Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Dytmarów/Krzyżkowice – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 48 komendy odcinka Prudnik jako 221 strażnica WOP (Dytmarów)Położenie strażnicy → . o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. thumb|Miejsce, gdzie w latach 1945–1959 była 221/229 strażnica WOP Dytmarów (listopad 2014) W 1946 stan załogi liczył 31 żołnierzy. W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 221 strażnica OP Dytmarów została włączona w struktury 71 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 45 batalionu WOP w Prudniku.

Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic, a strażnica WOP Dytmarów otrzymała nr 229 w skali kraju.

W 1956 rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica II kategorii Dytmarów była 19 w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w Gliwicach.

Do 20 grudnia 1959 strażnica WOP Dytmarów była usytuowana w rejonie stacji kolejowej Dytmarów. Budynek został zaadaptowany po byłej poniemieckiej restauracji „Karla Reimanna” i została przeniesiona z Dytmarowa do KrzyżkowicZ naruszeniem przepisów, nr karty 200 w teczce archiwalnej – DWOP 1606/3 Teczka zarządzenia, rozkazy WOP 1960.. Budynek w Krzyżkowicach został pozyskany w wyniku przeprowadzonej delimitacji linii granicznej na odcinku strażnicy w latach 1955–1958Formalnie umowa polsko-czechosłowacka o wytyczeniu granicy weszła w życie 14.02.1959 (). Protokół o przekazaniu prawnej i mapowej dokumentacji wyznaczenia granicy między CSRS i PRL spisany został 28.06.1961 we Wrocławiu. W budynku dotychczas mieszkali greccy emigranci, których przeniesiono do miejscowości Rylovka i Osoblaha. W nowym budynku strażnica WOP jako pierwsza w 45. batalionie WOP miała centralne ogrzewanie i ciepłą wodę.

1 stycznia 1960 była jako 7 strażnica WOP III kategorii Dytmarów.

1 stycznia 1964 była jako 8 strażnica WOP lądowa IV kategorii Krzyżkowice. thumb|kpt. Tadeusz Cerazy (d-ca strażnicy) w rozmowie z ob.: Lewandowskim i Ilnickim (1970–1977) W 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP (GB WOP) w Gliwicach. thumb|kpt. Tadeusz Cerazy (d-ca strażnicy) uzgadnia współdziałanie z MO i ORMO w zakresie zabezpieczenia ochranianego odcinka granicy państwowej (1970–1977) 13 grudnia 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego. thumb|Żołnierze WOP przy szlabanie w rejonie znaku gran. nr IV/129 (1979) W drugiej połowie 1984 Strażnica WOP Krzyżkowice została włączona w struktury utworzonego batalionu granicznego GB WOP w Prudniku, jako Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Krzyżkowicach.

1 listopada 1989 Strażnica WOP Krzyżkowice została rozformowanaZarządzenie Dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza Nr 035/Org. z 31 lipca 1989 w sprawie zmian etatowych w jednostkach WOP, rozformowano strażnicę WOP – lądową rozwiniętą kat. II w Krzyżkowicach i sformowanie strażnicy WOP – Lądowej (na czas „P” kadrowej) w Trzebini.... Ochraniany odcinek granicy, przejęły strażnice WOP Pomorzowice i na nowo utworzona Trzebina, a obiekt został sprzedany prywatnej firmie Bumet. Po upadłości firmy obiekt został zaadaptowany na mieszkania. thumb|Fragmenty kulochwytu na byłej strzelnicy strażnicy WOP Krzyżkowice (sierpień 2016)

Ochrona granicy W 1946 Strażnica WOP Dytmarów ochraniała odcinek granicy państwowej o długości około 14 km. thumb|mjr Mirosław Kudasiewicz (z-ca d-cy ds. polit. 45 batalionu WOP; były z-ca d-cy strażnicy WOP Dytmarów) i były d-ca strażnicy WOP Dytmarów kpt. Mieczysław Trepa (ludowy rzeźbiarz oraz twórca szopek krakowskich, które można zobaczyć w Muzeum Ziemi Prudnickiej. W marcu 1956 19 strażnica WOP Dytmarów: Ochraniała odcinek granicy państwowej od młyna w Racławicach Śląskich, po Krzyżkowice, do lasu trzebinieckiego. W strefie działania strażnicy były miejscowości: Lubrza, Józefów, Olbrachcice, Słoków, Olszynka, Laskowice, Nowy Browiniec.

W 1960 7 strażnica WOP III kategorii Ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 9826 m: Włącznie znak graniczny nr IV/126 30px|alt= IV/126, włącznie znak gran. nr 130/34.

1 stycznia 1964 na ochranianym odcinku funkcjonowało przejście graniczne małego ruchu granicznego (mrg) gdzie kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Krzyżkowice-Hlinka – rejon znaku gran. nr IV/129 30px|alt= IV/129.

W 1976 odcinek strażnicy został wydłużony, po przejęciu części odcinka po rozformowanej strażnicy WOP Trzebina, tj. od znaku gran. nr 130/34, włącznie znak gran. nr IV/136 35px|alt=II/136.

W okresie 1976–14 lipca 1989, rozwinięta strażnica lądowa WOP Krzyżkowice III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej: Włącznie znak gran. nr IV/126 30px|alt= II/126, wyłącznie znak gran. nr IV/136. Główny wysiłek w ochronie granicy skupiała od znaku gran. nr 127/20 do znaku gran. nr 129/5 w głębi Krzyżkowice-Dytmarów. W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby. Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z: Strażnice WOP w: Pomorzowicach i Pokrzywnej Sekcja Zwiadu WOP w Prudniku Rejonowy Urząd Spraw Wewnętrznych w Prudniku Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czechosłowackiej OSH (Ochrana Statnich Hranic): Osoblaha 30px|alt= OOSH Osoblaha – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku gran. nr IV/126, do znaku gran. nr 132/16. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunkach: Slezské Pavlovice–Dytmarów, Rylovka–Krzyżkowice (naczelnik placówki – mjr Jaroslav Mihal). Jindřichov – wspólnie ochraniała odcinek granicy państwowej od znaku gran. nr 132/16, do znaku gran. nr IV/136. Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunkach: Vysoká–Trzebina.

Wydarzenia 1946 – koniec, na zapleczu budynku strażnicy wykonano przybudówkę dla 4 koni (2 taborowe i 2 pod siodło), zbudowano drewnianą szopę na siano dla koni i słomę do ziemniaków dla żołnierzy. Na dachu budynku wybudowano drewnianą wieżę obserwacyjną. 1954 – doszło do śmiertelnego wypadku na prowizorycznej strzelnicy strażnicy Dytmarów. Żołnierz poruszający ruchomym celem w trakcie strzelań na 100 m zginął od pocisku, d-ca strażnicy został przeniesiony do rezerwy. 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia - to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy). 1961 – lato, strażnicę odwiedził dowódca Wojsk Wewnętrznych gen. bryg. Wacław Komar i dowódca WOP gen. bryg. Eugeniusz Dostojewski w asyście dowódcy Górnośląskiej Brygady WOP płk. Bolesława Bonczara. 1962/1963 – żołnierze strażnicy pomagali w zwalczaniu skutków zimy 100-lecia. 1968 – strażnica jako pierwsza w 45. batalionie WOP otrzymała tytuł „Strażnicy Służby Socjalistycznej”, który nadawano przodującym pododdziałom granicznym. 1969 – 22 lutego doszło do nieszczęśliwego wypadku żołnierza strażnicy, który będąc na samowolnym oddaleniu w miejscowości Krzyżkowice, uczestniczył w przyjęciu weselnym, w rejonie zabudowań sąsiadujących ze strażnicą. W wyniku poszukiwań zorganizowanych przez kadrę strażnicy, został odnaleziony w niewielkim zbiorniku z gnojowicą oraz cieczą z pobliskiej pryzmy liści buraków i głową leżącą w wodzie. Pomimo prób reanimacji, nie udało się przywrócić funkcji mu życiowych. Bezpośrednią przyczyną śmierci było utonięcie. Ponadto stwierdzono we krwi topielca 3 promile alkoholu. 1972 – 31 sierpnia żołnierze strażnicy brali udział w gaszeniu pożaru zabudowań gospodarczych mieszkańca Krzyżkowic. 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe.

Strażnice sąsiednie 220 strażnica WOP Pomonowice ⇔ 222 strażnica WOP Kunzendorf – 1946 220 strażnica OP Pomorzowice ⇔ 222 strażnica OP Trzebina – 1949 228 strażnica WOP Pomorzowice ⇔ 230 strażnica WOP Trzebina – 1954 18 strażnica WOP Pomorzowice II kat. ⇔ 20 strażnica WOP Trzebina II kat. – 1956 8 strażnica WOP Pomorzowice IV kat. ⇔ 6 strażnica WOP Trzebina III kat. – 1.01.1960 9 strażnica WOP Pomorzowice lądowa IV kat. ⇔ 7 strażnica WOP Trzebina lądowa IV kat. – 1.01.1964 Strażnica WOP Pomorzowice ⇔ Strażnica WOP Trzebina – do 1976 Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Pomorzowicach ⇔ Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Pokrzywnej – 2. poł. 1984–31.10.1989.

Obsada personalna Obsada personalna 31 października 1989StanowiskoStopień, imię i nazwiskodowódca strażnicykpt. Andrzej Krasickiszef strażnicyst. sierż. Stanisław Leśniakpomocnik dowódcy strażnicychor. Tadeusz Rogowski

Komendanci/dowódcy strażnicy thumb|alt=kpt. SG Andrzej Krasicki (1984–31.10.1989) kpt. Jan Pszenny (był w 1945) chor. Julian Barłożewski (7.10.1953–14.12.1954) kpt. Mieczysław Trepa Lucjan Izdebski (16.11.1955–1.09.1962) por. Lucjan Izdebski (1.07.1963–17.09.1963) kpt. Tadeusz Cerazy (1964–17.12.1977) ppor./por. Andrzej Kopczyński (1978–1980) ppor./por. Jerzy Górecki (1980–1984Wtórnik 2891/71.) por./kpt. Andrzej Krasicki (1984–31.10.1989) – do rozformowaniakpt. Andrzej Krasicki ubył do strażnicy WOP Gośice.

Zobacz też 6 pułk piechoty

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Krzyżkowice  Krzyżkowice Krzyżkowice Kategoria:Dytmarów Krzyżkowice Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 1989 Kategoria:Historia ziemi prudnickiej