Ogród Sprawiedliwych w Warszawie – miejsce pamięci na wolskim Muranowie.
Historia Inicjatorami pomysłu są warszawski Dom Spotkań z Historią i włoska fundacja GARIWO. Ogród znajduje się na skwerze im. „Jura” Gorzechowskiego, na terenie dawnego więzienia kobiecego „Serbia”, pomiędzy ulicami Dzielną i Pawią, w pobliżu al. Jana Pawła II i kościoła św. Augustyna. Ogród zaprojektowała pracownia architektury krajobrazu „Abies” Barbary Kraus-Galińskiej.
Charakter warszawskiego Ogrodu nawiązuje do istniejącego w Mediolanie Światowego Ogrodu Sprawiedliwych, w którym honorowani są również polscy Sprawiedliwi.
W 2021 roku uhonorowano 7 osób ponieważ w 2020 roku uroczystość nie odbyła się.
Otwarcie Uroczyste otwarcie ogrodu, które odbyło się 5 czerwca 2014, o. godz. 12:00, towarzyszyło obchodom Święta Wolności w 25. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989 r. W otwarciu ogrodu uczestniczyli bliscy uhonorowanych osób, w tym Aleksander Edelman, syn Marka Edelmana, rodzina premiera Tadeusza Mazowieckiego. Byli także burmistrz Woli Urszula Kierzkowska, przedstawiciel Ambasady Republiki Włoskiej Andrea Luca Lepore, minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Lena Kolarska-Bobińska oraz aktorka Maja Komorowska. W inaugurację Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie włączyło się Muzeum Historii Żydów Polskich.
Komitet Ogrodu Sprawiedliwych W skład komitetu sprawiedliwych weszli: Władysław Bartoszewski, Bogdan Białek, Prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, Alicja Bartuś, Międzynarodowy Dom Spotkań w Oświęcimiu, Konstanty Gebert, publicysta, dziennikarz, Zbigniew Gluza, Prezes Fundacji Ośrodka KARTA, Redaktor Naczelny kwartalnika „Karta”, Annalia Guglielmi (przedstawicielka GARIWO w Polsce), Tomasz Thun-Janowski, Dyrektor Biura Kultury Urzędu m.st. Warszawy, Piotr Jakubowski, Dyrektor Domu Spotkań z Historią, Urszula Kierzkowska, Burmistrz Dzielnicy Wola w Warszawie, Maja Komorowska, aktorka, prof. Lena Kolarska-Bobińska, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Jolanta Kurska, Prezeska Fundacji Centrum im. Prof. Bronisława Geremka, Zbigniew Nosowski, Redaktor Naczelny miesięcznika „Więź”, Wacław Oszajca, jezuita, publicysta, prof. Adam Daniel Rotfeld, współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych, Andrzej Rottermund, Dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie, Paula Sawicka, Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita, Michael Joseph Schudrich, Naczelny Rabin Polski, Joanna Sobolewska-Pyz, Stowarzyszenie Dzieci Holocaustu, Anna Stupnicka-Bando, Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata, Róża Thun, deputowana do Parlamentu Europejskiego, Józef Wancer, Fundacja Auschwitz-Birkenau, Ewa Wierzyńska, Fundacja Edukacyjna Jana Karskiego, Muzeum Historii Polski, Małgorzata Zakrzewska, Przewodnicząca Komisji Kultury i Promocji Rady m.st. Warszawy.
W latach 2013–2022 pracom Komitetu przewodniczył prezes Ośrodka Karta Zbigniew Gluza. Od 2022 r. przewodniczącą Komitetu jest Agnieszka Bieńczyk-Missala.
Upamiętnienia Rok Osoba Obywatelstwo Napis Osoba odsłaniająca5 czerwca 2014Jan Karskiemisariuszowi Polski Podziemnej, który wzywał do powstrzymania zagłady Żydów, a bierność aliantów nazwał drugim grzechem pierworodnym ludzkościEwa WierzyńskaMarek Edelmanczłonkowi dowództwa powstania w getcie warszawskim, społecznikowi i lekarzowi nieuustępliwemu – służąc skrzywdzonym, odbudowywał moralny ład świata syn Marka Edelmana – Aleksander oraz Paula SawickaTadeusz Mazowieckipolitykowi dążącemu do wspólnego dobra, który w proteście przeciw bezczynności świata złożył mandat wysłannika ONZ w Bośni i Hercegowinie synowie Tadeusza Mazowieckiego – Wojciech, Adam i MichałAnna Politkowskarosyjskiej dziennikarce, zamordowanej za ujawnienie korupcji oraz popełnianych przez jej kraj zbrodni wojennych w Czeczenii aktorka Maja KomorowskaMagdalena Grodzka-Gużkowskażołnierzowi podziemia, ratującej Żydów z warszawskiego getta, prekursorce leczenia dzieci autystycznych Artur MatysAntonia Locatelliwłoskiej misjonarce, która w Ruandzie poniosła męczeńską śmierć, alarmując świat o ludobójstwie Tutsich siostra Antonii Locatelli – Andreina27 kwietnia 2015Petro Hryhorenko generałowi sowieckiej armii, który w pełni kariery odrzucił system i swą w nim rolę, stając po stronie prześladowanych, w tym wydziedziczonych Tatarów Masza Makarowa Nelson Mandelaprzeciwnikowi apartheidu, wolnemu od nienawiści i odwetu, który przeprowadził RPA ze stanu wojny domowej do obywatelskiej wolnościMamadou DioufHasan Mazhargubernatorowi Ankary, który wbrew zbrodniom władz i społecznemu na nie przyzwoleniu, odmówił udziału w ludobójstwie tureckich Ormian (1915-1917)Edward Mier-Jędrzejowicz21 czerwca 2016Witold Pileckikawalerzyście, przewodnikowi po piekle nazizmu, dobrowolnemu więźniowi Auschwitz, którego raporty miały alarmować świat, ocalać ofiary wnuczka Witolda Pileckiego, Beata Pilecka-RóżyckaWładysław Bartoszewskiświadkowi okrucieństw obu totalitaryzmów, który – stawiając opór kłamstwu i przemocy – był uosobieniem przyzwoitości syn Władysława Bartoszewskiego – Teofil oraz Adam RotfeldJan Ziejaksiędzu, który zawsze, także w wojnach, trwał przy przykazaniu »nie zabijaj – nigdy nikogo«, uznanemu za »żywy dowód na istnienie Boga« Zbigniew Gluza5 czerwca 2017Natalja Gorbaniewska / Jan Jelinek / Roberto Kozakargentyńskiemu dyplomacie, ratującemu z poświęceniem dziesiątki tysięcy obywateli Chile, represjonowanych przez reżim Pinocheta18 czerwca 2018Rafał Lemkin / polskiemu i amerykańskiemu prawnikowi, który – uniknąwszy Zagłady – zdefiniował ludobójstwo i zmobilizował świat do jego zwalczania' prawo przeciwstawił bezprawiukierowniczka Oświęcimskiego Instytutu Praw Człowieka i Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży Alicja BartuśAdalbert Wojciech Zink / warmińskiemu księdzu, obywatelowi niemieckiemu, potem polskiemu, człowiekowi niezłomnemu, więźniowi PRL, który łączył ludzi i narody wójt gminy Gietrzwałd Jan KasprowiczArmin Wegnerniemieckiemu wojskowemu, który jako świadek ludobójstwa Ormian odrzucił milczenie wobec zbrodni Turcji, a po latach – hitlerowskich Niemiecsyn Misza Wegner27 czerwca 2019Ewelina Lipko-Lipczyńskanauczycielka polskiego, która w czasie II wojny światowej ratowała Żydów, a w 1968 roku jawnie sprzeciwiała się antysemickiej nagonce władz PRLsiostrzenica uhonorowanej Anna RycombelArsienij Borisowicz Roginskirosyjski historyk i działacz polityczny badający zbrodnie stalinowskie, przewodniczący Stowarzyszenia "Memoriał"współzałożycielka Stowarzyszenia Memoriał Jelena ZemkovaRaul Wallenbergszwedzki dyplomata, który w czasie wojny uratował od eksterminacji kilkadziesiąt tysięcy węgierskich Żydówambasador Królestwa Szwecji Stefan Gullgren2020 (odsłonięcie 23 września 2021)Karol Modzelewskiintelektualiście, który – poznawszy istotę systemu komunistycznego – stanął, jako opozycjonista i więzień sumienia, w obronie wolności społeczeństwaStanisław Pietrow sowieckiemu oficerowi, którego odwaga w 1983 roku uchroniła świat przed kataklizmem wojny nuklearnej – zaryzykował w imię dobra ludzkościAntonina Wyrzykowskamieszkańce wsi pod Jedwabnem, ratującej Żydów pod okupacją niemiecką i karanej za to nienawiścią swoich podczas wojny i po niej2021 (odsłonięcie 23 września 2021)Hrant Dink Julia Ilisińskawspółorganizatorce pomocy więźniom Auschwitz, która mimo aresztowania, brutalnego śledztwa i zagrożenia życia, nikogo nie wydałaEmanuel Ringelblumtwórcy grupy „Oneg Szabat” i Konspiracyjnego Archiwum Getta Warszawy, które chroniąc świadectwa Zagłady dla przyszłych pokoleń, ocaliło światLiu Xiaobo2022 (odsłonięcie 26 września 2022)Mosze Bejski Bronisław GeremekWilhelm Hosenfeld Antonina i Jan Żabińscy2023Siergiej Kowalow / Gareth JonesAlfreda Markowska2024Jacek KurońVivian SilverAmer Abu SabilaAndrzej Szeptycki i Klemens Szeptycki
Kandydaci Co roku upamiętniane będą trzy osoby. Pojęcie Sprawiedliwego użyte po raz pierwszy w Memoriale Jad Waszem z upływem lat nabrało uniwersalnego wymiaru. Tytuł, święto oraz upamiętniające Sprawiedliwych ogrody służą honorowaniu nie tylko Sprawiedliwych uznanych przez Jad Waszem (osób, które w czasie II wojny światowej niosły pomoc Żydom), ale wszystkich, którzy w obliczu totalitaryzmu i ludobójstwa mieli odwagę bronić godności człowieka, pomagać ofiarom, czy występować w obronie prawdy. Definicja ta obejmuje Sprawiedliwych spod wszystkich szerokości geograficznych, którzy swoich czynów dokonali w XX i XXI wieku. Komitet przyjmuje kandydatury jedynie osób nieżyjących.
Kandydaturę do 30 listopada może zgłosić każdy, natomiast zatwierdza je – poprzez głosowanie – Komitet Ogrodu Sprawiedliwych w Warszawie.
W II edycji (2015) zgłoszono 17, a w IV edycji (2017) 19 kandydatur.
Galeria
Krytyka .
Zobacz też Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych Europejski Dzień Pamięci Ofiar Stalinizmu i Nazizmu
Przypisy
Kategoria:Ogród Sprawiedliwych w Warszawie Kategoria:Pomniki w Warszawie