mały|Pałecznica rurkowata (Typhula fistulosa) thumb|Typhula sp. na łodyżce rośliny Typhula (Pers.) Fr. (pałecznica) – rodzaj grzybów z rodziny pałecznicowatych (Typhulaceae).
Charakterystyka Są to głównie grzyby saprotroficzne występujące na martwych łodygach roślin zielnych, łodygach paproci, traw, opadłych liściach i szczątkach drzewnych. Niektóre gatunki występują na szerokiej gamie roślin żywicielskich, inne wydają się być specyficzne dla żywiciela. Kilka gatunków jest lub może stać się fakultatywnymi (oportunistycznymi) pasożytami upraw i traw darniowych, powodując choroby o nazwie pałecznica traw i pałecznica zbóż i traw.
Większość gatunków opisano w północnej strefie umiarkowanej, w tropikach lub na półkuli południowej są one rzadsze, ale być może wynika to z tego powodu, że prowadzono tam niewiele badań gatunków tego rodzaju.
Bazydiokarpy (owocniki) wyrastają pojedynczo lub pojedynczo ze sklerocjum lub bezpośrednio z podłoża. Mają kształt od nitkowatego do maczugowatego, zazwyczaj z wyraźnym, sterylnym trzonem i płodną główką, zwykle białą, u niektórych gatunków płowożółtą do różowej. Sklerocja (jeśli występują) są kuliste lub soczewkowate, twarde i zrogowaciałe, o barwie od żółtobrązowej do czarnobrązowej. System strzępkowy monomityczny, strzępki ze sprzążkami lub bez. Na podstawkach powstaje od 2 do 4 gładkich, bezbarwnych i amyloidalnych lub nieamyloidalnych bazydiospor.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Typhulaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Rodzaj Typhula utworzył Christiaan Hendrik Persoon w 1818 r. Gatunkiem typowym jest Typhula phacorrhiza (Reichardt) Fr. 1818. Synonimy nazwy naukowej: Clavaria? Typhula Pers., Cnazonaria Corda, in Sturm, Phacorhiza Pers. Polską nazwę nadał Stanisław Chełchowski w 1898 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako macnik lub słupówka.
Gatunki występujące w Polsce: Typhula abietina (Fuckel) Corner 1950 – pałecznica iglakolubna Typhula contorta (Holmsk.) Olariaga 2013 – pałecznica skręcona Typhula corallina Quél. 1883 Typhula crassipes Fuckel 1870 – pałecznica koralowata Typhula culmigena (Mont. & Fr.) Berthier 1976 – pałecznica trójkątno-sercowato-zarodnikowa Typhula erythropus (Pers.) Fr. 1818 – pałecznica czerwonawa Typhula fistulosa (Holmsk.) Olariaga – pałecznica rurkowata Typhula incarnata Lasch 1838 – pałecznica trawowa Typhula ishikariensis S. Imai 1930 – pałecznica trawolubna Typhula juncea (Alb. & Schwein.) P. Karst 1882 – tzw. buławniczka sitowata Typhula micans (Pers.) Berthier 1976 – pałecznica fioletowawa Typhula ovata (Pers.) J. Schröt. 1888 Typhula phacorrhiza (Reichard) Fr. 1818 – pałecznica grubonasadowa Typhula pusilla (Pers.) J. Schröt. 1888 – pałecznica maleńka Typhula quisquiliaris (Fr.) Henn. 1896 – pałecznica orlicowa Typhula sclerotioides (Pers.) Fr. 1838 – pałecznica sklerotowa Typhula setipes (Grev.) Berthier 1976 – pałecznica szczecinkowotrzonowa Typhula spathulata (Corner) Berthier 1976 Typhula subvariabilis Berthier 1974 – pałecznica nalistna Typhula todei Fr. 1815 – pałecznica paprociowa Typhula trifolii Rostr. 1890 – pałecznica koniczynowa Typhula uncialis (Grev.) Berthier 1976 – pałecznica łodygowoogonkowa Typhula variabilis Riess 1850 – pałecznica zmienna Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody, jeśli nie podano innej adnotacji.
Przypisy Nazwa polska według atlasu internetowego na portalu www.grzybiarze.eu.
Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia. W. Wojewoda traktuje go jako synonim Typhula crassipes, według Index Fungorum jest to jednak odrębny gatunek.
Polska nazwa buławniczka była spójna z nazwą systematyczną Macrotyphula. Po przeniesieniu taksonu do rodzaju Typhula, nazwa ta stała się niespójna z nazwą łacińską. Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia. W. Wojewoda traktuje go jako synonim Typhula pusilla, według Index Fungorum jest to jednak odrębny gatunek. Występowanie tego gat. w Polsce wymaga sprawdzenia. W. Wojewoda traktuje go jako synonim Typhula flavipes, takiego gat. brak jednak na Index Fungorum.
Kategoria:Pałecznicowate