Sierpc – zwany także w latach 1065–1155 Seprch, notowany w dokumentach jako Seprcz, Syeprcz, Seprcze, Szeprcz, Scheprcz, Szyeprcz, Syeprzcz, Syeprscz, Sieprcz – miasto nad rzeką Sierpienicą, położone 34 km na północ od Płocka.

Charakter miasta, przynależność kościelno-administracyjna 1065-1155 – Sierpc występuje jako gródCodex diplomaticus et commemorationum Masoviae generałis, wyd. J. K. Kochanowski, Warszawa 1919. nr 22.. 1375 – pisze się o parafii w SierpcuPłockie akta grodzkie wieczyste 2, 135.. 1437 – występuje w dokumentach jako miasto SierpcKsięgi Metryki Mazowieckiej (posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę) 336, 70v.. 1439 – był to distictus płockiKsięgi Metryki Mazowieckiej (posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę) 336, 59v.. 1471 – ziemia płockaKsięgi Metryki Mazowieckiej (posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę) 5, 3v.. 1506 – dekanat sierpecki. 1542 – Sierpc zostaje stolicą powiatuPłockie akta grodzkie wieczyste 8, 97.. 1578 – Sierpc przynależał do powiatu sierpeckiego, parafii SierpcPolska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym opisana przez A. Pawińskiego. Mazowsze, t. V, Warszawa 1892, Źródła Dziejowe, t. XVI. 38, 45..

Granice ich przebieg, obiekty topograficzne 1497 – opisano folusz w Sierpcu na rzece SierpienicyPłockie akta grodzkie wieczyste, 134v-135v.. 1509 – mieszczanie łomżyńscy wracając z Gniezna przebywają lasy sierpeckie między Sierpcem i RadzanowemPułtuska, testamenty, 55v.. 1542 – opisano gościniec rozdzielający powiat sierpecki od powiatu radzanowskiego biegnie od miasta Drobina do miasta Bieżuń. 1549 – granicę wyznacza płosa w Białoskórach od drogi sierpeckiej do granic BiałyszewaPłockie akta grodzkie wieczyste 14, 404v.. 1572 – płosa w Mańkowie od drogi idącej do miasta Sierpc aż do miejsca zwany smug, na zewnątrz fosyPłockie akta grodzkie wieczyste 55, 116., płosa w Żukach od drogi sierpeckiej w miejscu zwany Ryk do granic Żabickich w dobrach ŻukiPłockie akta grodzkie wieczyste 55, 202v., zagony w Kurówku od granic Lisic do gościńca sierpeckiegoPłockie akta grodzkie wieczyste 55, 244v.. 1575 – pole w Żabikach od drogi sierpeckiej do granic Żółtowa – MyszewaPłockie akta grodzkie wieczyste 61, 257v.. 1581 – pole zwane Górki w Smoszewie od gościńca sierpeckiego do granic Myszewa obok drogi myszewskiej-kościelnej, pole zwane Górki w Smoszewie od gościńca sierpeckiego aż do drogi romatowskiej, płosa w Smoszewie od granic Kozic do gościńca sierpeckiegoPłockie akta grodzkie wieczyste 75, 129v, 131.. 1594 – granica biegnie przez pole w Kęsicach pod Grąbcem, poprzez które w miejscu zwanym Kępa przechodzi gościniec sierpeckiPłockie akta grodzkie wieczyste 96, 760v-761., w Mańkowie w polu pod Chabowem płosa od drogi wiodącej do miasta Sierpc do pola zwanego GórkiPłockie akta grodzkie wieczyste 96, 669.. 1595 – siedlisko w Gródkowie Sędzicowym od granic Dziembakowa do gościńca sierpeckiegoPłockie akta grodzkie wieczyste 98, 188-189.. 1596 – ogród w Gródkowie Sędzicowym od gościńca wiodącego z Gródkowa do SierpcaPłockie akta grodzkie wieczyste 98, 326)., przez przecz w Czachowie biegnie gościniec z Płocka do miasta SierpcPłockie akta grodzkie wieczyste 98, 257)., w Krajewicach Małych zagon od drogi sierpeckiej do granicy krajewskiejPłockie akta grodzkie wieczyste 98, 762., w polu pod Kurowem płosy obok drogi sierpeckiejPłockie akta grodzkie wieczyste 98, 407..

Własność miasta- kalendarium wydarzeń, przywileje ekonomiczne Początkowo własność książęca, następnie duchowna (data i fakt nieustalone), następnie ponownie szlachecka, W latach 1065–1155 gród Sierpc wymieniony jest w rzekomym nadaniu Bolesława Śmiałego dla klasztoru benedyktynów w MogilnieKsięga skarbowa Janusza II ks. mazowieckiego z lat 1477–1490, wyd. J. Senkowski, KHKM, t. VII, 1959, zesz. dodatkowy. nr 22.. I Lokacja miasta 1322 – książę Wacław dokonał z biskupem płockim zamiany pewnych wsi i gruntów w celu rozbudowy miasta Płocka, oddając mu w zamian między innymi wieś Sierpc z prawem zbudowania w Sierpcu zamku i lokowania miasta na prawie średzkimKodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, nr 57).Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka 1065-1495, wyd. M S. Szacherska, Warszawa 1975. nr 201).. 1350 – biskup płocki rozsądza spór między Janem z Łysakowa kasztelan sierpeckim a Wojciechem, Pawłem i Borzysławem, jego bratankami, o prawo patronatu kościoła parafialnego w Bonisławiu, 1369-1399 – Jaśko zwany Pylik dziedzic z Sierpca, syn Andrzeja herbu Rogala, starosta ryczywolski, w roku 1375 podstoli gostyński, tenże w roku 1380 odbył pielgrzymkę do Composteli, po roku 1389 był wojewodą czerskim, poległ w bitwie nad WorskląZbiór dokumentów i listów miasta Płocka 1065-1495, wyd. M S. Szacherska, Warszawa 1975. nr 50 oraz przypis tamże nr 10, Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka 1065-1495, wyd. M S. Szacherska, Warszawa 1975. nr 53, 54, Kodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, nr 106, Z 20, 43v, Z 19, 88v, Kodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, nr 111).. 1375 – książę Siemowit IV nadaje młyn w Sierpcu discriktus Teodorykowi na zasadzie obopólnych powinnościPłockie akta grodzkie wieczyste 2, 134v-135.. 1389 – znany jest Jakub z Sierpca kanonik płockiKodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, nr 116).. 1402 – występuje Marcin z SierpcaPłockie akta grodzkie wieczyste nr 176).. 1435 – Małgorzata wdowa po Sasinie z Sierpca z córką Anną procesują się z Andrzejem z Zakrzewa i jego braćmi Mikołajem z Brzozowa i Piotrem z GulczewaKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 335, 84)., Mikołaj z Niedarzyna był kasztelan sierpeckimKsięgi Metryki Mazowieckiej (posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę) 335, 31v).. 1437 – Andrzej z Zakrzewa kanclerz płocki posiada 1/2 miasta Sierpc z młynem, na dobrach tych zabezpiecza Piotrowi z Gulczewa 200 kop groszyKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 336, 70v).. 1439 – Małgorzata wdowa po Sasinie kwituje stryjów: Andrzeja z Zakrzewa [Kościelnego] kanclerza płockiego, Mikołaja z Brzozowa pkom. gostyńskiego i Piotra z Gulczewa z zadośćuczynienia za dobra dziedziczone, zrzekając się na ich rzecz ojcowizny w Sierpcu, Dąbrówkach, ŚniedzanowieKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 336, 59v)., to samo czyni Anna córka Sasina, która otrzymawszy 1000 grzywien krakowskich posagu, pokwitowanych przez teścia Jana Głowacza herbu Nałęcz z Leżenic z województwa mazowieckiego, zrzeka się na rzecz wzmiankowanych stryjów wsi Blizne i Szczutowo w ziemi dobrzańskiejKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 335, 124).. 1443 – Mikołaj z Sierpca sprzedaje 2 1/2 włóki i 1 włókę wójtostwa w RostkachKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 3, 292).. 1445 – Anna żona Dominika z Gniewkowa i Małgorzata żona Andrzeja z Sierpca, córki Dobrogosta z Worowic (a więc siostry), kwitują brata Jana z Worowic z zadośćuczynienia za wszystkie dobraKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 3, 322v.. 1447 – w podziale dóbr dziedzicznych między braćmi, Andrzejem z Zakrzewa kanclerzem płocki i Piotrem z Gulczewa, Andrzej otrzymuje 1/2 m. S. i wieś Śniedzanowo po śmierci Sasina i 500 kóp groszy w półgroszach za wieś Dziarnowo po śmierci Aleksandra, a Piotr otrzymuje 1/2 miasta Sierpc z dworem, wieś Dąbrówki po śmierci Sasina i m. Bieżuń z wsiami Seroki, Obrąb, Dąbrówki, Strzeszewo, Zimolza po śmierci Aleksandra, Andrzej zwany Szczubioł, szwagier wymienionych, upomina się o 150 kóp groszy posagu po bratanicy tychże, KatarzynieKsięgi Metryki Mazowieckiej (posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę) 336, 14-14v.. 1455 – Anna żona urodzonego Sędziwoja z Leżenic kwituje stryjów Andrzeja i Piotra ze Sierpca za dobra po stryju AleksandrzeKsięgi Metryki Mazowieckiej (posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę) 335, 123v.. 1458 – Andrzej kanclerz płocki i Piotr, dziedzice Sierpca, procesują się z Pietrzykiem z BobrowaKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 335, 153).. 1469 (około) – księżna Anna reguluje rachunki z Mikołajem Drużbicem z Zastowa (wojskim warczowskim)po jego powrocie ze Śląska, sumy pożyczone przez Drużbica były zabezpieczone na SierpcuKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 5, 85).. 1470 – Zuzanna córka zmarłego Andrzeja z Zakrzewa kanclerza płocki, żona Jana Żernickiego, sprzedaje bratu stryjecznemu Andrzejowi z Gulczewa swój posag, zabezpieczony na 1/4 miasta Sierpca, 1/4 wsi Wielkie i Małe Włóki, 1/2 wsi Kisielewo, Śniedzanowo i dwóch wsiach OkalewoKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 341, 14v).. 1471 – taż sama Zuzanna kwituje tegoż brata stryjecznego z zadośćuczynienia za 1/4 miasta Sierpc i za wsie Kisielewo, Śniedzanowo i dwa OkalewaKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 5, 3v)., znany jest z tego roku Mikołaj syn Jana z Sierpca student Uniwersytetu Krakowskiego, 1475 – Katarzyna córka Andrzeja z Zakrzewa kanclerza płockiego, żona Mikołaja z Oporowa kasztelan kruszwickiego, oddaje bratu stryjecznemu Andrzejowi z Gulczewa 1/4 miasta Sierpc w zamian za 1/2 wsi Kisielewo, Śniedzanowo i OkalewoKsięgi Metryki Mazowieckiej posiadające wspólną z księgami Metryki Koronnej sygnaturę 5, 53v).. 1484 – książę Janusz II pożycza z sum ofiarowanych na erekcję kaplicy Wniebowzięcia NMP w Sierpcu 180 kóp groszy w półgroszach, 185 kop groszy w szelągach oraz 224 floreny węgierskie, zabezpieczając pożyczkę na przewozie w PłockuAG perg. 925, Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka 1065-1495, wyd. M S. Szacherska, Warszawa 1975. nr 227)., tenże książę pożycza z sum ofiarowanych na erekcję kaplicy Wniebowzięcia NMP w Sierpcu 500 kóp groszy zabezpieczając faktorom tej kaplicy, Dziersławowi z Karnic scholastykowi płocki, Jakubowi z Łaszewa podkomorzemu płockiemu i Feliksowi z Gulczewa rzeczoną sumę na wsiach książęcych Biała i DziarnowoAG perg. 898, Kodeks dyplomatyczny księstwa mazowieckiego, nr 251, Zbiór dokumentów i listów miasta Płocka 1065-1495, wyd. M S. Szacherska, Warszawa 1975. nr 228).. 1486-1518 – urodzony Feliks z Gulczewa współwłaściciel miasta Sierpc, jest tenutariuszem Nowej Wsi, podkomorzym płockim, patronem kościoła parafialnego w SierpcuEpiscopalia księgi sądów biskupich. 10, 466, LP LXVIII, Episcopalia księgi sądów biskupich. 16, 215v.. 1488 – urodzeni Feliks i Prokop, bracia, synowie Andrzeja z Gulczewa, dziedzice Sierpca zawierają ugodę z Bobrowskimi w sprawie kaplicy, czyli kościoła zbudowanego i erygowanego przez Sierpeckich w Bobrowie, pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP, którego budowa naraziła Bobrowskich na stratę do 2000 florenów Feliks i Prokop mają mieć od strony Bobrowskich spokój, lecz ciż ostatni mają mieć prawo wolnego pochówka w tymże kościele, podobnie jak w kościele Św. Wita w Sierpcu, poza tym Feliks i Prokop zapłacą Bobrowskim 40 kóp groszy w ciągu 1 roku, a granice między dobrami w Sierpcu i Bobrowie mają być zachowane według dawnych układówEpiscopalia księgi sądów biskupich. 10, 612-613.. 1489 – książę Janusz II nadaje Feliksowi i Prokopowi z Gulczewa prawo do jarmarków w Sierpcu, co rok na Św. Łucję, 1497 – król Jan I Olbracht daje Stanisławowi Rościszewskiemu skonfiskowane dobra między innymi Wojciecha prepozyta Św. Ducha w SierpcuMatricularum Regni Poloniae Summaria, t. I-IV, wyd. T. Wierzbowski, Varsoviae 1905-1915 II nr 965)., Feliks podkomorzy płocki i Prokop, bracia, dziedzice z Sierpca, uzyskują odnowienie przywileju z roku 1375 na młyn wodnyPłockie akta grodzkie wieczyste 2, 134v-135v., szlachcic Jakub ze Studzieńca jest świadkiem dziedziców Sierpca w sprawie o młyn tamże.