Valvata (zawójka) – rodzaj obejmujący drobne, słodko- i słonowodne ślimaki z rodziny zawójkowatych (Valvatidae). Zasięg obejmuje Europę, Amerykę Północną, część Azji i Afryki. W Polsce w różnych typach wód śródlądowych występują dwa (w dawnych ujęciach systematycznych cztery) gatunki z tego rodzaju.
Etymologia nazwy Nazwa rodzaju jest pochodną łacińskiego słowa oznaczającego muszlę (valva, -ae łac. – muszla, skorupka).
Cechy morfologiczne thumb|left|Szkic muszli zawójki pospolitej. Muszle o zróżnicowanym kształcie, od płasko zwiniętych do szerokostożkowatych, kulisto-stożkowatych, stożkowato-wieżyczkowatych. Wielkość muszli nie przekracza na ogół 10 mm. Liczba skrętów: od 3 do 6. Skręty gładkie lub pokryte prążkami poprzecznymi lub/i spiralnymi, czasami u niektórych gatunków lekko żeberkowane lub z ostrymi krawędziami. Szew muszli zwykle mocno wcięty. Dołek osiowy u większości gatunków szeroki i dobrze widoczny. Ujście muszli najczęściej koliste, o połączonych brzegach. Wieczko rogowe, cienkie, o spiralnej budowie. Występuje para szczęk i krótka radula. Krawędzie tnące wszystkich rodzajów zębów piłkowane. Oczy położone u podstawy czułków. Czułki długie, cienkieFretter, V. & A. Graham. 1978. The prosobranch mollusks of Britain and Denmark; Part 3: Neritacea, Viviparacea, Valvatacea, terrestrial and fresh water Littorinacea and Rissoacea. J. Molluscan Stud. Suppl. 5: 101–150..
Występowanie Obszar występowania obejmuje Europę, północną i centralną Azję, północną Afrykę i Amerykę PółnocnąAnistratenko O., Degtiarenko E., Anistratenko V. 2010. Сравнительная морфология раковины и радулы брюхоногих моллюсков семейства Valvatidae из Северного Причерноморья. Ruthenica 20(2): 91–101. pdf. W Polsce występują dwa gatunki: zawójka pospolita (Valvata piscinalis) i zawójka płaska (Valvata cristata), rozpowszechnione w całym kraju z wyjątkiem obszarów górskich; wykazywana z Polski zawójka przypłaszczona (Valvata pulchella) jest obecnie synonimizowana z Valvata piscinalis, natomiast zaliczana dawniej do tego rodzaju zawójka rzeczna (Valvata (Borysthenia) naticina) jest obecnie wydzielana do osobnego rodzaju Borysthenia.
Biologia i ekologia Zajmowane siedliska Poszczególne gatunki występują w różnych typach zbiorników wodnych i cieków, na dnie piaszczystym, piaszczysto-mulistym, mulistym, głównie w płytkim litoralu. Niektóre gatunki (V. piscinalis f. antiqua) występują także w głębszych partiach wód, w sublitoralu i profundalu. Odżywianie Filtratory i zdrapywacze. Odżywia się detrytusem, peryfitonem, zeskrobywanymi radulą fragmentami tkanek roślin wodnych. Rozmnażanie Obojnaki. Jaja składane w kokonach jajowych. Rozwój prosty.
Podział systematyczny W rodzaju Valvata wyróżnia się następujące współczesne gatunki:
oraz gatunki wymarłe, znane tylko ze szczątków kopalnych:
Zobacz też mięczaki Polski
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Valvata w AnimalBase Animal Base, dostęp: 26 maja 2014. Valvata w bazie NCBI dostęp: 25 maja 2014.
Kategoria:Zawójkowate