Lista odmian jabłoni – odmiany uprawne jabłoni zaliczane do gatunku zbiorowego – jabłoń domowa (Malus domestica Borkh.). Powstawały od kilku tysięcy lat w wyniku wielokrotnego krzyżowania z wykorzystaniem różnych gatunków z Europy południowo-wschodniej i Azji południowo-zachodniej. Tak długa historia działalności hodowlanej sprawia, że precyzyjne ustalenie pochodzenia gatunku jest bardzo trudne.
Niektóre źródła istotną rolę przypisują zwłaszcza dwóm gatunkom: jabłoni niskiej (M. pumila Mill.) i jabłoni dzikiej (M. sylvestris (L.) Mill.). Inne: jabłoni wschodniej (M. orientalis Uglitzk.), jabłoni Sieversa (M. sieversii M. Roem.) i M. praecox (Pall.) Borkh. oraz w pewnym tylko stopniu jabłoni dzikiej (M. sylvestris). Jabłoń Sieviersa uznawano za główne źródło genomu współczesnych odmian bazując na morfologii, badaniach molekularnych oraz dowodach historycznych. Jednak badania genetyczne dowodzą, że odmiany uprawne są najbliżej spokrewnione z jabłonią dziką, co jest efektem długotrwałej hodowli mieszańców z tym gatunkiem i pierwotnych odmian bazujących na środkowoazjatyckiej jabłoni Sieversa. Potwierdzono też obecność genów jabłoni jagodowej (M. baccata Borkh.). Ci sami autorzy dowodzą, że sekwencja nukleotydów w DNA pozwala uznać M. sieversii i M. domestica za taksony posiadające wspólną pulę genową, identyfikowalną z M. pumila.
Najstarsze informacje o wielkoowocowych odmianach pochodzą z wykopalisk w Turcji w Chatal Huyak datowanych na 4500 lat p.n.e. W Odysei (1200 lat p.n.e.) Homer opisując sad Odyseusza na wyspie Itaka wspomina o 10 odmianach jabłoni. Obecnie w uprawie na świecie jest ponad 10 tysięcy odmian uprawnych jabłoni.
Według danych FAO w 2012 roku na świecie wyprodukowano ponad 76,3 mln ton jabłek, na powierzchni 4,8 mln ha, co daje 13-procentowy udział w produkcji wszystkich owoców. Najwięcej owoców wyprodukowano w Azji (49 mln ton) i w Europie (15 mln ton), natomiast spośród krajów w Chinach (37 mln ton) i w Stanach Zjednoczonych (4,1 mln ton).
Lista odmian Nazwa odmianyAutor, kraj pochodzenia, rokPochodzeniePora dojrzewaniaPrzydatnośćZdjęcie Wielka Brytania, 1826 siewka nieznanego pochodzenia odmiana jesienna amatorska center|120px Akane Japonia, 1937 × Worcester Permain odmiana jesienna amatorska center|200px Niemcy, 1930 Dr Oldenburg × odmiana jesienna amatorska center|x120px Alwa A. Rejman, W. Dzięcioł, Polska, 1956 siewka Macoun odmiana jesienna towarowa i amatorskacenter|200x200px Ananas Berżenicki Adam Hrebnicki-Doktorowicz, Litwa siewka nieznanego pochodzenia odmiana letnia amatorska, odmiana zagrożona center|200px Antonówka Rosja siewka nieznanego pochodzenia odmiana jesienna towarowa i amatorska center|200px Arlet Szwajcaria, 1958 Golden Delicious × Idared odmiana jesienna towarowa i amatorska center|x120px Bankroft Kanada, 1850 McIntosh × Forrest odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px Boiken Niemcy, 1828 siewka nieznanego pochodzenia odmiana zimowa towarowa i amatorska center|x120px Boskoop Ottolander, Holandia, 1850 siewka nieznanego pochodzenia odmiana zimowa towarowa i amatorska center|x120px Braeburn Nelson, Nowa Zelandia, 1952 siewka Lady Hamilton odmiana zimowa towarowa center|x120px Close C.P. Close, Arlington, USA 1946 siewka nieznanego pochodzenia odmiana letnia amatorska center|x200px Cortland Stacja doświadczalna Uniwersytetu Cornella, USA, 1898 McIntosh × Ben Davies odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px (Delcorf) G. Delbard, Francja, 1956 Stark Jongrimes × Golden Delicious odmiana letnia towarowa i amatorska center|200px Delikates Stacja doświadczalna UP Poznań, M. Maćkowiak, Polska, 1964 × Cortland odmiana jesienna towarowa i amatorska center|200px Discovery Dulmer, Langham Essex, Anglia, 1949 siewka Worcester Permain odmiana letnia amatorska center|200px USA, New York State Agricultural Experiment Station, Geneva, 1982Quinte’ i ‘Julyred’odmiana letniatypowo amatorskacenter|200px Wageningen University & Research, Holandia, 1955 Golden Delicious × Ingid Marie odmiana jesienna towarowa center|200px Fantazja A. Rejman, Polska 1944 McIntosh × Linda odmiana jesienna towarowa i amatorska center|200px Fiesta F. Alston, Anglia 1972 × Idared odmiana jesienna towarowa i amatorska center|200px Florina Université d’Angers, Francja 1976 × No 612-1 (Rome Beauty × Malus floribunda 821) odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px Fuji Stacja Doświadczalna Fujisaki Aomori, Japonia 1938 × odmiana zimowa towarowa center|200px Gala J.H. Kidd, Nowa Zelandia, 1962 Kidd's Orange Red × Golden Delicious odmiana zimowa towarowa center|200px Gloster Stacja doświadczalna Jork, Niemcy, 1951 × Richared Delicious odmiana zimowa towarowa center|200px J. Tupy, Czechy, 1984 Rubin × Vanda odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px Golden Delicious A.H. Mullins, USA, 1890 siewka Golden Grimes odmiana letnia towarowa center|200px Granny Smith T. Smith, Australia, 1868 siewka nieznanego pochodzenia odmiana zimowa towarowa center|200px Grochówka(niem. Bohnapfel) Niemcy, ok. 1800 siewka nieznanego pochodzenia odmiana zimowa amatorska, odmiana zagrożona center|200px Idared Stacja doświadczalna Uniwersytetu Idaho, USA, 1942 × Wagener odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px J. Grieve, Szkocja, 1890 siewka Potta odmiana letnia towarowa i amatorska center|200px Jonagold USA, New York State Agricultural Experiment Station, Geneva, 1942 × Golden Delicious odmiana zimowa towarowa center|200px Katja Instytut Sadownictwa Balsgård, Szwecja, 1947 × Worcester Permain odmiana letnia amatorska center|200px (ang. Cox's Orange Pippin) Anglia, 1846 siewka Peppiny Ribstona odmiana jesienna amatorska center|200pxKosztelaPolska, 1590siewka nieznanego pochodzeniaodmiana jesiennaamatorska Kronselska(fr. Transparente de Cronsels) C. Baltet, Francja, 1869 siewka Antonówki odmiana letnia amatorska, odmiana zagrożona center|200px Ligol ISK, Polska, 1978 Linda × Golden Delicious odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px Lobo Kanada, 1900 siewka McIntosh odmiana jesienna towarowa center|200px McIntosh J. McIntosh, Kanada, 1796 siewka Famouse odmiana jesienna towarowa center|200px USA, New York State Agricultural Experiment Station, Geneva, 1923 McIntosh × odmiana zimowa towarowa center|200px Malinowa Oberlandzka(Malinówka) Niemcy (Oberschwaben), 1854 siewka nieznanego pochodzenia odmiana jesienna amatorska, odmiana zagrożona center|200px Melrose Stacja Doświadczalna Uniwersytetu Ohio, USA, 1932 × odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px Papierówka(Oliwka Żółta, Oliwka Inflancka) Kraje bałtyckie siewka nieznanego pochodzenia odmiana letnia towarowa i amatorska center|200px USA siewka odmiany McIntosh odmiana jesienna towarowa i amatorskacenter|200px (Corail, Pinata) Instytut Juliusa Kühna, Desden-Pilnitz, Niemcy, 1986 Clivia × Golden Delicious odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px L.M. Decouryte, Francja, 1974 × No 14-126 (Rome Beauty × Malus floribunda 821) odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px Rajka J. Tupy, Czechy, 1983 Szampion × Katka odmiana jesienna towarowa i amatorska center|200px Reneta grupa odmian nieznanego pochodzenia jesienne i zimowe głównie amatorskie center|200px Reneta Ananasowa Belgia lub Holandia, 1820 siewka nieznanego pochodzenia odmiana zimowa amatorska, odmiana zagrożona center|200px Reneta Landsberska Niemcy, 1840 siewka nieznanego pochodzenia odmiana jesienna amatorska center|200px Rubin O. Louda, Czechy, 1960 × Golden Delicious odmiana jesienna towarowa center|200px W. Hausenstein, Szwajcaria, 1966 × Golden Delicious odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px J. Tupy, Czechy, 1980 Prima × Rubin odmiana jesienna towarowa i amatorska center|200px Spartan R.C Palmer, Kanada, 1936 McIntosh × Yellow Newton odmiana zimowa towarowa center|200px Szampion O. Louda, Czechy, 1970 Golden Delicious × odmiana jesienna towarowa center|200px Topaz J. Tupy, Czechy, 1984 Rubin × Vanda odmiana zimowa towarowa i amatorska center|200px
Odmiany oferowane do sprzedaży przez szkółki w Polsce w 2018 roku
Lista zawiera odmiany, mutanty, klony i sporty – stan 2018 r.Odmiany jabłoni szkolkarstwo.com.pl [dostęp 2018-10-28]
Zobacz też Pomologia Lista krajów największych producentów jabłek
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Listy roślin