Modliborzyce – wieś położona 10 km na W od Opatowa; około 19 km na SE od klasztoru świętokrzyskiego.
W czasach współczesnych wieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie opatowskim, w gminie Baćkowice.
Nazwy lokalne wsi w dokumentach źródłowych – 1326-7 „Modlibossicz”, 1327-8 „Modlibosicz”, 1346-9, 1352 „Modlibozicze”, 1350-1, 1353 „Modlibozicz“, 1351 „Modlibosicze”, 1354-6, 1414-5, 1442 „Modlibozice”, 1373-4, 1402 „Modlibozicze”, 1416 „Modliborzyce”, 1427 „Modliboszyce”, 1437 „Modlibasicze”, 1449 „Modliborzyce”, „Modlibosschÿcze”, „Modliborsk”, 1452, 1454 „Modliboszicze”, 1470-80 „Modlybozycze”, „Modlibozicze”, „Modlibozycze”, 1471 „Modliborzicze”, „Modlibozicze”, 1504 „Modlyboczycze”, „Modlibozicze”, „Modlybozycze”, 1506 „Modlibozicze”, 1510 „Modlibozice”, 1529 „Modlibozice”, „Modliborzicze”, 1530 „Modlibozycze”, 1531 „Modlibozijcze”, 1532 „Modlÿbozhÿcze”, 1538 „Modlibozyce”, 1546 „Modliborzycze”, 1553 „Modlibozicze”, 1555 „Modliborzicze”, 1561-2 „Modlissowycz”, 1564 „Modlibozice”, 1569 „Modlibozicze”, 1571 „Modlibozice”, 1578n. „Modlibozicze”, 1627 „Modliborzyce”, 1629 „Modlybozyce”, 1650 „Modlibozyce”, 1650-1 w „Modlibozycach”, w „Modliborzycach”, „Modlibozanie”, „Modliboski”, 1662 „Modlibozyce”, 1787n. „Modliborzyce”;.
Podległość administracyjna kościelna i świecka W roku wieś położona 1351 w ziemi sandomierskiej, 1442 powiat sandomierski, 1827 powiat opatowski (Tabela II 28). Od 1325 r. parafia własna.
Opis granic 1402 – spór o drogę meszną w którym Stanisław dziedzic Wojnowic zobowiązuje się nie używać ani pieszo, ani konno przedmiotowej ścieżki mesznej przebiegającej z Wojnowic do Modliborzyc przez pola należące do Macieja opata i konwentu klasztoru świętokrzyskiego, począwszy od wzgórza po ich lewej stronie. 1416 – graniczy z Rudnikami. 1449 – Mikołaj z Taczowa podkomorzy sandomierski rozgranicza Modliborzyce od Gołoszyc Większych [ob. Wyższych] należących do Wawrzyńca kantora opat. Granica prowadzi według starych znaków wskazanych przez starców, od narożnicy między Modliborzycami i dziedzictwem Lipniki (obecnie nie istnieje) przez zarośla do rzeki, jej obu brzegami przez las do cz. należącej do Mikołaja z Gołoszyc, gdzie kończy się przy ogrodzie nad rzeką. 1449 – tenże rozgranicza Modliborzyce od Gołoszyc Mniejszych (ob. Niższych) należących do rodzeństwa Piotra i Femki. Granica biegnie od narożnicy między Modliborzycami i Oziembłowem przez zarośla do gęstego gaju, następnie do drogi z Gołoszyc do Krępy przez gaj modliborski (modlobossky), za nią zaroślami obok dużego, gęstego gaju do drogi zwanej „Bukowka”, skrajem zarośli do błotnistej łąki czyli „błothnicy”, a w połowie drogi w stronę pola w prawo, do dębu na brzegu łąki, między łąką a polem w kierunku Gołoszyc Mniejszych, przecina ścieżkę prowadzącą z Gołoszyc [których?] do Modliborzyc na mszę, czyli meszną ścieżkę (ad missam alias do meszneÿ sczÿesszkÿ), przed Gołoszycami Mniejszymi skręca do olchy (olsscheÿ) stojącej pośrodku łąki, stąd do pola (alias cu polu) należącego do Modliborzyc, skrajem łąki przez rzekę płynącą z Gołoszyc Większych do Modliborzyc i jej brzegiem do granic tych Gołoszyc. 1452 – droga w Modliborzycach łącząca posiadłości plebana. 1470-80 – graniczy z Gołoszycami, Bratkowem (obecnie część Oziębłowa), Rudnikami, Piskrzynem, Żernikami i Oziembłowem (Długosz L.B. III 235). 1580, 1589 – rozgraniczenie z Oziembłowem. 1580 a następnie 1638 – rozgraniczenie z Rudnikami i Piskrzynem. 1586-7 – rozgraniczenie z Bratkowem (obecnie część Oziębłowa) koło granic Rudników i Oziembłowa. 1589-90 – rozgraniczenie z obu Gołoszycami. 1598 – rozgraniczenie z Żernikami (Inw. 1598 214). 1712 – rozgraniczenie z Piskrzynem. 1788 – następnie 1796-7 rozgraniczenie z Gołoszycami Wyższymi. 1789 – ustalenie granic Modliborzyc. 1800 – rozgraniczenie z Bratkowem (obecnie część Oziębłowa).
Kalendarium – własność , powinności i przywileje ekonomiczne Własność klasztoru świętokrzyskiego i plebana Modliborzyc
1351 – Kazimierz Wielki przenosi na prawo średzkie imiennie wyliczone posiadłości klasztoru świętokrzyskiego, w tym Modliborzyce. 1427 – Mikołaj opat świętokrzyski przeznacza na utrzymanie konwentu między innymi wieś Modliborzyce z sepem i innymi dochodami, którą zakonnicy albo wykupią z rąk szlachcica Andrzeja i jego żony, albo też obejmą dopiero po ich śmierci. 1442 – Władysław Warneńczyk przenosi na prawo średzkie imiennie wyliczone posiadłości opactwa świętokrzyskiego, w tym Modliborzyce. 1452 – przyjeżdżający do Modliborzyc mnisi świętokrzyscy mają prawo do 2 posiłków na koszt plebana. 1470-80 – własność klasztoru świętokrzyskiego, folwark klasztorny, 8,5 łanów kmiecych, 3 zagrody z rolą, 3 karczmy z rolą, staw rybny położony pośrodku wsi, jeziorko, młyn. Kmiecie płacą po 40 gr czynszu, dają po 30 jaj, 2 koguty, pracują po 1 dniu tyg. własnym wozem lub pługiem, karczmy płacą po 2/12 grzywny, czynszu, młyn płaci czynsz (Długosz L.B. III 234-5; II 328-9); 1504, 1506 – pobór z 5 łanów i karczmy dorocznej. 1510 – pobór z 6 łanów i karczmy z 1 kwartą roli. 1529 – wieś należy do stołu konwentu, płaci 11 grzywien i 32 groszy czynszu, ale mnisi już od 2 lat go nie otrzymują, bowiem wieś Modliborzyce wziął w dożywocie jako zastaw za pożyczkę Erazm Krupek 1529 – wiadomo że byłe opustoszała karczma i zagroda. 1530-2 – pobór z 4 łanów i karczmy z 1 kwartą roli. 1537 – wieś dzierży w zastawie Erazm Krupek. 1538 – pobór z 4 łanów, od 1 zagrodnika i z karczmy 1553 – Zygmunt August potwierdza oddanie wsi Modliborzyce należącej do konwentu świętokrzyskiego w dożywotnią dzierżawę Pawłowi Kuczowskiemu 1553 – w tym samym roku Zygmunt II August przenosi na prawo niemieckie imiennie wyliczone posiadłości klasztoru świętokrzyskiego, w tym Modliborzyce, 1555 – Jakub Uchański biskup chełmski, komisarz Stolicy Apostolskiej, i Jan z Tarnowa, kustosz tarnowski, potwierdzają warunki podziału dóbr klasztoru świętokrzyskiego z 1427 r., między innymi zobowiązują opata Andrzeja Kuczowskiego do wykupienia na swój koszt za 80 florenów z rąk jego brata Pawła należącej do stołu konwentu wsi Modliborzyce. 1555 – Paweł Kuczowski orator o.Cystersów skarży przed delegatami Stolicy Apostolskiej opata i konwent świętokrzyski, ponieważ uzyskał od nich przed kilku laty w dożywocie wieś Modliborzyce, w której poczynił pewne inwestycje, a teraz ma być mu ona odebrana wyrokiem sądu komisarycznego jak wyżej. 1564-5 – należy do klasztoru świętokrzyskiego, wieś ma w dzierżawie Mydłownicki. 1569, 1571 – opat świętokrzyski daje pobór z 7 łanów, od 3 zagrodników z ogrodem i z karczmy. 1578 – pobór od 16 kmieci na 8 łanów, 4 zagrodników z rolą, 1 kowala i 5 rybaków. 1588 – klasztor świętokrzyski daje pobór od 16 kmieci na 8 łanach, 4 zagrodników z rolą, karczmy z kwartą roli i 5 rybaków. 1600 – wieś dalej w dzierżawie. 1604 – wizytator kościelny Marcin Wróblewski archidiakon sandomierski stwierdza nadużycia ówczesnego dzierżawcy Modliborzyc, szlachcica Jana Kuczowskiego, w stosunku do poddanych w Modliborzycach. 1617 – znany jest wójt Wawrzyniec w Modliborzycach. 1629 – opat świętokrzyski daje pobór od 16 kmieci na 8 łanach, 4 zagrodników z rolą, 3 rybaków i z kwarty roli karczmy. 1650 – wieś należy do stołu konwentu, 1650 – konwent świętokrzyski daje pobór z 13 domów, od 16 kmieci na 3 łanach, 4 zagrodników z rolą, 3 rybaków, z 1 karczmy z rolą i 1 karczmy bez roli. 1651 – należy do stołu konwentu, 12 kmieci, 6 półrolnych, 2 zagrodników, karczma, wiatrak. Wszyscy płacą czynsz na ś. Marcina [11 XI], kmiecie po 22 gr, półrolnych po 11 gr, zagrodników po 6 gr, chałupników, jeśli są, po 1 gr, karczmarze po 20 florenów, a od wiatraku 6 florenów i 6 groszy. Kmiecie dają po 4 kapłony i 6 mat, pracują cały rok po 3 dni tyg. w 2 osoby [własnym zaprzęgiem], półrolni dają po 3 kapłony i 3 maty, pracują tylko latem po 4 dni tygodniowo jedną osobą, pieszo. 1662 – pogłówne od zarządcy szlachcica Winiarskiego z żoną, 11 osób czeladzi i 68 mieszkańców wsi. 1673 – własność konwentu świętokrzyskiego, pogłówne od zarządcy Wojciecha Błażejowskiego z żoną i córką, 57 czeladzi i mieszkańców wsi. 1674 – pogłówne od Błażejewskiego z żoną i córką, 9 czeladzi folwarcznej i 40 mieszkańców wsi, Bidzińskiego z żoną, synem i 3 córkami, 9 czeladzi i 92 mieszkańców wsi. 1676 – pogłówne od 345 osób. 1747 – wieś liczyła 628 mieszkańców, w tym 20 Żydów. 1782 – liczyła 716 mieszkańców, w tym 6 protestantów i 50 Żydów. 1787 – wieś liczyła 808 mieszkańców, w tym 47 Żydów (ib. 119); 1789 – dochód z całej wsi wynosi 19237 złotych i 4 grosze, w tym plebana 2453 złotych i 20 groszy. 1819 – wieś Modliborzyce z folwarku należy do stołu konwentu świętokrzyskiego. 1827 – we wsi było 24 domy i 148 mieszkańców (Tabela II 28).
Kalendarium Parafii – patronat, powinności dziesięcinne Wieś parafialna, patronat należy do szlachty i klasztoru świętokrzyskiego, dziesięcina należy do plebana Modliborzyc i klasztoru świętokrzyskiego.
1325-8, 1350-1, 1354-5 – parafia płaci dziesięcinę papieską, taksa 8 grzywien I 162, 239;. 1326-8 – wiadomo że plebanem był Stefan. 1352-6, 1373-4 – parafia wymieniona w spisach świętopietrza, płaci w latach 1346-8, 1373-4 po 3 skojce 1349 po 4 skojce. 1437 – po rezygnacji plebana Stanisława oraz odrzuceniu przez parafian kandydatury Pawła z Brzegu, jako im nieznanego i nieodpowiedniego, prowizję na kościół parafialny w Modliborzycach o dochodzie 8 grzywien, otrzymuje kleryk Abraham z Rudnik. 1402, 1449 – wspomniane ścieżki meszne z Wojnowic i Gołoszyc do Modliborzyc. 1452 – Jan Elgot scholastyk i kanonik krakowski, wikariusz in spiritualibus, wspomagany opinią Jana z Dąbrówki, profesora teologii, doktora dekretów, dziekana sądeckiego, kanonika u ś. Floriana oraz magistra Jakuba z Szadka, kanonika sandomierskiego, wydaje ostateczny wyrok w sporze między opatem i konwentem świętokrzyskim a magistrem Bartłomiejem plebanem Modliborzyc o drogę w Modliborzycach pleban ma wytyczyć sobie nową drogę łączącą jego posiadłości (tej samej długości co stara, którą musi porzucić), przechodzącą z lewej strony jego dworu, idąc z Opatowa do Szydłowa, ma też, wynagradzając ustępstwo konwentu, gościć przybywających do Modliborzyc zakonników dwoma posiłkami. 1454 – papież Mikołaj V poleca archidiakonowi krakowskiemu i kantorowi sandomierskiemu przywrócić wszystkie posiadłości i dochody kościoła w Modliborzycach rozdane bezprawnie przez poprzedników obecnego plebana Bartłomieja z Opatowa (ib. 1853; 1468 (!)2 – opat i konwent klasztoru świętokrzyskiego zawierają ugodę z Goliskim w sprawie prawa patronatu nad kościołem parafialnym w Modliborzycach. 1468-78 – plebanem był Jan Bostowski. 1470-80 – murowany kościół parafialny ś. Benedykta, zbudowany z kamienia staraniem plebana magistra Bartłomieja z Opatowa, którego jedynym kollatorem i patronem są opat i konwent klasztoru świętokrzyskiego, ale część praw patronatu należy do dziedzica Gołoszyc. Pleban posiadał w Modliborzycach 1 karczmę z rolą, ale zamienił ją na klasztorne łożysko rzeki (alveum) i łąki dla zbudowania stawu rybnego, ma też role na folwarku o obszarze do 3 łan, 1 rolę we wsi Piskrzyn oraz trzy łąki