thumb|Czołg Renault R-35 Leonard Furs-Żyrkiewicz (ur. 7 kwietnia 1900 w Warszawie, zm. 9 lutego 1965 w Edynburgu) – podpułkownik dyplomowany broni pancernej Polskich Sił Zbrojnych, autor prac z dziedziny broni pancernej i książek podróżniczych.

Życiorys Leonard Furs-Żyrkiewicz urodził się 7 kwietnia 1900 roku w Warszawie, w rodzinie Walerego Furs-Żyrkiewicza (zm. 1906), generała majora armii rosyjskiej i Janiny z Bobińskich, pisarki, córki Sylwana Bobińskiego, uczestnika spisku powstańca Szymona Konarskiego, który swoje zaangażowanie patriotyczne przepłacił więzieniem i utratą majątku. Leonard był jednym z czwórki rodzeństwa, młodszym bratem Eweliny (1887–1969, jako Elina Pepłowska była posłanką na Sejm RP III kadencji w latach 1930–1935, w latach 1933–1936 przewodnicząca Centralnego Biura Porozumienia Organizacji Współdziałających w Zwalczaniu Komunizmu) i Jerzego (1890–1961).

Leonard w czasie I wojny światowej był członkiem POW na Ukrainie. Wstąpił ochotniczo do Wojska Polskiego 25 lipca 1919 roku. Walczył w wojnie polsko-bolszewickiej w szeregach 5 pułku Ułanów Zasławskich. W dwudziestoleciu międzywojennym był zawodowym wojskowym, w latach 1925–1930 był młodszym oficerem 2 szwadronu samochodów pancernych, był dowódcą kompanii czołgów 1 batalionu czołgów i samochodów pancernych w Poznaniu, dowódcą wydzielonego dywizjonu pancernego w Wilnie, służył w Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych. W 1939 roku pełnił służbę w Dowództwie Broni Pancernych w Warszawie na stanowisku kierownika referatu regulaminów. Na stopień majora został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1939 roku i 1. lokatą w korpusie oficerów broni pancernych. W tym okresie opublikował sześć książek oraz liczne artykuły, m.in. w „Przeglądzie Kawaleryjskim”.

W czasie kampanii wrześniowej we wrześniu 1939 roku dowodził batalionem czołgów R-35, który, na polecenie dowództwa, przeprowadził przez granicę polsko-rumuńską. Po dostaniu się do Francji dalej służył w wojskach pancernych. W połowie listopada 1939 roku objął dowództwo Grupy Pancerno-Motorowej tzw. pułku specjalnego w Camp de Coëtquidan. Od 2 grudnia 1939 roku do 27 maja 1940 roku dowodził 1 batalionem czołgów w polskiej 1 Lekkiej Dywizji Zmotoryzowanej, służył w 10 Brygadzie Kawalerii Pancernej. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii w czerwcu 1940 roku służył w dowództwie I Korpusu Polskiego, jako komendant Centrum Wyszkolenia Broni Pancernych i Motorowych (w Szkocji), a następnie Centrum Wyszkolenia Pancernego i Technicznego. Po zakończeniu II wojny światowej pozostał na emigracji.

Leonard ożenił się w 1934 roku z Zofią Rybińską (1902–1987), córką generała brygady Czesława Rybińskiego. Nie mieli dzieci. Oboje zostali pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 31-wprost, rząd 4, miejsce 10). mały|Grób Walerego i Leonarda Fursa-Żyrkiewicza na cmentarzu Powązkowskim

Twórczość Był encyklopedystą. Został wymieniony w gronie edytorów ośmiotomowej Encyklopedii wojskowej wydanej w latach 1931–1939, gdzie zredagował hasła związane z bronią pancerną. Wchodził w skład komitetu redakcyjnego tej encyklopedii.

Samochody pancerne. Historia, organizacja, opis, taktyka, wykorzystanie i zwalczanie (1928) – książka ta była już w 1928 roku przetłumaczona na j. angielski, była kilkakrotnie wznawiana w Polsce i za granicą, została wydana w postaci reprintu również w 2013 roku Co każdy żołnierz o samochodach pancernych wiedzieć powinien (1930) Zwalczanie samochodów pancernych (1932) Bierna obrona przeciwpancerna a czołgi ziemnowodne (1933) Czołgi wczoraj, dziś i jutro (1937) Od słoni bojowych do latających czołgów (1939) Na tropach słonia afrykańskiego (Warszawa, 1968, wyd. „Polonia”)

Awanse porucznik – ze starszeństwem z dniem 1 lipca 1923 roku rotmistrz – między 1930 a 1933 rokiem major – 19 marca 1939 roku podpułkownik – po 1940 roku.

Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości (20 lipca 1932) „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”. Krzyż Walecznych (czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi (10 listopada 1928)M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”. Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości (1928) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 (1928) Medal 3 Maja Krzyż Oficerski Orderu Korony Rumunii (Rumunia) Łotewska Odznaka Pułku Pancernego (przed 1937)

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Członkowie Polskiej Organizacji Wojskowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Majorowie broni pancernych II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem 3 Maja Kategoria:Odznaczeni Medalem Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921 Kategoria:Odznaczeni odznaką „Znak Pancerny” Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie 1 Dywizjonu Samochodowego (II RP) Kategoria:Oficerowie 1 Pułku Czołgów (PSZ) Kategoria:Oficerowie dyplomowani II Rzeczypospolitej Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Podpułkownicy broni pancernych Polskich Sił Zbrojnych Kategoria:Polacy odznaczeni łotewskimi orderami i odznaczeniami Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Korony Rumunii Kategoria:Polscy encyklopedyści Kategoria:Polscy pisarze podróżnicy Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1965