Xeromphalina Kühner & Maire (pępowniczka) – rodzaj grzybów z rodziny Xeromphalinaceae.
Charakterystyka Drobne grzyby kapeluszowe o blaszkowatym, przyrośniętym lub zbiegającym hymenoforze. Owocniki pępówkowate, grzybówkowate lub podobne do pieniążków. Kapelusz zwykle jaskrawo ubarwiony. Blaszki szeroko przyrośnięte do zbiegających, nigdy czysto białe. Trzon zwykle centralny, rzadziej ekscentryczny, suchy, z żółtawą lub żółtobrązową grzybnią u podstawy. Smak łagodny, nieprzyjemny lub gorzki. Ryzomorfy zwykle obecne. Wysyp zarodników biały, zarodniki elipsoidalne, szeroko elipsoidalne, podłużne, cylindryczne lub lekko alantoidalne, cienkościenne gładkie, amyloidalne, niecyjanofilne, szkliste. Cheilocystydy zawsze obecne; pleurocystydy obecne lub nieobecne; pileocystydy obecne, często dwóch typów: cienkościenne i nierozgałęzione oraz grubościenne, często rozgałęzione lub koraloidalne (circumcystydy). Strzępki ze sprzążkami, nieamyloidalne i niedekstrynoidalne. Miąższ trzonu sarkodimityczny.
Grzyby saprotroficzne występujące na drzewach iglastych, rzadziej także na liściastych, czasami w torfowiskach lub ściółce leśnej. Występują na całym świecie, znane ze stref umiarkowanych obu półkul i strefy górskiej regionów tropikalnych.
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Xeromphalinaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Takson utworzyli Robert Kühner i René Charles Maire w 1934 r. Gatunkiem typowym jest Xeromphalina campanella (Batsch) Maire 1934. Synonimy nazwy naukowej: Omphalopsis Earle, Phlebomarasmius R. Heim, Valentinia Velen. Polską nazwę nadał Władysław Wojewoda w 1985 r. W polskim piśmiennictwie należące do tego rodzaju gatunki opisywane były także jako bedłka i grzybówka.
Gatunki występujące w Polsce: Xeromphalina brunneola O.K. Mill. 1968 – pępowniczka brunatna Xeromphalina campanella (Batsch) Kühner & Maire 1934 – pępowniczka dzwonkowata Xeromphalina cauticinalis (With.) Kühner & Maire 1934 – pępowniczka żółtawa, pępowniczka gorzkawa Xeromphalina cornui (Quél.) J. Favre 1936 – pępowniczka torfowcowa Xeromphalina fraxinophila A.H. Sm. 1953 – pępowniczka liściastolubna Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według W. Wojewody, Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów i internetowego atlasu grzybów. W. Wojewoda wymienił je pod błędną nazwą Xeromphalia. Nazw.
Przypisy Nazwę pępowniczka gorzkawa W. Wojewoda podał dla gatunku Xeromphalia fellea, który według Index Fungorum jest synonimem Xeromphalia cauticinalis.
Kategoria:Xeromphalinaceae