Dom egzorcyzmów (tytuł oryg. Lisa e il diavolo) − film fabularny z 1973 roku w reżyserii Mario Bavy, powstały jako koprodukcja trzech państw: Włoch, Republiki Federalnej Niemiec i Hiszpanii. W filmie w rolach głównych wystąpili Elke Sommer, Telly Savalas, Sylva Koscina oraz Alida Valli. Premiera odbyła się 9 maja 1973 podczas 26. Festiwalu Filmowego w Cannes"Lisa e il diavolo (1973) − Awards − IMDb". imdb.com. [dostęp 2014-03-20].. Akcja obrazu toczy się w Toledo, a fabuła koncentruje się na losach turystki, która błądząc po mieście trafia do posiadłości ekscentrycznych hiszpańskich arystokratów. Dochodzi tam do tajemniczych, niemal paranormalnych zdarzeń, za którymi zdaje się stać upiorny lokaj domu.

Istnieją dwie wersje dzieła − oryginalna wersja w reżyserii Mario Bavy oraz reedycja zatytułowana The House of Exorcism, wyreżyserowana przez Bavę i Alfredo Leone. Reedycja została nakręcona w celu otrzymania zezwolenia na szeroką dystrybucję w kinach amerykańskich, zgodnie z planem LeoneBastardo, Luigi (2013-03-13). "Blu-ray Review: Lisa and the Devil/The House of Exorcism − Arrow Video Release". blogcritics.org. [dostęp 2014-03-20].. Oryginalna wizja Bavy zyskała aprobatę krytyków, którzy chwalili jej oniryczny, mroczny klimat oraz poetycki charakter"Lisa And The Devil (Lisa e il diavolo) (The Devil in the House of Exorcism) (1975)". rottentomatoes.com. [dostęp 2014-03-20].. Wersja Alfredo Leone zebrała negatywne recenzje"ISSUU − SONIC SHOCKS − Issue 13 by Sonic Shocks Ltd". issuu.com. [dostęp 2014-03-20].Loomis, Daryl (2012-09-28). "Lisa and the Devil / The House of Exorcism (Blu-ray)". dvdverdict.com. [dostęp 2014-03-20]..

Fabuła Toledo w Hiszpanii. Podczas zwiedzania zabytkowej części miasta uwagę niemieckiej turystki, Lisy Reiner, przykuwa fresk przedstawiający diabła dręczącego niewinnych ludzi. Podążając za melodią, Lisa wchodzi do sklepu, gdzie spotyka odbierającego manekin Leandra, niepokojąco przypominającego diabła z fresku. Turystka odłącza się od swojej grupy i gubi się w niemal opuszczonej części miejscowości. Znów natyka się na Leandra, który wskazuje jej drogę do celu. Nagle Lisę napastuje mężczyzna, łudząco podobnego do manekina, i nazywa ją Eleną. Czując się, zagrożona Lisa zrzuca mężczyznę z wysokości i prawdopodobnie prowadząc do śmierci w afekcie.

Nocą, Lisa, przypadkiem trafia na małżeństwo bogaczy, Sophię i Francisa Leharów, i ich szofera George’a, którzy postanawiają podwieźć ją we wskazane miejsce. Pech chce, że psuje im się samochód. Czwórce nieszczęśników z pomocą przychodzi mieszkająca na odludziu rodzina arystokratów udzielająca im schronienia na czas naprawy samochodu. Okazuje się, że lokajem arystokratów jest Leandro. Po zadomowieniu się, Sophia wymyka się na schadzkę z George’em, czego świadkiem jest ktoś kręcący się za oknem sypialni. Jest nim mężczyzna podobny do manekina. Leandro serwuje kolację, formalnie przedstawiając gościom gospodarzy domu, niewidomą hrabinę i jej syna Maximiliana. Hrabina pyta, gdzie jest piąty gość, a na jej pytanie odpowiada nagły hałas dochodzący z pustego gabinetu jej zmarłego męża i ojczyma Maximiliana, Carlosa.

Po deserze Maximillian udaje się do sekretnego pokoju za lustrzaną ścianą, gdzie zwraca się do Eleny, ukrytej za ciemnymi zasłonami łoża. Mówi jej, że Carlos wrócił i przysięga, że ​​nigdy więcej nie pozwoli mu stanąć między nimi, po czym pali fotografię Eleny, bliźniaczo podobnej do Lisy. W rezydencji dochodzi do tajemniczych, niemal paranormalnych zdarzeń. Maximilian zdaje mylić Lisę ze swą ukochaną, Eleną, a ta ma wizje mężczyzny-manekina. Równocześnie Francis kłóci się z Sophią za jej pozamałżeński romans. Wkrótce George zostaje zabity. Maximilian i Leandro radzą Francisowi, aby zostawił ciało George’a u nich i odjechał bez angażowania policji. Maximilian przysięga Lisie, że nigdy jej nie opuści. Rozmowę przerywa hrabina karcąca syna.

Lisa widzi Leandra niosącego coś do kaplicy i ponownie spotyka mężczyznę-manekina, który każe jej poczekać, gdy on idzie na przeszpiegi. Niespokojna Lisa zagląda przez okno i widzi Leandra układającego w trumnie ciało mężczyzny-manekina, który jednak pojawia się nadal żywy przed Lisą. Ucieka do willi i odkrywa sypialnię wypełnioną manekinów. Sophia, zrozpaczona stratą George’a, buntuje się przeciw Francisowi i zabija go, wielokrotnie przejeżdżając samochodem, czemu z okna przygląda się ze spokojem Leandro. W sypialni z manekinami, spomiędzy nich, wyłania się mężczyzna-manekin, powodując omdlenie u Lisy nazywanej wciąż Eleną. Mężczyznę morduje osobnik w szkarłacie, który również zabija Sophię będącej świadkiem zabójstwa. Mordercą jest Maximilian.

Lisę budzi Leandro naprawiający manekin podobny do mężczyzny. Wyjaśnia jej, że manekin przedstawia Carlosa, zbudowany na próby jego pogrzebu. Lisę oszałamia widok pęknięcia manekina dokładnie w miejscu, gdzie zadano śmiertelny cios Carlosowi. Wychodząc, Lisa widzi hrabinę nad martwą Sophią i, biorąc ją za morderczynię, ucieka do Maximiliana proszącego o pomoc w ucieczce przed zazdrosną matką. Przedstawia jej Elenę, a właściwie jej szkielet w ślubnym welonie, po czym odurza i gwałci Lisę, bezskutecznie próbując wzbudzić namiętność. Hrabina konfrontuje syna, który zabił Elenę, gdy ta rzuciła go dla Carlosa, a także mordował tych, którzy w jego opinii mieli uniemożliwić życie z Lisą. Maximilian zabija matkę, po czym widzi ciała swych ofiar przy stole i ginie, wypadając przez okno. Martwą hrabiną, niczym kukłą, manipulował Leandro.

Lisa budzi się w rezydencji, która stała się ruiną. Natyka się na manekin o postaci Maximiliana i zdaje się, że słyszała, jak błaga ją, by została. Napotkana grupa uczennic wyjaśnia jej, że ​​w rezydencji nikt nie mieszkał od stu lat. Wracając samolotem, Lisa odkrywa, że ​​pozostali pasażerowie to ciała z willi, a pilotem jest Leandro. Obserwowana przez niego Lisa upada i zamienia się w manekin o postaci Eleny.

Obsada Telly Savalas − Leandro Elke Sommer − Lisa Reiner / Elena Sylva Koscina − Sophia Lehar Alessio Orano − Maximilian Alida Valli − hrabina Gabriele Tinti − George Eduardo Fajardo − Francis Lehar Espartaco Santoni − Carlo Kathy Leone − przyjaciółka Lisy Franz von Treuberg − sklepikarz Robert Alda − ojciec Michael (sceny z wersji House of the Exorcism) Carmen Silva − Anna (sceny z wersji House of the Exorcism)

Produkcja Zdjęcia do filmu kręcono w Toledo, Barcelonie i Madrycie od 10 września do 28 listopada 1972 roku. Od 2 do 18 kwietnia 1974 kręcono materiał dodatkowy, który wykorzystano w reedycji obrazu. Szacowany budżet, jakim operowali twórcy, wynosił milion dolarów amerykańskich"Lisa e il diavolo (1973) − Box office / business − IMDb". imdb.com. .

Kontrowersje Kontrowersje wzbudziła decyzja dotycząca reedycji dzieła. We Włoszech film Bavy nie odniósł sukcesu komercyjnego, przez co w Stanach Zjednoczonych doczekał się bardzo ograniczonej dystrybucji"Movie Ads of the Week: LISA AND THE DEVIL / THE HOUSE OF EXORCISM". templeofschlock.com. 2011-02-06. [dostęp 2014-03-20].. By otrzymać zezwolenie na szeroką emisję w kinach amerykańskich, producent Alfredo Leone przekonał reżysera, by zrekonstruować projekt, kręcąc nowy materiał i przemontowując całość. W ten sposób Leone chciał dostosować Dom egzorcystów do aktualnych trendów w gatunku horroru i przy okazji ponownej dystrybucji sprzedać film jako klona Egzorcysty w reżyserii Williama FriedkinaSerpico, Mikey (2013-02). "FILM REVIEW: Mario Bava’s Lisa And The Devil (Blu-Ray Re-Issue)". bringthenoiseuk.com. [dostęp 2014-03-20].. W nowej wersji filmu obsadzono Roberta Aldę, który wystąpił jako ksiądz o imieniu Michael. Z oryginalnego materiału wycięto blisko dwadzieścia minut ujęć (w tym zakończenie filmu), a dokręcone sceny zmontowano z pozostałymi. Fabuła drugiej wersji Domu egzorcystów stawia akcent na wątku paranormalnym − postać grana przez Elke Sommer zostaje opętana przez demona. Alfredo Leone żądał, by reedycja charakteryzowała się profanacją i mocną erotyką. Bava nie chciał jednak kręcić filmu w ten sposób, przez co większość nowego materiału wyreżyserował ostatecznie Leone"Lisa and the Devil: Information from Answers.com". answers.com. [dostęp 2014-03-20]..

Reedycja, pod tytułem The House of Exorcism, w USA wydana została 9 lipca 1976 roku"The House of Exorcism − Awards − IMDb". imdb.com. [dostęp 2014-03-20].. Została klapą finansową oraz spotkała się z niekorzystnym przyjęciem krytyki. Od tytułu reedycji pochodzi oficjalny tytuł polski − Dom egzorcyzmów. Serwis Internet Movie Database (IMDb) traktuje oryginalną wersję Mario Bavy oraz wersję The House of Exorcism jako dwie odrębne produkcje [dostęp 2014-03-20]. [dostęp 2014-03-20]..

Recenzje W recenzji dla witryny AllMovie Patrick Legare uznał, że „oryginalne wydanie Bavy bywa zagmatwane, jednak jest znacznie lepsze niż historia opętania z reedycji”. Legare dodał, że strona wizualna filmu zasługuje na gromki aplauz"Lisa and the Devil (1972)". allmovie.com. [dostęp 2014-03-20].. Staci Layne Wilson (horror.com) chwaliła przede wszystkim grę aktorską Telly'ego Savalasa oraz reżyserię BavyWilson, Staci Layne (2012-03-05). "Lisa & The Devil DVD Movie Review". horror.com. [dostęp 2014-03-20]..

Odbiór komercyjny Zyski z wyświetlania oryginalnej wersji filmu w hiszpańskich kinach wyniosły 7 464 204 pesety. We Włoszech film poniósł porażkę w notowaniu box-office'u."CAPSULE: LISA AND THE DEVIL (1974)". 366weirdmovies.com. 2012-10-23. [dostęp 2014-03-20].

Festiwale filmowe Film zaprezentowano podczas następujących festiwali filmowych: 1973: Francja − 26. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes 1974: Francja − 2. Avoriaz Fantastic Film Festival 2013: Grecja − Panorama of European Cinema

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Hiszpańskie filmy z 1973 roku Kategoria:Hiszpańskie filmy z gatunku horror Kategoria:Niemieckie filmy z 1973 roku Kategoria:Niemieckie filmy z gatunku horror Kategoria:Włoskie filmy z 1973 roku Kategoria:Włoskie filmy z gatunku horror Kategoria:Filmy fantastyczne z 1973 roku Kategoria:Filmy kręcone w Barcelonie Kategoria:Filmy kręcone w Madrycie Kategoria:Filmy kręcone w Toledo Kategoria:Filmy w reżyserii Mario Bavy Kategoria:Filmy, których akcja toczy się w Kastylii-La Manchy Kategoria:Hiszpańskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Niemieckie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej Kategoria:Włoskie filmy zrealizowane w koprodukcji międzynarodowej