Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Zebenkau/Chałupki – zlikwidowany podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej. thumb|Granica polsko-czeska na Odrze w Chałupkach (maj 2014) Strażnica Straży Granicznej w Chałupkach – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką CzeskąOd 1 stycznia 1993 z Republiką Czeską..

Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 46 komendy odcinka Racibórz jako 210 strażnica WOP (Zebenkau) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego.

W związku z reorganizacją oddziałów WOP 24 kwietnia 1948, 210 strażnica OP Chałupki została włączona w struktury 67 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 43 batalionu WOP w Raciborzu. Od 15 marca 1954 w Wojskach Ochrony Pogranicza wprowadzono nową numerację strażnic, a strażnica WOP Chałupki II kategorii otrzymała nr 218 w skali kraju. W 1956, rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Chałupki była 8. w 4 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza. 31 grudnia 1959 była jako 18 strażnica WOP II kategorii Chałupki. 1 stycznia 1964 była jako 19 strażnica WOP lądowa II kategorii Chałupki. W kwietniu 1976, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab 4 Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach. thumb|Żołnierze WOP podczas prowadzenia obserwacji, w głębi po prawej izolatory odciągu na słupie telefonicznym do podłączania mikrotelefonu (mikrusa) (1979) 13 grudnia 1981 po wprowadzeniu stanu wojennego na terytorium kraju, dowódca GB WOP wewnętrznym rozkazem w miejscu stacjonowania poszczególnych batalionów, utworzył tzw. „wysunięte stanowiska dowodzenia” (zalążek przyszłych batalionów granicznych), którym podporządkował strażnice znajdujące się na odcinkach dawnych batalionów granicznych. Brygada wykonywała zadania ochrony granicy i bezpieczeństwa państwa wynikające z dekretu o wprowadzeniu stanu wojennego.

W drugiej połowie 1984 strażnicę WOP Chałupki włączono w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP im. Bohaterów Powstań Śląskich w Raciborzu, jako Strażnica WOP lądowa rozwinięta kat. I w Chałupkach.

16 kwietnia 1990 rozformowano 43 batalion WOP w Raciborzu i strażnicę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach już jako strażnica WOP lądowa kadrowa kat. I w Chałupkach (na czas „P” kadrowa). Żołnierze służby zasadniczej WOP z ostatnich poborów nadal pełnili służbę w strażnicy. Tak funkcjonowała do 15 maja 1991.

Straż Graniczna: 16 maja 1991 po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, strażnica w Chałupkach została przejęta przez Śląski Oddział Straży Granicznej w Raciborzu (ŚlOSG) i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Chałupkach (Strażnica SG w Chałupkach).

W 2000 rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 2 stycznia 2003 nastąpiło zniesie Strażnicy SG w Chałupkach. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Chałupkach.

Ochrona granicy W październiku 1945Rozkaz nr 0304/Org. ND WP z 28.10.1945 dot. sformowania przejściowych punktów kontrolnych. w ramach tworzących się Wojsk Ochrony Pogranicza na odcinku strażnicy został utworzony Przejściowy Punkt Kontrolny Rudyszwałd – kolejowy III kategorii, którego załoga wykonywała kontrolę graniczną osób, towarów oraz środków transportu: Chałupki-Bohumín (kolejowe).

Od 1947 załoga strażnicy wykonywała kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu: Przejściowy Punkt Kontrolny MRG Chałupki.

1 stycznia 1964 na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowały przejścia graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy: Chałupki-Paseky Chałupki-Šilheřovice Roszków-Hať.

Od lat 60. XX wieku do połowy lat 80. XX w. na odcinku strażnicy wykorzystywane były metalowe wieże obserwacyjneObserwację na wieży obserwacyjnej prowadzi się w warunkach dobrej widoczności w celu ochrony wyznaczonego odcinka granicy. Każda wieża obserwacyjna powinna być wyposażona w: szkic terenu znajdującego się w zasięgu obserwacji z wyraźnie oznaczonym ochranianym odcinkiem granicy; łączność ze strażnicą i sąsiednimi wieżami obserwacyjnymi; tablicę – kątomierz do określenia kierunku przelotu samolotów; zabezpieczenie przeciwpożarowe i odgromowe; inne wyposażenie zależnie od potrzeb ochranianego odcinka. z której zabezpieczano odcinek granicy państwowej. thumb|Wieża obserwacyjna w Tworkowie (1979) W latach 1986–15 maja 1991, Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Chałupkach, następnie Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Chałupkach, ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 2400 m (8150 m granicy rzecznej – na Odrze i 14250 m granicy lądowej): Włącznie znak graniczny nr IV/1b 30px|alt= IV/170, wyłącznie znak gran. nr IV/22. W okresie zimowym pas śnieżny sprawdzany był minimum: na głównym kierunku dwukrotnie, na pozostałym raz w ciągu doby. Współdziałała w zabezpieczeniu granicy państwowej z: Strażnice WOP w Gorzycach i Krzanowicach Graniczna Placówka Kontrolna Chałupki Sekcja Zwiadu WOP w Raciborzu. W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS. thumb|Żołnierze Strażnicy WOP Chałupki z pogranicznikiem czechosłowackim – przejście graniczne Tworków-Hať (1977–1979) Straż Graniczna: W latach 16 maja 1991–1 stycznia 2003, Strażnica SG w Chałupkach ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 22400 m (8150 m granicy rzecznej – na Odrze i 14250 m granicy lądowej): Włącznie znak gran. nr II/1b, wyłącznie znak gran. nr II/22. Komendant strażnicy współdziałał w zabezpieczeniu granicy państwowej z placówkami po stronie czeskiej cizinecké policie RCPP. 19 lutego 1996 zostały uruchomione przejścia graniczne mrg w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga Granicznej Placówki Kontrolnej SG w Chałupkach: Rudyszwałd-Hať Chałupki-Šilheřovice.

Wydarzenia thumb|Budynek nr 2 (wrzesień 2019) 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy). 1976 – wycofano z granicy rowery, zastępując je motocyklami małolitrażowymi; WSK-175 dla kadry i WSK-125 dla żołnierzy służby zasadniczej (5–13 motocykli w zależności od obsady i na jakiej granicy). Wyposażone w łączność radiową motocykle stały się podstawowym środkiem transportu w służbie patrolowej i rozpoznawczej. 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 – (stan wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe. 1988 – na posterunku granicznymPosterunek graniczny wykonuje zadania w ochronie granicy w ściśle określonym stałym lub doraźnie wyznaczonym miejscu (). zginął tragicznie potrącony przez pociąg towarowy, st. szer. Artur Własinowicz pełniący służbę na moście kolejowym. Pośmiertnie została mu nadana przez dowódcę WOP, na wniosek dowódcy brygady Srebrna „Odznaka „Za zasługi w obronie granic PRL”. 1990 – 4 października przybył na stanowisko z-cy d-cy strażnicy ppor. Piotr Rokiciński.

Straż Graniczna: 1993 – strażnica otrzymała na wyposażenie samochód osobowo-terenowy Land Rover Defender I 110 w zamian za UAZ 469 i motocykle Honda xl 125s w zamian za WSK 125.

Strażnice sąsiednie 209 strażnica WOP Gorzyce ⇔ 211 strażnica WOP Owschütz – 1946 209 strażnica OP Gorzyce ⇔ 211 strażnica OP Owschütz – 1949 217 strażnica WOP Gorzyce ⇔ 219 strażnica WOP Owsiszcze – 15.03.1954 7 strażnica WOP Gorzyce II kat. ⇔ 9 strażnica WOP Owsiszcze I kat. – 1956 19 strażnica WOP Gorzyce III kat. ⇔ 17 strażnica WOP Owsiszcze III kat. – 31.12.1959 20 strażnica WOP Gorzyce lądowa III kat. ⇔ 18 strażnica WOP Owsiszcze lądowa III kat. – 1.01.1964 Strażnica WOP Gorzyce ⇔ Strażnica WOP Owsiszcze – do 1976 Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. II w Gorzycach ⇔ Strażnica WOP Lądowa rozwinięta kat. I w Krzanowicach – 1984–16.04.1990 Strażnica WOP Lądowa kat. II Gorzycach ⇔ Strażnica WOP Lądowa kadrowa kat. I w Krzanowicach – 17.04.1990–15.05.1991 Straż Graniczna Strażnica SG w Gorzycach ⇔ Strażnica SG w Krzanowicach – 16.05.1991–10.1999 Strażnica SG w Godowie ⇔ Strażnica SG w Krzanowicach – 10.1999–1.01.2003.

Komendanci/dowódcy strażnicy thumb|Spotkanie Sztafety 40-lecia WOP z pogranicznikami czechosłowackimi. 1. z lewej: por. Roman Kowalski d-ca strażnicy WOP Chałupki (czerwiec 1985) Jan Dąbrowiecki (1.01.1951–15.11.1952)Według charakterystyki służbowej z 28.12.1950 miał pełnić służbę jako dowódca 210 strażnicy w Chałupkach 67 batalionu WOP w Raciborzu 21 Brygady WOP w Gliwicach. Według rozkazu personalnego nr 047 funkcję tę objął dopiero 1.01.1951, kiedy 67 batalion WOP w Raciborzu zmienił numeracją na 43 batalion. kpt. Tadeusz Wypłosz (1953–1978) kpt. Marian Amroziński (1979–1980) kpt. Stanisław Szmurło (1980–1983) por./kpt. Roman Kowalski [1983–1987 (88)]kpt. Roman Kowalski ubył do GPK Chałupki. ppor./por. Piotr Drużdż (1.08.1988–1.04.1991Rozkaz Ministra Spraw Wewnętrznych nr 077 z 17.04.1991.) Komendanci strażnicy SG: por. SG Piotr Drużdż (2.04.1991–31.12.1992)por. SG Piotr Drużdż ubył do komendy ŚlOSG w Raciborzu. por. SG/mjr SG Piotr Rokiciński (1.01.1993–1.01.2003) – do rozformowaniamjr SG Piotr Rokiciński ubył do GPK SG w Chałupkach..

Zobacz też 4 pułk piechoty.

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Strażnice Wojsk Ochrony Pogranicza Kategoria:Strażnice Straży Granicznej III Rzeczypospolitej Strażnica WOP Chałupki Kategoria:Strażnice WOP rozmieszczone na granicy polsko-czechosłowackiej Kategoria:Strażnice Górnośląskiej Brygady WOP Kategoria:Polskie jednostki graniczne utworzone w 1945 Kategoria:Polskie jednostki graniczne rozwiązane w 2003