– seria sześciu japońskich krążowników lekkich okresu międzywojennego i II wojny światowej, stanowiących rozwinięcie krążowników typu Kuma. Okręty wprowadzono do służby w cesarskiej marynarce w latach 1922–1925. Jednostki tego typu wzięły udział w wojnie chińsko-japońskiej, a następnie w walkach II wojny światowej na Pacyfiku.
Podczas wieloletniej służby były kilkukrotnie przezbrajane, zaś druga jednostka z serii – „Isuzu”, została przebudowana na krążownik przeciwlotniczy w 1943 roku. Wszystkie jednostki zostały zatopione podczas działań w czasie II wojny światowej przez okręty podwodne lub lotnictwo.
Uzbrojenie główne okrętów stanowiło początkowo siedem pojedynczych dział kalibru 140 mm, w późniejszym czasie służby krążowniki (oprócz „Yury”) zyskały podwójne działa uniwersalne kal. 127 mm w miejsce siódmego działa kal. 140 mm oraz liczne stanowiska armat plot. kal. 25 mm. Wyporność standardowa krążowników o długości 162,5 m, wynosiła początkowo 5170 ton. Napęd stanowiły cztery zespoły turbin, zasilane przez dwanaście kotłów parowych. Okręty były w stanie osiągnąć maksymalną prędkość wynoszącą 36 węzłów.
Projekt i budowa Historia krążowników lekkich typu Nagara rozpoczyna się w 1917 roku, kiedy to dowództwo cesarskiej marynarki wojennej (jap. Dai-Nippon Teikoku Kaigun) zdecydowało o zbudowaniu ośmiu krążowników o wyporności normalnej wynoszącej 5500 ts. Pierwsze pięć powstałych jednostek określono typem Kuma. Trzy pozostałe krążowniki – „Nagara”, „Isuzu” oraz „Natori” zostały określone typem Nagara, z uwagi na modyfikacje wprowadzone w pierwotnym projekcie. Fundusze na budowę trzech kolejnych krążowników zarezerwowano w marcu 1918 roku na rok budżetowy 1920. Zamówiona liczba okrętów wzrosła więc do sześciu jednostek.
Krążowniki lekkie typu Nagara stanowiły rozwinięcie typu Kuma, stąd też w nomenklaturze można spotkać określenie zmodyfikowany typ Kuma, lub serią II tego typu. Rozwinięciem krążowników typoszeregu Nagara stanowią krążowniki lekkie typu Sendai, które z kolei określane są serią III. Wszystkie trzy typy okrętów oparto na tym samym projekcie i układzie kadłuba, przez co są bardzo podobne do siebie. Zgodnie z japońskimi zasadami nazewnictwa okrętów, wszystkie krążowniki lekkie serii pierwszej, drugiej oraz trzeciej otrzymały nazwy od rzek płynących w Japonii. Wszystkie sześć jednostek zwodowano w latach 1921–1923, natomiast do służby wprowadzono je w okresie od 1922 do 1925 roku.
Opis konstrukcji Opis ogólny thumb|Sylwetka okrętów typu Nagara sprzed wojennej przebudowy (poniżej schemat kątów ostrzału artylerii i schemat opancerzenia) Kadłub krążowników miał 162,15 m długości całkowitej, zaś na linii wodnej długość wynosiła 156,65 m. Szerokość jednostki wynosiła 14,17 m, natomiast jej zanurzenie wynosiło 4,85 m. Wyporność standardowa wynosiła 5170 ts, zaś normalna 5690 ts. W wyniku modernizacji z 1944 roku wyporność standardowa wzrosła do 6050 ts. Kadłub zewnętrzny krążowników wykonano z płyt stalowych o grubości 19 do 25,4 mm, a płyty stanowiące wewnętrzne elementy kadłuba miały grubość od 6,4 do 12,7 mm. Płyty grubsze znajdowały się w kluczowych dla żywotności okrętu miejscach. Okręty miały trzy pokłady: pokład główny, ciągnący się przez całą długość jednostki, pokład drugi – znajdujący się przed przedziałem kotłowni w części dziobowej oraz za przedziałem maszynowni w części rufowej. Poniżej znajdował się ostatni pokład pełniący funkcję ładowni. Śródokręcie jednostek było podwyższone oraz przykryte pokładem łodziowym. Na śródokręciu ulokowano kabiny załogi, kambuz, instalacje sanitariatu oraz magazyny. W nadbudówce rufowej znajdowały się kabiny oficerów, umywalnie oraz dalsze pomieszczenia magazynowe. Pomieszczenia załogi znajdowały się na pokładzie głównym przed kotłowniami oraz na śródokręciu, pod pokładem łodziowym. Podoficerowie zajmowali miejsca pod kabinami oficerskimi.
W części dziobowej znajdowała się także wysoka dziobówka. Składała się z czterech poziomów, gdzie na pierwszym z nich ulokowano kabinę radiową, nad którą znajdowało się pomieszczenie nakresowe i operacyjne. Wyżej znajdowała się pokład kompasowy, na którym oprócz kompasów znajdowały się dalmierze, lornety oraz dalocelownik. W części dziobowej nadbudówki, tuż pod pokładem kompasowym było stanowisko dowodzenia. Początkowo w nadbudówce znajdował się hangar dla wodnosamolotu, jednak podczas modernizacji, która w zależności od okrętu odbyła się w latach 1931–1934, został on zlikwidowany i w jego miejsce utworzono kabinę łączności, pomieszczenie sztabu dowództwa flotylli oraz powiększono centrum bojowe.
Załoga jednostek liczyła bazowo 450 osób, w tym 37 oficerów. W przypadku jeśli okręt pełnił funkcję okrętu flagowego, zaokrętowanych było na nim dodatkowych 27 osób, w tym 5 oficerów.
Opancerzenie Zastosowany układ opancerzenia kadłuba był praktycznie taki sam jak w przypadku projektu Kuma. Okręty miały pas pancerny o grubości 63,5 mm, łączący się z pokładem górnym, o długości 73,17 m oraz wysokości 4,87 m, z czego 0,84 m znajdowało się pod wodą. Rozwiązanie to zapewniało ochronę przed ostrzałem z dział kalibru 102 mm. Pas ten znajdował się po obu stronach burt i chronił pomieszczenia kotłowni oraz maszynowni. Wykonany był ze stali o wysokiej odporności na rozciąganie oraz składał się dwóch warstw płyt pancernych: warstwy zewnętrznej liczącej 38,1 mm grubości oraz wewnętrznej, której grubość wynosiła 25,4 mm.
Pokład główny krążowników pokryto płytami pancernymi o grubości 28,5 mm. Zamontowane wcześniej główne działa kal. 140 mm osłonięto maskami pancernymi o grubości 10 mm. Komory amunicyjne dział głównych zostały opancerzone płytami o grubości 32 mm, natomiast opancerzenie podajników amunicyjnych wynosiło 16 mm.
Układ napędowy Okręty napędzane były za pośrednictwem czterech zespołów turbin parowych systemu , w których to skład wchodziła turbina wysokociśnieniowa Gihon oraz reakcyjna turbina niskociśnieniowa Mitsubishi-Parsons. Każdy zespół turbin za pośrednictwem własnej przekładni redukcyjnej napędzał swoją linię wału napędowego, zakończoną pojedynczą, trójpłatową śrubą napędową. Turbiny zasilane były za pośrednictwem dwunastu kotłów opalanych paliwem płynnym i węglem. Okręty miały cztery pomieszczenia kotłowni, gdzie w pierwszej od strony dziobu znajdowały się dwa małe kotły opalane paliwem olejowym i węglem, w drugiej kotłowni ulokowano cztery kotły opalane ropą. Pomieszczenie trzeciej kotłowni zajmowane było przez cztery kotły na ropę, a w ostatniej, czwartej kotłowni znajdowały się dwa kotły również opalane paliwem ciekłym. Generowały one parę o ciśnieniu wynoszącym 18,3 kgf/cm². Jednostki zabierały zapas paliwa płynnego o masie 1284 ton oraz 350 ton węgla. Dwa kotły opalane węglem zostały zmodernizowane i od tego czasu opalano je wyłącznie paliwem płynnym. Modernizację siłowni na poszczególnych okrętach przeprowadzono w latach 1934–1938. Spaliny odprowadzane były za pośrednictwem trzech kominów na śródokręciu. Układ napędowy generował maksymalną moc wynoszącą 90 000 KM, co pozwalało osiągnąć krążownikom maksymalną prędkość prawie 36 węzłów. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów, 6000 Mm przy 14 węzłach oraz 1000 Mm przy prędkości wynoszącej 23 węzły.
Energię elektryczną na okrętach zapewniały dwa spalinowe generatory prądu stałego o mocy odpowiednio 66 i 88 kW. Generowały one napięcie 110 V. Zainstalowano je w przedziale maszynowni.
Wyposażenie thumb|Krążownik „Kinu” z widoczną dziobową platformą startową dla wodnosamolotów (1931 rok) thumb|Krążownik „Abukuma” z widoczną obrotową platformą startową na rufie z wodnosamolotem (1941 rok) Okręty wyposażono w dalocelowniki, lornety oraz kompasy. Większość tego wyposażenia znajdowała się na pokładzie kompasowym. Okręty miały dwa maszty. Jeden ulokowano za dziobówką, a drugi na śródokręciu w okolicach rufy. Na dziobowym maszcie znajdował się dalocelownik Typu 13 służący do kierowania ogniem artyleryjskim, stanowisko dowodzenia artylerią i dwa reflektory. W latach 1924–1925 w wyniku prac prowadzonych na krążownikach tego typu, okręty zyskał dodatkową platformę obserwacyjną do określania celów. Na rufowym maszcie znajdował się jeden reflektor. Okręty, oprócz zatopionej w 1942 roku „Yury”, otrzymały radar ostrzegania powietrznego Typu 21 oraz nawodnego Typu 22. Radar miał płaską, kwadratową antenę, którą zamontowano na trójnożnym maszcie na dachu pomostu kompasowego. W wypadku krążownika „Isuzu”, po jego przebudowie na krążownik przeciwlotniczy zamontowano dodatkowo radar ostrzegania powietrznego Typu 13. Krążownik dysponował więc trzema stacjami radiolokacyjnymi.
Dodatkowo okręty wyposażone były początkowo w dziobową platformę startową o długości 10 metrów dla samolotu myśliwskiego Mitsubishi 1MF. Platforma ta została usunięta na „Nagarze”, „Isuzu”, „Yurze” oraz „Kinu” w latach 1931–1934, zaś na pozostałych dwóch krążownikach – „Natori” i „Abukumie” w latach 1934–1935. Pomiędzy 1932 a 1934 rokiem okręty zyskały na rufie katapultę obrotową Kure Typ 2 model 3 dla wodnosamolotu Nakajima E4N. Katapulta ta była w stanie przyjąć wodnosamolot o maksymalnej masie startowej wynoszącej trzy tony. Od roku 1934 krążowniki eksploatowały dwa typy wodnosamolotów – dwumiejscowe Nakajima E8N lub trzymiejscowe Kawanishi E7K. Ostatni typ maszyn używany był, gdy okręt pełnił rolę jednostki flagowej floty.
Uzbrojenie thumb|Armata uniwersalna Typ 89 kal. 127 mm, taka jak zamontowana na krążownikach w miejsce dwóch rufowych armat kal. 140 mm thumb|Pierwotnie zamontowane armaty przeciwlotnicze kal. 76,2 mm Przez większość służby okręty miały praktycznie tę samą konfigurację uzbrojenia. W momencie wejścia do linii, krążowniki uzbrojono w siedem głównych dział okrętowych L/50 Typ 3 kalibru 140 mm. Każde działo umiejscowiono na pojedynczym stanowisku ogniowym, osłonięte przez maski przeciwodłamkowe. Dwa działa umiejscowione były na dziobie, w układzie tandemu, jednak lufy były skierowane w inne strony. Lufa działa numer jeden skierowana była w kierunku dziobu, zaś lufę działa numer dwa skierowano na nadbudówkę. Po bokach nadbudówki ulokowano po jednym dziale (jedno na każdą burtę). Pozostałe trzy działa zamontowano wzdłuż płaszczyzny symetrii kadłuba – dwa stanowiska umiejscowiono za ostatnim kominem na śródokręciu, a ostatnie działo ulokowane było na rufie. Działa te zapewniały szybkostrzelność wynoszącą 6 strzałów na minutę oraz maksymalną donośność 17 500 m. Maksymalny kąt podniesienia lufy wynosił 25°. Dla pięciu dział przewidziano zapas pocisków wynoszący po 120 sztuk, zaś dla dwóch bocznych dział zapas ten wynosił po 105 sztuk. Pociski ważyły 38 kg i wystrzeliwano je za pomocą ładunków miotających. Dodatkowo okręty dysponowały dwiema armatami salutacyjnymi. „Nagara” oraz „Yura” dysponowały armatami kalibru 47 mm, natomiast pozostałe krążowniki miały zamontowane armaty o kalibrze 57 mm.
Uzbrojenie przeciwlotnicze okrętów było wielokrotnie przezbrajane. W momencie wejścia do służby składało się ono z dwóch pojedynczych armat przeciwlotniczych kal. 76,2 mm. Armaty te zamontowano po bokach pierwszego komina. Zapas amunicji dla każdej z armat wynosił 240 sztuk, była ona rozdzielnego ładowania. Były one w stanie zwalczać cele na maksymalnej odległości wynoszącej 6500 m oraz osiągać szybkostrzelność między 13 a 18 strzałów na minutę. Uzbrojenie to uzupełniały dwa karabiny maszynowe Typu 3 kalibru 6,5 mm. Karabiny te umiejscowiono pomiędzy drugim a trzecim kominem. W toku dalszej eksploatacji i dynamicznego rozwoju lotnictwa uzbrojenie to szybko okazało się być niewystarczające.