thumb|right| Las wodorostów u wybrzeży Kalifornii thumb|Występowanie lasów wodorostów na świecie.
Las wodorostów (łąki wodorostów) – typ siedliska morskiego, budowany przez wodorosty (zielenice, brunatnice, krasnorosty), rosnące w dużych zagęszczeniach w litoralu lub, w specyficznych warunkach, także w pelagialu. Występują w strefie klimatu umiarkowanego i polarnego. Tworzą jeden z najbardziej produktywnych ekosystemów na Ziemi, zamieszkiwany przez bogate i zróżnicowane zespoły organizmów – morski odpowiednik tropikalnych lasów deszczowych, w porównaniu do nich 2 do 10 razy bardziej produktywny i wydajnyMann, K.H. 1973. Seaweeds: their productivity and strategy for growth. Science 182: 975-981.Duxbury A.C., Duxbury A.B., Sverdrup K.A. 2002. Oceany świata. Red. E. Roniewicz, A. Magnuszewski. PWN, Warszawa. . str 573-575.. Mają istotny wpływ na procesy zachodzące w akwenach przybrzeżnych mórz (np. na cyrkulację biogenów, prądy morskieJackson, G.A. & C.D. Winant. 1983. Effect of a kelp forest on coastal currents. Continental Shelf Report 2: 75-80.Kaehler, S., E.A. Pakhomov, R.M. Kalin & S. Davis. 2006. Trophic importance of kelp-derived suspended particulate matter in a through-flow sub-Antarctic system. Marine Ecology Progress Series 316: 17-22.). Są ważne z punktu widzenia gospodarki człowieka, m.in. jako źródło pokarmu, ważnych surowców medycznych i przemysłowych, miejsca lęgowe dla ryb i bezkręgowców pozyskiwanych przez człowieka, ze względu na bogactwo gatunkowe i unikalne piękno są bardzo atrakcyjne turystycznieSteneck, R.S., M.H. Graham, B.J. Bourque, D. Corbett, J.M. Erlandson, J.A. Estes & M.J. Tegner. 2002. Kelp forest ecosystems: biodiversity, stability, resilience and future. Environmental Conservation 29: 436-459..
Występowanie thumb|Las wodorostów w Yttre Vattenholmen (Park narodowy Kosterhavet, Szwecja). Listownice (Laminaria sp. ) z przodu, morszczyn (Fucus serratus) z prawej. thumb|Listownica Laminaria digitata w lesie wodorostów Ardtoe (Szkocja). Lasy wodorostów występują w litoralu mórz i oceanów na całym świecie, w strefach klimatu umiarkowanego i polarnego, poniżej poziomu niskiej wody syzygijnej, zwykle do głębokości ok. 45 m. Niedawno odkryto je również w wodach tropikalnych, u wybrzeży Ekwadoru i w okolicach wysp Galapagos, na znacznie większych głębokościach: 60 – 236 mGraham, M.H., B.P. Kinlan, L.D. Druehl, L.E. Garske, & S. Banks. 2007. Deep-water kelp refugia as potential hotspots of tropical marine diversity and productivity. Proceedings of the National Academy of Sciences 104: 16576-16580.. Szczególnie często występują w produktywnych strefach upwellingu, w pobliżu estuariów rzek, gdzie wody wynoszone z głębin lub spływające ze zlewni lądowych dostarczają dużo biogenów. Warunkiem koniecznym jest występowanie stabilnego podłoża, do którego wodorosty mogą się przyczepić, aby uniknąć zniesienia w otwarte morze, oraz dobre nasłonecznienie (minimalnie 50 E m−2rok−1)Druehl, L.D. 1981. The distribution of Laminariales in the North Pacific with reference to environmental influences. Proceedings of the International Congress on Systematic Evolution and Biology 2: 248-256.. Umiarkowanie silne prądy i mieszanie wody, np. związane z falowaniem, sprzyja rozwojowi lasów brunatnic, ponieważ poprawia zaopatrzenie roślin w biogeny i dwutlenek węglaWheeler, W.N. 1980. Effect of boundary layer transport on the fixation of carbon by the giant kelp Macrocystis pyrifera. Marine Biology 56: 103-110.. Szczególnym typem lasów wodorostów są pelagiczne zbiorowiska wodorostów w Morzu SargassowymUmiński, T. 1986. Zwierzęta i oceany. WSziP, Warszawa, . str. 142-143..
Morze Sargassowe – przypadek szczególny Morze Sargassowe znajduje się w odległości setek kilometrów od najbliższego szelfu kontynentalnego, tym niemniej zasiedlone jest przez zbiorowiska organizmów bardzo podobne do litoralnych lasów wodorostów, tyle że tworzące je glony nie mają kontaktu z dnem morskim, ich rozpraszaniu zapobiega szczególny typ cyrkulacji wody w tym akwenie. Ukuto nawet specjalny termin dla określenia tej strefy biotycznej – pelagiczny litoral. Architekturę tych ekosystemów tworzą ogromne, kilkudziesięciometrowe, a nawet kilkusetmetrowe plechy brunatnic z rodzaju Sargassum: głównie S. natans i S. fluitans, zawieszone pod powierzchnią wody, na których rozwijają się kolonie mszywiołów, stułbiopławy, skorupiaki osiadłe (np. kaczenice Lepas ansifera i Lepas pectinata). Pomiędzy nimi wędrują i pływają ryby (Syngnathus pelagicus, Histrio histrio), krewetki, kraby (np. Neptunus sayi, Planes minutus), równonogi (np. Janira minuta). Charakterystyczną cechą tych organizmów, uwypukloną w nazwach taksonów, są ich niewielkie, w porównaniu do krewniaków z „prawdziwego” litoralu, rozmiary ciał (‘minutus, -a’ łac. – drobny, -a, malutki, -aKumaniecki K. 1975. Słownik łacińsko-polski. PWN, Warszawa, str. 546.). Cechą odróżniającą lasy sargassowe i lasy litoralne jest ubóstwo biogenów w tych pierwszych.
Skład gatunkowy thumb|Przedstawiciele rodziny Sebastidae pływające wśród plech wielkomorszczu Macrocystis pyrifera. thumb|Ślimak krępaczek Calliostoma annulatum żerujący na peryfitonie porastającym fylloidy wielkomorszczu. thumb|Ukwiał i rozgwiazda w lesie wodorostów (przylądek Carmel, Kalifornia) thumb|Ślimak uchowiec wśród krasnorostów Hildenbrandia sp. i Lithophyllum sp. (lasy wodorostów u wybrzeży Mendocino, Kalifornia).
Strukturę biocenozy tworzą duże makrofity zanurzone (wodorosty). Głównym składnikiem są brunatnice z rzędu listownicowców Laminariales, których plechy osiągają wielometrowe rozmiary. Najczęściej spotykanymi ich przedstawicielami są gatunki z rodzajów: wielkomorszcz Macrocystis, listownica Laminaria, Eclonia, Lessonia, Alaria, EiseniaDayton P.K. 1985. Ecology of kelp communities. Ann. Rev. Ecol. Syst. 16: 215-245.. W różnych akwenach różne gatunki brunatnic dominują – listownice (jak np. listownica japońska) są najczęściej spotykane w atlantyckich lasach brunatnic oraz u wybrzeży południowo-wschodniej Azji, wielkomorszcz gruszkonośny Macrocystis pyrifera w północno-wschodnim Pacyfiku, ale też w wodach Australii i Nowej Zelandii, Eclonia dominuje z kolei w niektórych akwenach wokół Australii i południowej Afryki. Północno-wschodnie wybrzeża Pacyfiku, od Aleutów do Kalifornii, są obszarem o największym bogactwie gatunkowym i największym zróżnicowaniu brunatnic wchodzących w skład lasów wodorostów, z Macrocystis integrifolia, Nereocystis, Alaria, Pterygophora i Laminaria. Towarzyszą im zielenice i krasnorosty, mające mniejsze plechy i występujące głębiej, w strefach zacienionych, oraz rozmaite glony peryfitonowe.
Struktura thumb|Plecha wielkomorszczu Macrocystis pyrifera – widoczne zróżnicowanie morfologiczne. thumb|Las wodorostów z gęstym piętrem pośrednim – przylądek Partridge, Półwysep Przylądkowy, RPA. Lasy wodorostów cechuje skomplikowana, trójwymiarowa, wielopiętrowa struktura, przypominająca strukturę lasów strefy umiarkowanej. Jest ona konsekwencją budowy plechy brunatnic oraz zróżnicowania składu gatunkowego glonów tworzących zbiorowisko. Z tego powodu brunatnice tworzące lasy wodorostów określa się jako „inżynierów ekosystemu”, ponieważ tworzą one strukturę biocenozy i zapewniają siedlisko dla innych organizmówJones, C.G., J. H. Lawton & M. Shachak. 1997. Positive and negative effects of organisms as physical ecosystem engineers. Ecology 78: 1946-1957.Christie, H., Jørgensen, N.M., Norderhaug, K.M., Waage-Nielsen, E., 2003. Species distribution and habitat exploitation of fauna associated with kelp (Laminaria hyperborea) along the Norwegian coast. Journal of Marine Biological Association UK 83, 687-699..
Plecha brunatnic jest funkcjonalnie i anatomicznie zróżnicowanaPodbielkowski Z. 1985. Glony. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1985, s. 149. ., można wyróżnić trzy główne części: chwytnik (rhyzoid) którym glon przytwierdza się do podłoża, nibyłodygę (kauloid) stanowiącą oś podparcia dla pozostałych części plechy oraz fylloid – szerokie i płaskie części plechy stanowiące organy fotosyntetyzujące. Wyprostowaną pozycję w toni wodnej zapewniają im pneumatocysty. Rozmiary brunatnic są zróżnicowane – od niewielkich do nawet 35 metrowych. W ekosystemie wyróżnić można w związku z tym trzy „strukturalne” gildie brunatnic: gatunki tworzące sklepienie zbiorowiska – największe, o plechach kilkudziesięciometrowych, z długimi kauloidami rozciągającymi się od dna aż do powierzchni morza i fylloidami rozciągającymi się pod powierzchnią wody (z rodzajów: Macrocystis, Alaria) gatunki piętra pośredniego – z plechami o długości kilku metrów, rosnącymi w gęstych skupiskach (z rodzajów: Eisenia, Ecklonia, Pterygophora) gatunki piętra niskiego – z plechami rozciągającymi się tuż przy dnie (Laminaria sp.) Towarzyszą im dwie gildie tworzone przez inne glony: zespół bentoniczny – tworzony przez zielenice, sinice i krasnorosty z plechami o pokroju nitkowatym, liściastym lub krzaczkowatym, tworzące „łączki” i maty na dnie zespół inkrustujący skały, tworzony przez krasnorosty o bezpostaciowych plechach, pokrywających stałe podłoża na dnie.
W rezultacie powstaje układ zróżnicowanych mikrosiedlisk, z prześwietlonym piętrem górnym, częściowo zacienionym piętrem pośrednim, ciemnym piętrem przydennym, z których każde jest dodatkowo zróżnicowane w związku z tym, że składa się z różnych gatunków glonów a glony te cechują się skomplikowaną, opisaną pokrótce wyżej morfologią. Każda gildia jest zasiedlana przez specyficzny zespół organizmów, przy czym poszczególne z wchodzących w jego skład gatunków różnią się pod względem zależności od danego mikrosiedliska, skład ten zależy również od morfologii wodorostówFoster, M.S. & D.R. Schiel. 1985. The ecology of giant kelp forests in California: a community profile. US Fish and Wildlife Service Report 85: 1-152.Graham, M.H. 2004. Effects of local deforestation on the diversity and structure of Southern California giant kelp forest food webs. Ecosystems 7: 341-357.Fowler-Walker, M.J., B. M. Gillanders, S.D. Connell & A.D. Irving. 2005. Patterns of association between canopy-morphology and understory assemblages across temperate Australia. Estuarine, Coastal and Shelf Science 63: 133-141.. I tak np. w zespole zasiedlającym kalifornijski las wodorostów, tworzonym przez wielkomorszcz Macrocystis pyrifera, ślimak nagoskrzelny Melibe leonina i krewetka Caprella californica występują tylko na fylloidach w górnym piętrze, ryby Brachyistius frenatus, Sebastes spp. kryją się w piętrze pośrednim, wężowidła i ślimaki Tegula spp. występują na rhyzoidach, jeżowce i ślimaki słuchotki żerują na brunatnicach pietra najniższego, rozmaite mięczaki, szkarłupnie, bentoniczne ryby żerują i szukają ukrycia w piętrach przy dnie. Dodatkowo rozmaite organizmy planktoniczne i nektoniczne luźno lub wcale nie związane z wodorostami (ryby pelagiczne, ssaki morskie) penetrują zarośla w poszukiwaniu pokarmu lub miejsca rozrodu.
Relacje troficzne thumb|Jeżowce, takie jak ten przedstawiciel gatunku Strongylocentrotus purpuratus, żerują na brunatnicach. thumb|Wydra morska – gatunek kluczowy dla utrzymania równowagi ekologicznej w lasach wodorostów. Na zdjęciu samica z dwójką młodych.