modernizmu Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy pisarze futuryści Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Przyszowa Kategoria:Urodzeni w 1880 Kategoria:Zmarli w 1945