Krzysztof Maria Szwermicki (Szwernicki) właśc. Józef Szwernicki MIC (ur. w WarnupianachBiogram na Irkipedii, zm. w Irkucku) – polski duchowny katolicki, marianin, zesłaniec, proboszcz parafii katolickiej w Irkucku.
Młodość Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Był synem Adama i Katarzyny z d. Wojciechowskiej. Po ukończeniu szkoły elementarnej w Mariampolu, od 1824 uczył się w Wyższej Szkole Łacińskiej, gimnazjum prowadzonym przez zakon marianów.
Uczestnik powstania listopadowego jako żołnierz pułku ułanów, dwukrotnie ranny (w bitwach pod Stoczkiem i Nową Wsią). Koniec powstania zastał go w szpitalu w Puławach, gdzie leczył się z odniesionych ran. Po wyzdrowieniu wstąpił do zakonu marianów, w którym ukończył szkołę średnią. Wtedy też przybrał zakonne imię Krzysztof Maria. 24 grudnia 1837 został wyświęcony na kapłana w Sejnach przez biskupa augustowskiego Pawła Straszyńskiego. Po święceniach wyjechał do Warszawy, gdzie pracował z głuchymi i pomagał w tworzeniu Instytutu Głuchoniemych. Po powrocie do Mariampola założył tam podobną placówkę.
Więzienie i katorga W 1844 został przełożonym klasztoru w Mariampolu, który stał się ważnym ośrodkiem ruchu narodowego. Zakonnicy zaangażowali się w sprowadzanie zakazanej literatury patriotycznej z Prus i Francji. W 1846 Szwernicki został aresztowany i przewieziony do warszawskiej Cytadeli, pod zarzutem rozpowszechniania zakazanych książek. W Cytadeli więziono go przez pięć lat i poddano okrutnemu śledztwu. 28 sierpnia 1850 r. wyrokiem sądu wojskowego został skazany na bezterminową katorgę na Syberii. Wyrok ten został później zamieniony na zamieszkanie w Guberni irkuckiej pod dozorem policyjnym, bez pozbawiania skazanego praw cywilnych i kapłańskich. 14 maja 1852 dotarł do Irkucka, gdzie miał pełnić posługę duchową w miejscowym kościele.
Proboszcz parafii irkuckiej Po śmierci miejscowego proboszcza ks. Hacickiego, w 1856 stanął na czele parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Irkucku, która była w tym czasie największą parafią katolicką na świecie (od Arktyki do granicy z Chinami). Mimo zgody władz rosyjskich na powrót do ojczyzny, Szwernicki zdecydował się pozostać w Irkucku i prowadzić działalność duszpasterską wśród polskich zesłańców. W 1859, za zgodą generał-gubernatora Nikołaja Murawiowa udał się w podróż po Syberii, aby zapewnić posługę duchową dla żołnierzy wyznania katolickiego. Owocem tej podróży był dziennik, w którym Szwernicki opisał swoje przeżyciaFragment dziennika Szwernickiego ukazał się w prasie polskiej – zob. Wyjątki z podróży, odbytej przez ks. Szwernickiego w krajach amurskich, w prowincji Irkuckiej i gubernji Irkuckiej dla spełnienia posług duchownych katolikom, od 26 Marca 1859 do 15 stycznia 1860, "Pamiętnik Religijno-Moralny", Warszawa 1861. Serya druga. T. VII. Nr. 2–6. 27 listopada 1866 ks. Szwernicki udzielił ostatniej posługi skazanym na śmierć uczestnikom powstania zabajkalskiego.
Po zniszczeniu starego drewnianego kościoła w Irkucku (spłonął w pożarze miasta w czerwcu 1879) Szwernicki zaangażował się w budowę nowej świątyni i nowej plebanii, które zostały otwarte w 1885. W tym samym roku arcybiskup mohylewski Aleksander Gintowt-Dziewałtowski przyjął jego dymisję z uwagi na zły stan zdrowia. Z uwagi na to, iż jego następca nie dotarł do Irkucka, Szwernicki w 1886 ponownie podjął obowiązki proboszcza. Pracę duchownego docenił w szczególny sposób papież Leon XIII, który w 1888 nazwał Szwernickiego "apostołem Syberii", a na 50 rocznicę kapłaństwa podarował mu złoty kielich i mszał okuty w złotoThe History of the Marians.
W styczniu 1894 duchowny padł ofiarą napaści we własnym domu i został dotkliwie pobity przez bandytów. Nie odzyskał już zdrowia i zmarł w październiku/listopadzie t.r. (według dokumentów związanych z pogrzebem śmierć nastąpiła 31 października, natomiast urzędowy mariański spis zmarłych marianów podaje datę 28 listopada). Błędnie podaje się, że ksiądz Szwernicki miał być pochowany 3 grudnia 1894 w kościele irkuckim. W rzeczywistości doczesne szczątki kapłana złożono w katolickiej kwaterze cmentarza Jerozolimskiego w Irkucku. Pomnik na jego grobie istniał jeszcze w latach czterdziestych XX wieku. Cmentarz został zlikwidowany w czasach sowieckich na polecenie Breżniewa, a na jego miejscu wybudowano park rozrywkiKosmowski Jan MIC,Marianin Krzysztof Szwermicki, apostoł zesłańców syberyjskich i jego irkucka parafia, Warszawa 2023, s. 319-323..
Przez władze rosyjskie został uhonorowany orderem św. Stanisława III klasy (1870) i orderem św. Anny III klasy (1879).
Upamiętnienie W 2023 roku został wydany tomik wierszy Tomasza Jankowskiego pt.: W krwawym polu srebrne ptaszę. Autor opisał w nim dzieje powstania styczniowego. Jeden z rozdziałów, o nazwie: Ks. Krzysztof Szwernicki, został poświęcony tytułowej postaciTomasz Jankowski, W krwawym polu srebrne ptaszę, Wydawnictwo AD REM, Jelenia Góra 2023, s. 108, .
Przypisy
Bibliografia Bogdan Burdziej, Ksiądz Krzysztof Szwernicki – duszpasterz Sybiru, Przegląd Powszechny, 1987/1, s. 72-85. Kosmowski Jan, Marianin Krzysztof Szwermicki, apostoł zesłańców syberyjskich i jego irkucka parafia, Warszawa 2023.
Tadeusz Rogalewski, Syberyjskie echa. Działalność o. Krzysztofa Szwernickiego i jego relacja o religijności Sybiraków
Kategoria:Ludzie związani z Irkuckiem Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Polscy duchowni katoliccy – zesłańcy w Imperium Rosyjskim Kategoria:Polscy prezbiterzy mariańscy Kategoria:Rosyjscy duchowni katoliccy Kategoria:Uczestnicy bitwy pod Stoczkiem (1831) Kategoria:Urodzeni w 1814 Kategoria:Więźniowie Cytadeli Warszawskiej (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Zmarli w 1894 Kategoria:Żołnierze kawalerii powstania listopadowego